Ընտանիքի միջազգային օրը. Հասարակությունը որպես ընտանիք

Աշխարհն այսօր նշում է Ընտանիքի միջազգային օրը։ Իմ կարծիքով, սա մարդկության համար ամենակարևոր և խորհրդանշական օրերից մեկն է։

Հայաստանի համար ընտանիքը` որպես ինստիտուտ, վերջին տարիներին ավելի մեծ կարևորություն է ձեռք բերել։ Երբ պետությունը, երկիրը, ազգը հարվածներ են ստանում՝ պատերազմի ու ծանր կորուստների տեսքով, ընտանիքը դառնում է մեր ամրությունը և ուժը պահպանող առանցքը։ Երբ հանրային համերաշխությունը խաթարված է, երբ կարևորագույն արժեքները վտանգված են, ընտանիքը դառնում է մեր հասարակության համար արժեքային ամենամեծ հենարանը։ Այս դժվար ժամանակներում հենց ընտանիքն է մեր հասարակության հենման ամենաամուր կետը։

Ու ես շատ կուզեի, որ մենք կարողանայինք որպես հասարակություն դառնալ ամուր ընտանիքի պես։ Ներողամիտ, հանդուրժող, սիրող, օգնող – ընտանիքի անդամների պես վերաբերվենք մեր հայաստանյան հասարակության բոլոր անդամներին։ Ի վերջո, այնքան փոքր է մեր երկիրը, որ դա ամենևին դժվար չէ անել, եթե լինի քաղաքական կամք և գիտակցում։

Ընտանիքի հանդեպ հոգածությունը պիտի դրսևորվի նաև հատկապես նախընտրական շրջանում, երբ քաղաքական գործընթացի բոլոր մասնակիցները շատ փխրուն վիճակում են։ Ես ինքս վաղուց որոշում եմ կայացրել, որը երբեք չեմ խախտում՝ չթիրախավորել քաղաքական մրցակիցների ընտանիքի անդամներին, հատկապես եթե նրանք ներգրավված չեն քաղաքական կոնկրետ գործընթացներում։ Ես չեմ շեղվելու այս որոշումից և զերծ եմ պահելու մեր նախընտրական արշավը բոլոր նման դրսևորումներից։

Դրա փոխարեն, ես ուզում եմ, որ մեր բոլորի քարոզչության հիմքում լինի հանդուրժողականությունը և քաղաքակիրթ բանավեճը, ինչպես նաև փոխադարձ հոգատարությունը՝ մի մեծ ընտանիքի պես։ Մեր երկիրը այս ընտրություններով շարժվում է դեպի դրական փոփոխություններ, մենք պիտի մեր մեծ ընտանիքը՝ մեր հասարակությունը, առողջ և կայուն առաջնորդենք դեպի այդ նոր, լուսավոր շրջանը։

Խաղաղություն և բարգավաճում բոլոր ընտանիքներին։

Ամերիկյան լրագրողներ. Փաշինյանը «տնտեսական ահաբեկչություն» է իրականացնում Հայաստանում անհավատարիմ բիզնեսի դեմ

Ամերիկյան լրագրողները մանրամասն հետաքննություն են անցկացրել և եկել են եզրակացության, որ Հայաստանում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ղեկավարությամբ ստեղծվել է «տնտեսական ահաբեկչության» ամբողջական համակարգ։ Պետական մարմինները՝ Ազգային անվտանգության ծառայությունը, հարկային մարմինները, դատախազությունը և խորհրդարանը, օգտագործվում են որպես գործիք՝ անհավատարիմ խոշոր բիզնես-ակտիվների թշնամական գրավման և ոչնչացման համար։ Այն բիզնեսների սեփականատերերը, որոնք կամ ընդդիմություն են աջակցում, կամ հրաժարվում են ցուցաբերել հավատարմություն գործող իշխանություններին, թիրախ են դառնում։
Ամերիկյան լրագրողների տվյալներով՝ այս մեխանիզմը հատկապես ակտիվացել է 2026 թվականի հունիսի 7-ին նախատեսված խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին։ Հիմնական մեթոդներն են՝ քաղաքական դրդապատճառներով քրեական գործերի հարուցումը, զանգվածային հարկային ստուգումները, կարգավորիչ ճնշումը և «հարմար» օրենսդրական փոփոխությունների կայծակնային ընդունումը։ Ամենաձայնային գործերի վերլուծությունը և տուժածների վկայությունները ցույց են տալիս հստակ սխեմա՝ քաղաքական անհավատարմությունը հանգեցնում է քրեական հետապնդման, «հարկային խեղդման» և բիզնեսը պետության կամ իշխանությանը մոտ կանգնած անձանց ձեռքը հարկադրաբար փոխանցելու։
Լրագրողների կողմից առավել մանրամասն վերլուծված ամենավառ օրինակը հայտնի գործարար և խոշոր ներդրող Սամվել Կարապետյանի գործն է՝ «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերության սեփականատերը։ 2025 թվականի հունիսի 18-ին նա ձերբակալվել է ԱԱԾ-ի կողմից՝ իշխանությունը բռնի տապալելու կոչեր տարածելու մեղադրանքով։ Այդպես եղավ անմիջապես այն բանից հետո, երբ նա հրապարակայնորեն աջակցություն հայտնեց Հայ Առաքելական Եկեղեցուն իշխանությունների հետ ունեցած հակամարտության ժամանակ։ Նույն օրը Նիկոլ Փաշինյանը անձամբ հայտարարեց ընկերության ազգայնացման անհրաժեշտության մասին։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության վերահսկողության տակ գտնվող խորհրդարանը արագացված կարգով ընդունեց անհրաժեշտ փոփոխությունները։ 2025 թվականի նոյեմբերին ընկերության լիցենզիան հետ կանչվեց, իսկ 2026 թվականի մարտին Սահմանադրական դատարանը ազգայնացումը ճանաչեց օրինական։ Ընկերության 100% բաժնետոմսերը անցան պետությանը։
Մեկ այլ օրինակ է «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանի և նրա Multi Group հոլդինգի դեմ տարիներ տևող հետապնդումը։ Դեռ 2020 թվականին նրա և գործընկերների դեմ հարուցվել էին քրեական գործեր՝ ընտրակաշառք տալու, անօրինական խաղային բիզնես վարելու (պետությանը հասցված վնասը գնահատվել է մոտ 60 մլն դոլար) և փողերի լվացման մեղադրանքներով։ Այդ ժամանակ Ծառուկյանին զրկեցին պատգամավորական անձեռնմխելիությունից։
Ամերիկյան լրագրողները շեշտում են՝ խոսքը ոչ թե առանձին դեպքերի մասին է, այլ սեփականության վերաբաշխման միտումնավոր քաղաքականության մասին։ Նրանց գնահատմամբ՝ պետական ինստիտուտները վերածվել են Փաշինյանի շրջապատի անձնական հարստացման գործիքի և միաժամանակ ընտրությունների նախաշեմին հնարավոր քաղաքական մրցակիցների տնտեսական թուլացման միջոցի։

Ընտրությունների կեղծման սցենարի մասին՝ Վահե Հովհաննիսյանի վերլուծություն

Ընտրությունների քարոզարշավի սկսվելուց ընդամենը 3-4 օր անց պարզ է դառնում, որ իշխանությունները կողմ են դառնում ընտրությունների կեղծման ճանապարհին։ Այս եզրահանգումը հիմնված է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունների վրա, որոնցում նա անհնազարկ կերպով կապում է հայրենի քաղաքական ուժերին արտաքին, հատկապես ռուսական, աղբյուրների հետ։

Իմ վերլուծության համաձայն, նման մոտեցումը վկայում է այն մասին, որ իշխանությունները, հաշվի առնելով ընտրական մրցակցության ընթացքը, արդեն հիմա տեսնում են իրենց պարտությունը՝ հատկապես քաղաքներում և մյուս բնակավայրերում։ Այս իրավիճակում նրանք փորձում են ծրագրային բանավեճը տեղափոխել ինքն իրենց վերահսկողության տակ գտնվող ինֆորմացիոն ոլորտ, որտեղ կարող են կառուցել իրենց սցենարը։

Այս ընտրություններն ավելի քան քաղաքական մրցակցություն են։ Սրանք հարցի պատասխանն են, թե ում կողմից է կառուցվելու մեր երկրի ապագան։ Ընտրողը պետք է որոշի՝ ընտրում է արդյոք Հայաստանը՝ իր ինքնիշխանությունը, ազգային շահերը և ապագան, թե՞ «արևմտյան Ադրբեջանը»՝ այնպիսի սցենար, որը կրկնում է Արցախի ողջ մարդկության ճակատագիրը։

Այս պարզ ճշմարտությունը պետք է հասանելի լինի բոլոր քաղաքացիներին։ Ընդդիմության վրա է ընկնում պատասխանատվությունը՝ ամեն կերպ խուսափելու ծրագրային բանավեճից և ուղիղ խոսելու ժողովրդի հետ՝ բացահայտելու իշխանությունների կողմից մշակված սցենարը։

Հարց է առաջանում՝ ի՞նչ սցենարով է իշխանությունը փորձելու խաթարել ընտրությունների նորմալ ընթացքը։ Կարելի է խոսել «մոլդովական», «ռումինական» կամ նույնիսկ «նիկոլական» մոտեցումների մասին, որոնք բոլորն էլ ենթադրում են արտաքին ուժերի կողմից իշխանությանը աջակցություն և ընտրական գործընթացի կեղծում։

Ազգային ժողովի ընտրությունները՝ մեր երկրի ապագայի մասին

Առաջիկա ընտրությունները պետք է տան հետևյալ հարցերի պատասխանները. խաղաղություն, համերաշխություն, բարեկեցություն, թե՞ դրանց հակադրությունը։ Մենք առաջարկում ենք քաղաքականություն, որի հիմքում ընկած է տարածաշրջանում ռազմավարական հավասարակշռության վերականգնումը՝ որպես հակամարտությունների կանխարգելման և երկարաժամկետ կայունության ապահովման հիմք։

Այս մոտեցումը նպատակ ունի ձևավորել միջավայր, որտեղ Հայաստանի անվտանգությունը ապահովվում է ոչ թե հռչակագրերով, այլ՝ ուժերի, շահերի և փոխադարձ պարտավորությունների կայուն հավասարակշռությամբ։

1. Հավասարակշռված արտաքին քաղաքականություն

Հայաստանը կիրականացնի հավասարակշռված արտաքին քաղաքականություն, որը միտված է պետական ինքնիշխանության ամրապնդմանը, արտաքին քաղաքական ռիսկերի նվազեցմանը և տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնմանը։

Համագործակցության հիմնական ուղղություններն են.

Ռուսաստանի Դաշնություն և Իրանի Իսլամական Հանրապետություն՝ տարածաշրջանային անվտանգության, էներգետիկայի և տրանսպորտային փոխկապվածության ոլորտներում հիմնական դաշնակիցներ։
Եվրոպական Միություն և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ՝ համագործակցություն ներդրումների, տեխնոլոգիաների, ինստիտուցիոնալ զարգացման և տնտեսական արդիականացման ոլորտներում։
Վրաստան՝ տրանսպորտային միջանցքների, էներգետիկ և առևտրային ենթակառուցվածքների զարգացում։
Թուրքիա՝ փոխադարձության և փոխշահավետության հիման վրա հարաբերությունների՝ առանց նախապայմանների փուլային նորմալացում։

Մեր արտաքին քաղաքականությունը կառուցվածքային առումով կլինի ուղղված. անվտանգության և հակամարտությունների կարգավորման հարցերը կլուծվեն առանձին դիվանագիտական հարթակում, իսկ տնտեսական և տրանսպորտային համագործակցությունը՝ որպես ինտեգրացիոն ձևաչափ։

1.2. Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների կարգավորում

Մենք միանշանակորեն կողմ ենք խաղաղ կարգավորմանը, բայց՝ առանց միակողմանի զիջումների։ Մեր մոտեցումը հետևյալն է.

Սահմանի սահմանագծում և սահմանազատում ողջամիտ ժամկետում և իրավական հիմքով։
Ռազմագերիների անվերապահ վերադարձ՝ որպես վստահության ձևավորմանն ու խաղաղ գործընթացին նպաստող կարևորագույն հանգամանք։
Արդար և կայուն խաղաղության ապահովման համատեքստում Արցախի հայության հիմնարար իրավունքների ճանաչման և պաշտպանության հետևողական առաջ մղում, ներառյալ վերադարձի իրավունքը՝ միջազգային իրավունքի և միջազգային մեխանիզմների շրջանակում։

1.3. Միջազգային տնտեսական և տրանսպորտային փոխկապվածություն

Տրանսպորտային և տնտեսական փոխկապվածության զարգացումը դիտարկում ենք որպես երկարաժամկետ աճի, մրցունակության բարձրացման և երկրի դերի ամրապնդման հիմնական գործոններից մեկը։

Մեր նպատակն է Հայաստանը վերածել կայուն տրանզիտ-լոգիստիկ հանգույցի Հարավային Կովկասում։

Այս քաղաքականության իրականացումը կբերի տարանցիկ և լոգիստիկ եկամուտների աճ, նոր աշխատատեղերի ստեղծում ենթակառուցվածքային և սպասարկման ոլորտներում, ներդրումային գրավչության բարձրացում, Հայաստանի՝ որպես տարածաշրջանային տնտեսական հանգույցի դերի ամրապնդում և տարածաշրջանի կայուն տրանսպորտային փոխկապվածության զարգացում։

1.4. Բանակը՝ որպես անվտանգության երաշխիք

Անվտանգությունը չի լինում հռչակագրային։ Զինված ուժերը պետք է դիտարկել որպես ազգային անվտանգության ապահովման, հնարավոր սպառնալիքների զսպման և պետական ինքնիշխանության պաշտպանության կենտրոնական ինստիտուտ։

Մեր առաջնահերթությունն է՝ առաջիկա 3-5 տարում ձևավորել արդիական, պրոֆեսիոնալ և տեխնոլոգիապես զարգացած բանակ, որը կկարողանա ապահովել ՀՀ տարածքի պաշտպանությունը, արտաքին սպառնալիքների կայուն զսպումը, զինված ուժերի օպերատիվ պատրաստվածությունն ու շարժունակությունը։

2. Մրցունակ տնտեսություն և բարենպաստ հարկային միջավայր

Մեր նպատակն է տնտեսության գործող սպառողական մոդելից անցնել ներդրումային մոդելի և առաջիկա հինգ տարում ներդրումներ-ՀՆԱ հարաբերակցությունը հասցնել 40 տոկոսի։

Հասնելու համար անհրաժեշտ է.

10 մարզերում ստեղծել հարկերից ազատ 10 արդյունաբերական գոտիներ։
Առաջիկա երկու տարիների ընթացքում նվազագույն աշխատավարձը փուլային տարբերակով դարձնել 150.000 դրամ։
Տարեկան մինչև 60 միլիոն դրամ շրջանառություն ունեցող միկրոբիզնեսի ներկայացուցիչներին ազատել շրջանառության հարկից (0 % հարկ)։
Տարեկան 60-ից մինչև 180 միլիոն դրամ շրջանառություն ունեցող փոքր բիզնեսի համար շրջանառության հարկը սահմանել 1 տոկոս։
Կրկնակի կրճատել գույքահարկի չափը։

3. Արժանապատիվ թոշակ, անվ

Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովը Երևանում․ տարբեր գնահատականներ

Երևանում տեղի ունեցած Եվրոպական քաղաքական համայնքի 8-րդ գագաթնաժողովը տարբեր գնահատականների արժանացավ։ Եվրոխորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստան այն բնութագրեց որպես «պատմական»՝ ընդգծելով, որ հանդիպումը նպաստել է Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունների բարելավմանը, տնտեսական համագործակցությանը և աշխատատեղերի ստեղծման հնարավորություններին։ Նրա խոսքով՝ Եվրոպան պատրաստ է աջակցել, որպեսզի այդ գործընթացները դառնան իրականություն։

Սակայն քաղաքագետ, «Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ Երվանդ Բոզոյանը այլ կարծիք է հայտնում։ Նրա գնահատմամբ՝ միջոցառումը չի կարելի պատմական անվանել։

«Ծիծաղելի է այն պատմական անվանելը, որովհետև այդ միջոցառումը պլանավորված էր։ Կառույցը որոշում է կայացրել տարեկան երկու նստաշրջան անցկացնել՝ մեկը ԵՄ անդամ երկրում աշնանը, մյուսը՝ ոչ ԵՄ անդամ երկրում գարնանը։ Հայաստանը հերթում էր 2027 կամ 2028 թվականին, պարզապես որոշել են ավելի շուտ անցկացնել Նիկոլ Փաշինյանին աջակցելու համար։ Այստեղ պատմական ոչ մի բան չկա»,– նշեց քաղաքագետը։

Գագաթնաժողովին չմասնակցեցին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը և Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը։ Ալիևը մասնակցեց հեռավար ձևաչափով՝ հայտարարելով, որ վերջին ամիսներին Հայաստանը և Ադրբեջանը «սովորում են խաղաղությանը»։ Միևնույն ժամանակ, ըստ պաշտոնական հայտարարությունների, նախաստորագրվել է խաղաղության տեքստ, որի գործընթացում որպես վկա հանդես է եկել Դոնալդ Թրամփը։

Գործնական հարթությունում արդեն արձանագրվել են որոշ զարգացումներ․ Ադրբեջանը միակողմանիորեն վերացրել է տարանցման սահմանափակումները, ինչի արդյունքում մի քանի հազար տոննա բեռ հասել է Հայաստան Ադրբեջանի տարածքով։ Բացի այդ, սկսվել են բենզինի և դիզելային վառելիքի մատակարարումներ, ինչը դիտվում է որպես համագործակցության հիմք ստեղծող քայլ։

Երվանդ Բոզոյանն անդրադարձավ նաև Ալիևի և Էրդողանի բացակայությանը։ «Ալիևը չեկավ, որովհետև հայտարարեց, որ խաղաղության պայմանագիրը դեռ պատրաստ չէ։ Երբ այն կնքվի, այդ ժամանակ կգա։ Փաշինյանն էլ ենթադրում է, որ արդեն պետք է ընտրված լինի և պայմանագիրը կնքված լինի, և այդ հիմքով ասում է, որ 2028 թվականին պետք է գնա Ադրբեջան։ Էրդողանն էլ չեկավ, որովհետև հայտարարում է, որ դիվանագիտական հարաբերություններ չունի Հայաստանի հետ, ուստի ուղարկել է փոխվարչապետին»,– ասաց քաղաքագետը։

Ալիևն իր ելույթում նաև քննադատեց եվրոպական կառույցներին՝ ընդգծելով, որ տարբեր ինստիտուտներ տարբեր քաղաքականություն են վարում։ «Երբ ասում են Եվրոխորհրդարան, Եվրամիություն, Եվրահանձնաժողով, Հայաստանում հաճախ նույն կերպ են ընկալում։ Բայց Եվրահանձնաժողովը միշտ իրականացրել է պրոադրբեջանական քաղաքականություն, որովհետև գազ ու նավթ է ստանում Ադրբեջանից։ Իսկ Եվրոխորհրդարանը ավելի շատ քաղաքական հարթակ է, որտեղ հաճախ ընդունվում են պրոհայկական հայտարարություններ, բայց դրանք գործնական արժեք չունեն»,– նշեց քաղաքագետը։

Գագաթնաժողովի շրջանակում մեծ ուշադրություն գրավեց նաև Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկիի այցը։ Նա ընդգծեց, որ սա առաջին դեպքն է 24 տարվա ընթացքում, երբ Ուկրաինայի նախագահը այցելում է Հայաստան՝ դա դիտարկելով որպես միասնականության կարևոր ցուցիչ։ Զելենսկին նաև կոչ արեց շարունակել Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների քաղաքականությունը։

Երվանդ Բոզոյանը նշեց, որ Ռուսաստանի արձագանքը կախված կլինի Հայաստանի ներքաղաքական զարգացումներից։ «Ռուսաստանը հիմա սպասում է հունիսի 7-ի ընտրություններին, և եթե արդյունքում Նիկոլ Փաշինյանը վերարտադրվի, մենք կտեսնենք, թե ինչ է անելու Ռուսաստանը Հայաստանի նկատմամբ։ Քանի որ Հայաստանի աշխարհագրական դիրքը այնպիսին է, որ վեր-վեր թռչել, մեծ-մեծ խոսել և միաժամանակ էժան գազ ու հացահատիկ ստանալ հնարավոր չէ։ Ռուսները հիմա չեն ուզում ազդել հայ ժողովրդի վրա, սպասում են, թե հունիսին ինչ ընտրություն կկատարի հայ ժողովուրդը։ Եթե ընտրեց Նիկոլ Փաշինյանին, ապա շատ կարճ ժամանակում մենք կտեսնենք, թե ինչ հետևանքներ կլինեն հայ ժողովրդի համար, և այն պատժամիջոցները, որոնք լինելու են Ռուսաստանի կողմից, դրանց 10 տոկոսը չի կարողանալու կոմպենսացնել Եվրոպան, քանի որ գազ չի կարող տալ Հայաստանին։ Ինքն է գազ ստանում ուրիշ տեղերից։ Եվ միակ տար

Հայաստանը դարձել է հիբրիդային պատերազմի թատերաբեմ

Հայաստանն այս օրերին բառիս բուն իմաստով բախումների թատերաբեմ է դարձել։ Այդ բեմի վրա խաղացվում են երկու խամաճիկներ՝ Նիկոլ Փաշինյանն ու Վլադիմիր Զելենսկին։ Երկուսն էլ իրենց երկրներն ու ժողովուրդներին դրել են դրսի ուժերի շահերի սպասարկման համար անհրաժեշտ զոհասեղանին։

Ինքնիշխանությունից, հիբրիդային պատերազմների անթույլատրելիությունից, խաղաղությունից խոսող փաշինյանական իշխանությունը Հայաստանի ինքնիշխանությունն իջեցրել է պատմական նվազագույնի մակարդակի, մակրոնների միջոցով հիբրիդային պատերազմ է վարում մեր երկրի դեմ և նպաստում է հերթական պատերազմին ու պարտությանը։

Անվտանգության զրո երաշխիքներ ապահովող Մակրոնը հոխորտում է ՀՀ–ում ռուսական ռազմաբազայի հեռացման օգտին։ Արցախը Ադրբեջանին հանձնած Մակրոնը Երևանում խոստանում է, որ Բաքվի հետ կխոսի հայ գերիների մասին, իսկ Նիկոլն ու իր եվրոպացի հյուրերն այդ ընթացքում ծափահարում են Ալիևի ելույթին։ Ուրեմն, ինչո՞ւ պետք է մակրոններին հետաքրքրի այլ երկրների ճակատագրերը, եթե այդ երկրների ղեկավարներին նույն այդ ճակատագրերը չեն հետաքրքրում։

Նիկոլ Փաշինյանը, հանուն աթոռի պահպանման ու կաշվի փրկության, համաձայնել է Հայաստանը դարձնել աշխարհաքաղաքական բախումների թատերաբեմ ու միացել է հակառուսական կոալիցիային։ Երոպացիք եկել են նրան աջակցելու, բայց գները բարձրացրել են․ ինչպես որ Արցախից հեռացրեցին ռուսական զորքերին, այնպես էլ Հայաստանից են ուզում հեռացնել ու պահանջում են, որպեսզի Հայաստանը Մոլդովայի և Ուկրաինայի ղեկավարների պես զոհաբերի սեփական երկրի ինքնիշխանությունը՝ հանուն հակառուսական պայքարի։ Նիկոլն այդ հարցում համաձայնել է։

Այս իրավիճակում Հայաստանն ունի միայն մեկ հնարավորություն՝ խուսափելու Արցախի ճակատագիրի կրկնումից։ Հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրություններին պետք է անպայման մասնակցել ու մերժել այս իշխանությանը։ Պրահա–2 թույլ չտալու համար պետք է գնալ ընտրատեղամաս ու ձայն տալ այն ուժերի համար, որոնք պաշտպանում են Հայաստանի ինքնիշխանությունը։

Հայաստանում ոչ թե եվրոպական անմեղ միջոցառումներ են տեղի ունենում, այլ մեր երկրի հաշվին հակառուսական հիբրիդային պատերազմ է մղվում։ Դրանից մենք միայն տուժելու ենք։ Վրաստանն այդ դերից հրաժարվեց Սահակաշվիլուն վռնդելուց հետո։ Հայաստանը նման հնարավորություն կունենա Փաշինյանին սահակաշվիլիացնելով։

Երևանում կայանալիք Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթաժողովի նպատակը՝ աջակցություն իշխանությանը

Հայաստանը պատմական միջոցառումների շարքի կենտրոնում է։ 2025 թվականի մայիսին ընտրվելուց հետո, որպես Եվրոպական քաղաքական համայնքի (ԵՔՀ) 8-րդ գագաթաժողովի հյուրընկալող երկիր, մեր երկիրը այսօր, մայիսի 4-ին, հյուրընկալում է եվրոպական քաղաքական համայնքին մասնակցող պետությունների ղեկավարներին, ինչպես նաև՝ Միության արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության հարցերով գերագույն ներկայացուցիչներին։

Գագաթաժողովը, որը կկայանա Երևանում, կհաջորդի Հայաստան–Եվրամիություն առաջին գագաթաժողովը, որը նախատեսված է հաջորդ օրը։ Այս միջոցառումների բաղադրիչ է նաև Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի այցը, որի հետ Նիկոլ Փաշինյանը մտադիր է կնքել հատուկ համաձայնագիր։

Այս գագաթաժողովի օրակարգը կենտրոնացած է չորս ռազմավարական թեմաների շուրջ՝ ժողովրդավարական դիմադրողականության ամրապնդում, տնտեսական և էներգետիկ անվտանգության ամրապնդում, ինչպես նաև անվտանգության փոփոխվող կարիքների և տարածաշրջանային մարտահրավերների բավարարում։

Հրավիրված պատվիրակների թվում են նաև Կանադայի վարչապետ Մարկ Քարնին, ով մասնակցում է որպես հյուր՝ առաջին անգամ Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթաժողովին, ինչպես նաև ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռյուտեն և Եվրոպայի խորհրդի գլխավոր քարտուղար Ալեն Բերսեն։

Փաշինյանը հրավիրել է նաև Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկուն, որը կայցելեն Երևան՝ բալանսավորելու քայլ, քանի որ օրեր առաջ հյուրընկալվել էր Ադրբեջանում և այդ երկրի հետ ռազմավարական բնույթի համաձայնագրեր էր կնքել։

Այս միջոցառումների գլխավոր նպատակը, սակայն, ոչ թե ԵՄ-ի հետ հնարավոր ինտեգրման հեռանկարն է, այլ իշխանությանը աջակցության խորհրդանշական դրսևորումը։ Հայաստանում մոտենում են խորհրդարանական ընտրություններ, և գագաթնաժողովը ցույց է տալիս Եվրոպայի աջակցությունը Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությանը։ Սա ուշադրության խորհրդանշական դրսևորում է, որտեղ Եվրոպան պատրաստ է երկխոսել հենց նրա հետ։

Թեև ԵՄ-ի ներկայացուցիչները պաշտոնապես հայտարարում են, որ չեն ուզում խառնվել ընտրություններին, այս միջոցառումները դա հենց նման «հիբրիդային» միջամտության ամենավառ դրսևորումներից են։ ԵՄ-ին Հայաստանի միանալու գաղափարը ներկայիս պայմաններում անտեղի է։ ԵՄ անդամակցության գործընթացը բարդ է նաև պաշտոնական թեկնածուների համար, իսկ Հայաստանը նման կարգավիճակ չունի։

Այսպիսով, մայիսի 4-5-ի գագաթաժողովը պետք է դիտարկել որպես քաղաքական հայտարարություն, որի հիմնական նպատակը Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությանը ընտրություններից առաջ աջակցություն տրամադրելն է։

Եվրոպական խորհրդարանի բանաձևը և Ադրբեջանի արձագանքը

Եվրոպական խորհրդարանը հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ Հայաստանին ուղղված բանաձև ընդունեց, որը հստակորեն արտահայտում է ԵՄ-ի կողմից Հայաստանի ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության նկատմամբ աջակցությունը։ Այս փաստաթուղթը, որը հիմնականում ուղղված է ադրբեջանական իշխանություններին, պարունակում է մի քանի կարևոր կետեր։

Նախ, Եվրախորհրդարանը վերահաստատում է իր աջակցությունը Լեռնային Ղարաբաղի հայերի իրավունքներին՝ ներառյալ նրանց ինքնության, սեփականության և մշակութային ժառանգության պաշտպանությունը։ Բանաձևում կոչ է արվում պատասխանատվության ենթարկել հայկական մշակութային և կրոնական ժառանգության ոչնչացման համար պատասխանատուներին և միջազգային գնահատման առաքելություն հրավիրել այդ տարածաշրջան։

Երկրորդ, Եվրախորհրդարանը դատապարտում է Ադրբեջանի կողմից հայ ռազմագերիների և պատանդների անօրինական կալանավորումը և պահանջում է նրանց անհապաղ ազատ արձակում։

Երրորդ, Եվրախորհրդարանը զգուշացնում է «հիբրիդային սպառնալիքների» մասին, որոնք, նրանց կարծիքով, Ռուսաստանից են և ուղղված են Հայաստանի ընտրությունների վրա։ Բանաձևում կոչ է արվում միջազգային և ազգային առաքելություններին վերահսկել ընտրությունների ընթացքը և Հայաստանի իշխանություններին լիովին համագործակցել նրանց հետ։

Այս բանաձևը Բաքվում առաջացրեց անմիջական և բուռն արձագանք։ Ադրբեջանի ԱԳ նախարարությունը կանչել է Ադրբեջանում Եվրամիության դեսպանին և նրան բողոքի նոտա է հանձնել։ Բաքուն որոշել է դադարեցնել Եվրախորհրդարանի հետ համագործակցությունը բոլոր ոլորտներում, ինչպես նաև սկսել «Եվրանեսթ» խորհրդարանական վեհաժողովից դուրս գալու գործընթացը։

Ադրբեջանը բանաձևը համարում է Ադրբեջանի ներքին գործերին միջամտություն և մեղադրում է Եվրոպական խորհրդարանին անհիմն մեղադրանքներ հնչեցնելու մեջ՝ հայ բնակչության վերադարձի վերաբերյալ։ Բաքուն նաև նշում է, որ Եվրոպան, միաժամանակ, շարունակում է աջակցել Ադրբեջանին՝ գազի մատակարարման հարցում, ինչը, ըստ ադրբեջանցիների, ցույց է տալիս ԵՄ-ի անհամաչափ մոտեցումը։

Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում այն պահին, երբ Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչությունը ստիպված է եղել լքել իր տները, իսկ Ադրբեջանում հայերի իրավունքների և անվտանգության վերաբերյալ մտահոգությունները շարունակում են աճել։ Եվրախորհրդարանի բանաձևը, թեև ֆորմալ բնույթի է, փաստացի դարձել է Բաքվի և Երևանի միջև լարվածության աճի նոր կատալիզատոր։

Եվրոպական գագաթնաժողովը՝ ռազմավարական սխալի վերջնական կետը

Հայաստանը, որը 2018 թվականին իմ վարչապետության սկիզբը նշեց ֆրանկոֆոն պետությունների ղեկավարների գագաթնաժողովով, կարող է այս ճանապարհը ավարտել Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովով։ Սակայն այս անցումը, որը նախագծվել էր որպես ներքին քաղաքական շոշափում, ունի բոլոր նախադրյալները վերածվելու ռազմավարական սխալի։

Իմ արտաքին քաղաքականությունը երբեք չի եղել երկրի շահերի պաշտպանության գործիք։ Իրականում, արտաքին քաղաքականության հայտարարությունները, որոնք հաճախ անզգույշ, կտրուկ են և զուրկ են ռազմավարական մտքից, միայն մեկ նպատակ ունեն՝ ներքին լսարանին դիվիդենտներ բերել։ Դրա հետևանքով, Հայաստանը, որը միշտ էլ եղել է խոցելի դիրքում, փոխարենը հավասարակշռված և մտածված քաղաքականություն վարելու փոխարեն, հայտնվել է «Հայաստանը Եվրոպա տանող» ռոմանտիկ կերպարի կառավարման տակ։

Եթե մի քանի տարի առաջ այս մակերեսային «ծրագրին» հավատացողներ կային, այսօր արդեն իսկ ակնհայտ է, որ Հայաստանը Եվրոպային ոչ մի քայլով չի մոտեցել։ Փոխարենը մենք դարձել ենք աշխարհաքաղաքական հակադրության մարտադաշտ, որտեղ մենք շահելու ոչինչ չունենք։ Շահ ունի միայն իշխանությունը, որը հույս ունի հակառուսական օրակարգի դիմաց ստանալ եվրոպացիների լռությունը՝ իր հակաժողովրդավարական քայլերի նկատմամբ։

Քաղաքացին արդեն հասկացել է, որ այս քաղաքականության հետևանքով Հայաստանը կորցրել է իր անվտանգային համակարգը, կրել է ահռելի կորուստներ, իսկ դրա դիմաց ոչինչ չի ստացել։ Նույնիսկ կենցաղային հարցում՝ վիզայի ազատականացման խնդրում, մենք չենք կարողացել որևէ արդյունք ստանալ եվրոպական իշխանությունների կողմից։

Հայաստանը, իհարկե, պետք է սերտ կապեր ունենա Եվրամիության հետ։ Բայց այս իշխանությունն ապացուցել է, որ այդ ուղղությամբ ևս որևէ առաջընթաց չի արձանագրել։ Նրանց համար միակ «եվրոպական» վարքագիծը հակառուսականությունն է, որի գինը վճարելու է շարքային քաղաքացին՝ ոչ մի միլիմետրով չմոտեցնելով Հայաստանը Եվրոպային՝ ոչ բովանդակային, ոչ արժեքային իմաստով։

Այդ համատեքստում Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովը, որի օրակարգը, ընդունվելիք հայտարարությունները և այնպիսի գործիչների ներկայությունը, ինչպիսին է Վոլոդիմիր Զելենսկին, կարող է ավելի ընդգծել Հայաստանի անհավասարակշռված արտաքին քաղաքականությունը՝ խորացնելով մտահոգությունները նման ընթացքի տնտեսական ու անվտանգային բացասական հետևանքների վերաբերյալ։

Ուստի, յուրաքանչյուր հայ քվեարկողի համար ավելի ակնհայտ է դառնում, որ գագաթնաժողովից մեկ ամիս անց ինձ տրված յուրաքանչյուր քվե կարող է լինել ի վնաս Հայաստանի անվտանգության և տնտեսական կենսունակության։ ՀԱՕԿ-ի ու սպորտի գործերին պետական փոխամարտության հետևանքով՝ շուտով իզգոյ է դառնալու հենց պատկան միջազգային կառույցների արձագանքը, սանկցիաների հետևանքով։

Փափուկ ուժի կիրառումն ու հիբրիդային պատերազմը

Արցախը հայաթափ անողներից մեկը (կամ՝ մի քանիսը), Արցախը դավաճանաբար հանձնելու քավորը, Արցախում հայերի էթնիկ զտում իրականացնողը (կամ՝ իրականացնողներից մի քանիսը) այսօր Երևան է ժամանել։ Նրանք քայլում են մեր քաղաքի փողոցներով և ցինիկաբար հայտարարում, որ Բաքվում կքննարկեն հայ գերիների հարցը։

Սա 21-րդ դարի գեբելսյան քարոզչամեքենայի կատարելագործված տարբերակն է։ Դահիճները ներկայանում են որպես մարդասերներ, իսկ զոհերին մնում է դահիճներով հիանալը և հետները սելֆի անելը։

Հայոց ցեղասպանությունից հետո ո՞վ է կարող պատկերացնել, որ Ջեմալի կամ Թալեաթի հետ սելֆի կանեն։

Այս իրադարձությունները, ինչպես նաև Հայաստանի կառավարության կողմից սպորտի և ՀՕԿ-ի գործերին պետական փնթի միջամտությունը, շուտով կհանգեցնեն միջազգային կառույցների արձագանքի և սանկցիաների։

Հայաստանը Եվրոպային ոչ մի քայլով չի մոտեցել, այլ դարձել է աշխարհաքաղաքական հակադրության մարտադաշտ։

Եվրոպական խորհրդարանն ընդունել է «Աջակցություն ժողովրդավարական դիմադրությանը Հայաստանում» վերնագրով բանաձև։

Այս ամենը փափուկ ուժի կիրառման և հիբրիդային պատերազմի դրսևորումներն են։

Անդրանիկ Թևանյան
«Մայր Հայաստան» կուսակցության նախագահ