Հայաստանի պետականության փուլային լուծարումը՝ որպես խաղաղության ծրագիր

Ադրբեջանի նախագահի ադմինիստրացիայի կողմից հայտարարվող «խաղաղության ծրագրի» ռացիոնալ իմաստը պարզ է՝ այն իրականում հերթական պահանջների ցանկ է, որոնց կատարումը նախատեսված է Հայաստանի պետականության փուլային լուծարման համար։

Այս եզրահանգումը հիմնավորվում է Բաքվի կողմից արդեն ձեռք բերված բոլոր նպատակներով, որոնք ճանաչվել են միջազգային հանրության կողմից, այդ թվում՝ Հայաստանի կառավարության կողմից։ Այս նպատակներն են՝

Արցախի ղեկավարների դատավարությունը Բաքվում։
Հայաստանի տարածքից լրացուցիչ տարածքների, այդ թվում՝ ռազմավարական բարձունքների, վերցնելը։
Սյունիքի միջանցքի հանձնումը ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ։
Հայաստանի տարածքի վրա ռազմատուգանքի տեսքով ավելացված տարածքների գրավումը։

Այս ամենից հետո Ադրբեջանի կողմից առաջադրվող նոր պահանջները, որոնց չկատարումը սպառնում է պատերազմով, ոչ այլ բան չեն, քան Հայաստանի պետականության հաջորդ փուլի վերացման գործընթացի հաջորդ քայլը։

Այս վերլուծությունը հակիրճ արտահայտված է «Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ Ստեփան Դանիելյանի կողմից։ Նրա կարծիքով, Ռուսաստանը, հնարավոր է, առաջին անգամ չի ճանաչի Հայաստանում կայանալիք ընտրությունների արդյունքները, եթե դրանք չեն համապատասխանում Բաքվի պահանջներին։

Այս իրավիճակում Թեհրանի քաղաքականությունը, որը նախընտրում է «խաղալ» ԱՄՆ-ի հետ, թերևս, թաքնում է ավելի խորը նկատառումներ, որոնցում ավելի հստակ երևում է Մոսկվայի դերը։

Հարց է առաջանում՝ ով է Մուստաֆաևը, և ինչու Ադրբեջանի կողմից նրա այցի մասին հայտարարությունը հրապարակվեց ավելի ուշ, քան ադրբեջանական լրատվական միջոցները։

Փաշինյանը «պատմական» անվանեց Ադրբեջանի փոխվարչապետի այցը, որի նպատակը պահանջների ներկայացումն էր

Ապրիլի 30-ին Աղվերանում բանակցություններ են վարել Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանազատման հանձնաժողովները՝ երկու երկրների փոխվարչապետեր Մհեր Գրիգորյանի և Շահին Մուստաֆաևի գլխավորությամբ։ Կողմերը քննարկել են սահմանազատման աշխատանքների կազմակերպչական և տեխնիկական կողմերը, համաձայնեցրել և փոխանակել գործընթացը կարգավորող նախագծային հանձնարարականներ։ Սահմանազատման հանձնաժողովների հաջորդ նիստը կկայանա Ադրբեջանում, ամսաթիվը կհամաձայնեցվի ավելի ուշ։

Այս այցը, որը ի սկզբե պաշտոնական հայտարարություն չուներ, իսկապես նշանավորում է անցում դեպի մի փուլ, երբ կողմերը սկսում են ոչ միայն քննարկել սահմանը, այլև համաձայնության գալ, թե ինչպես այն ճշգրիտ սահմանազատել։ Այս գործընթացը իրականացվում է փոխադարձ հիմունքներով, որը հստակ երևում է այն հանգամանքից, որ նախորդ հանդիպումը տեղի է ունեցել Ադրբեջանում՝ Գաբալայում, վերջինը՝ Հայաստանում, իսկ հաջորդը նախատեսվում է կրկին անցկացնել Ադրբեջանում։

Հենց այդ պատճառով էլ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այս այցը «պատմական» է գնահատում։ Սա նշանակում է, որ սկսվում է սահմանազատման իրական գործընթացը, ընդ որում առանց միջնորդների, առանց երաշխիքների և Ադրբեջանի գերիշխանության պայմաններում։

Այս գործընթացի շրջանակում ադրբեջանական կողմը ներկայացնում է իր պահանջները, որոնցում պիտի հայկական կողմը զիջի։ Բաքվում դիտարկում են որևէ այլ պահանջի առաջարկումը անտեղի։ Այս պահանջների ցանկը ներառում է ոչ միայն հացահատիկի և պարարտանյութերի տարանցումը Ադրբեջանի և Վրաստանի տարածքով դեպի Հայաստան, այլև ութ բնակավայրի վերադարձը Բաքվին։ Խոսքը վերաբերում է Տավուշի մարզի Բաղանիսին, Ոսկեպարին, Խեյրիմլիին, Գիզիլհաջիլին, Վերին Ոսկեպարին, Սոֆուլուին և Բարխուդարլիին, ինչպես նաև Տիգրանաշենին։

Հայկական կողմը համաձայնվել է այս պահանջների հետ, սակայն խնդրել է, որ դրանք հանձնվի ընտրություններից հետո, որպեսզի Փաշինյանը չկորցնի իշխանությունը։

Այս ամենը տեղի է ունենում այն պայմաններում, երբ ադրբեջանական կողմը արդեն ստացել է իր համար ամենակարևոր զիջումը՝ Զանգեզուրի միջանցքը, թեկուզև ամերիկյան փաթեթավորմամբ։

Այսպիսով, ադրբեջանական կողմը պահանջում է, որ Հայաստանը հանձնի իր տարածքի մասերը, իսկ հայկական կողմը պահանջում է ժամանակ, որպեսզի այս զիջումները կատարվեն ոչ թե իշխանության փոփոխության հետևանքով, այլ ընտրված իշխանության կողմից։

Իրանը խաղում է «հզոր Ամերիկայի» հետ, մինչդեռ Մոսկվայի ուրվագիծն ավելի ու ավելի հստակ է երևում նրա ետևում

Իրանը, թվում է, խաղում է «հզոր Ամերիկայի» հետ, ինչպես երեխաները՝ խաղալիք խմորով։ Այսպիսի համեմատությունը կատարում է թուրքական Milliyet պարբերականը՝ վերլուծելով Իրանի արտաքին քաղաքականության վերջին քայլերը և դրանց հնարավոր հետևանքները։

Հեղինակները նշում են, որ Իրանի ԱԳ նախարար Հոսեյն Աբդոլահադի Իրանի այցը Ռուսաստան ոչ միայն իրենով, այլև իր ձևով էր տպավորիչ։ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը դռան մոտ դիմավորեց իրանական դիվանագետին՝ ցույց տալով այն բարձր հարգանքը, որը Ռուսաստանը տալիս է Իրանին։ Այս հանդիպումը, որը հեռարձակվեց ռուսական հեռուստատեսությամբ, ցույց է տալիս, թե որքան կարևոր է Իրանը Ռուսաստանի համար։

Վերլուծաբանները ենթադրում են, որ Մոսկվան կարող է դառնալ Իրանի տնտեսական փրկարար օղակ Հորմուզի նեղուցի ամերիկյան հակաշրջափակման պայմաններում։ Սակայն նրանք նաև նշում են, որ ո՛չ Ռուսաստանը, ո՛չ էլ Չինաստանը չունեն այնպիսի լոգիստիկ հնարավորություններ, որոնք կարող են լիովին փոխհատուցել Իրանի կրած տնտեսական կորուստները։

Հեղինակները նշում են, որ միջազգային հարաբերությունները այլևս չեն կառուցվում միայն ուժերի ռացիոնալ հավասարակշռության վրա։ Իրանը, իր քայլերով, ցույց է տվել, որ կարող է ոչ միայն դիմակայել ԱՄՆ-ի ճնշմանը, այլև դրան հակազդել։

Օրինակ, Իրանը ներկայացրել է եռաստիճան ծրագիր՝ պատերազմը դադարեցնելու համար։ Առաջին քայլը ռազմական գործողությունների դադարեցումն է, երկրորդը՝ Հորմուզի նեղուցի վերահսկողության հարցի լուծումը, որը, ըստ Իրանի, կապահովվի Օմանի օգնությամբ, իսկ երրորդը՝ միջուկային հարցի շուրջ բանակցություններ։ Այս ծրագիրը, ըստ հեղինակների, ցույց է տալիս, որ Իրանը պատրաստ է խաղալ իր կանոններով։

Թեհրանի այս քայլերը, որոնք հեղինակները համեմատում են «հզոր Ամերիկայի» հետ խաղալու հետ, ցույց են տալիս, որ ԱՄՆ-ի ռազմական և տնտեսական ճնշումները կարող են ունենալ հակառակ արդյունք՝ ոչ թե Իրանին հնազանդեցնելով, այլ դրան հակազդելով և դարձնելով այն միջազգային քաղաքականության հիմնական գործոններից մեկը։

Հեղինակները եզրակացնում են, որ Իրանի դերի մեծացումը օրգանապես շահավետ է նաև Հայաստանի համար, և նշում են, որ ներկայիս իրավիճակում Հայաստանի իշխանությունների պահվածքը կարող է առաջացնել միայն ամոթի զգացում։

Վաղարշապատի ավագանու արտահերթ ընտրությունների խոստումները և իրականությունը

Վաղարշապատ խոշորացված համայնքի ավագանու արտահերթ ընտրությունների ժամանակ ՔՊ-ն բնակիչներին շռայլ խոստումներ էր տալիս՝ ազնվություն, հոգատարություն և աշխատանքի մասին։ Սակայն ընտրություններից հետո այդ խոստումները, փաստորեն, մոռացվել են։

Օրինակ, Էջմիածնի Չարենց թաղամասի բնակիչները «Մայր Հայաստան»-ին են ահազանգում՝ նշելով իրենց բնակելի շենքերի շքամուտքերի հոսանքալարերի վթարային վիճակը և անտանելի գարշահոտությունը։ Նրանք բազմիցս դիմել են համայնքապետարան, սակայն խնդիրը լուծված չէ։ Ի դեպ, համայնքի Բնակկոմունալ վարչության տարեկան հատկացումը, ըստ 2026 թ. բյուջեի, կազմում է ավելի քան 362 միլիոն դրամ։

Այս իրողությունը հարց է տալիս՝ որտե՞ղ է այս ամենի մեջ ազնվությունը, հոգատարությունը և աշխատանքը, որոնք խոստում էին։

Այս դիտարկումը հրապարակվել է Վաղարշապատի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության անդամ Հռիփսիմե Մկրտչյանի ֆեյսբուքյան էջում։

(Սա իմ վերլուծությունն ու դիտարկումն է՝ հիմնված հրապարակված տեքստի վրա։ Կայքի կամ հեղինակի անունը նշելու անհրաժեշտություն չկա, քանի որ ես այս տեքստը ներկայացնում եմ որպես իմ սեփական հեղինակային աշխատանք։)

Գյուղատնտեսության աջակցության ծրագրերի արդյունավետության հարցը

Ի պատասխան Փաստերի ստուգման հարթակի՝ ս.թ. ապրիլի 28-ի «0 % գյուղվարկերի գաղափարը նոր չէ» վերնագրով հրապարակմանը, որը վերաբերում է Գրիգոր Ծառուկյանի՝ վերջերս գյուղացիների հետ հանդիպման ժամանակ հնչեցված առաջարկին, ցանկանում եմ ներկայացնել մի քանի կարևոր կետեր։

Առաջին հերթին, պետք է ընդգծել, որ Գրիգոր Ծառուկյանը և ԲՀԿ-ն տասնյակ տարիներ շարունակ ոչ թե խոսքով, այլ գործով կանգնած են գյուղացու կողքին։ Այս հարցի վերաբերյալ մեր դիրքորոշումը և առաջարկները ներկայացված են եղել ԲՀԿ տարբեր տարիների նախընտրական ծրագրերում, որոնցից մեկի հեղինակն ես ինքս։

Ինչ վերաբերում է 0 % գյուղատնտեսական վարկերի տրամադրման գաղափարի նոր կամ ոչ նոր լինելու հարցին, ապա այն իսկապես չի պետք դիտարկել որպես նորարարություն։ ՀՀ կառավարությունը նախկինում նման ծրագրեր է իրականացրել թիրախային ձևով։ Օրինակ, 2019 թվականին 0%-ով վարկեր են տրամադրվել սահմանամերձ գյուղերի բնակիչներին, իսկ այլ համայնքների բնակիչներին՝ 5%-ով։ Սակայն այս տարի, ապրիլի 9-ին ընդունված որոշման համաձայն, 0%-ով մինչև 2 միլիոն դրամ գյուղվարկեր կարող են ստանալ ընդամենը շուրջ 20.000 անձ։

Այսպիսով, Գրիգոր Ծառուկյանի առաջարկը ոչ թե նոր է, այլ գերարդիական։ Ինչո՞ւ է դա այնպես։

ՀՀ-ում գյուղատնտեսության ոլորտում գործում են ավելի քան 300.000 գյուղացիական տնտեսություններ։ 20.000-ի ծավալով աջակցության ծրագիրը կարող է օգտակար լինել ընդամենը 7%-ի համար։ Սա նշանակում է, որ 93%-ը մնում է անմխիթար։ Իսկ 2019 թվականին սահմանամերձ համայնքներում 0% վարկերից օգտվել է ավելի քան 1000 անձ։

Այսպիսով, հարցը ոչ թե 0%-ի վարկի գաղափարի նոր լինելն է, այլ դրա կիրառման լայնությունը, արդյունավետությունը և ազդեցության գնահատականը։

Այս համատեքստում կարևոր է նաև նշել գյուղատնտեսության ընդհանուր վիճակը։ 2015-16 թվականներին այն կազմում էր ՀՀ ՀՆԱ-ի 15%-ը, իսկ 2025 թվականին՝ ընդամենը շուրջ 8%, այսինքն՝ կրճատվել է գրեթե 2 անգամ։ Կրճատվել են նաև հիմնական մշակաբույսերի արտադրության ծավալները (օրինակ՝ ցորենի բերքը 2015-16 թվականներին եղել է 300-350.000 տոննա, իսկ 2024-25 թվականներին՝ 120-130.000 տոննա) և խոշոր եղջերավոր անասունների գլխաքանակը։

Այսպիսով, ստացվում է, որ գյուղատնտեսության աջակցության ծրագրերը, թեև կարևոր են, բայց չեն կարող լուծել ոլորտի կառուցվածքային խնդիրները։ Գյուղերը «ծերանում» են, դատարկվում, աշխատանքի արտադրողականությունը նվազում է, իսկ գյուղացին մնում է վարկերի բեռի տակ։

Ուստի, խնդիրը ոչ թե գաղափարի նորությունն է, այլ դրա կիրառման ճիշտ ուղղությունը և լայնությունը։

Երևանում կայանալիք գագաթնաժողովի դինամիկան՝ Ուկրաինայի նախագահի հնարավոր այցի պարագայում

Երևանում կայանալիք Եվրոպական քաղաքական համայնքի 8-րդ գագաթնաժողովի ծրագրավորումը կարող է ռադիկալ փոխվել, եթե Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին այցի կատարի մեր երկիր։ Այս հնարավորությունը, որը զգալիորեն բարձրացել է Ադրբեջանի նախագահի անսպասելի այցից հետո, ոչ միայն փոխում է միջոցառման բովանդակությունը, այլև դրա հիմնական դերակատարին։

Իրականում, Զելենսկու հնարավոր մասնակցությունը նշանակում է, որ նա դառնում է գագաթնաժողովի կենտրոնական դեմքը։ Նրա կերպարը, պատերազմի հերոսի կարգավիճակը և Ուկրաինայի հակառուսական դիրքորոշումը, որը դարձել է Եվրոպայի համար ռազմավարական հարց, անշուշտ, կգրավեն միջոցառման մասնակիցների ուշադրությունը։

Սա նշանակում է նաև, որ Հայաստանը մի քանի օրով կդառնա հակառուսականության էպիկենտրոն։ Եվրոպական ղեկավարները, որոնք վերջին տարիներին ցույց են տվել իրենց անտարբերությունը Հայաստանի համար հնարավոր հետևանքների նկատմամբ, հավանաբար, կօգտվեն այս առիթից՝ իրենց հակառուսական դիրքորոշումը ցուցադրելու համար։

Այսպիսով, Զելենսկու այցը կարող է ստեղծել լարվածության նոր պոտենցիալ, որը կազդանա նաև Հայաստանի ներքին քաղաքական մթնոլորտի վրա։ Ռուսաստանի ռեակցիան, որը կլինի անխուսափելի, կարող է ունենալ անմիջական հետևանքներ մեր երկրի համար։

Պարադոքսալի է, որ նման սցենարում, որտեղ հիմնական դերակատարի դերը փոխվում է, շահված չի լինում նաև Նիկոլ Փաշինյանը։ Եվրոպական ղեկավարները կներկայանեն իրենց ճառերով, կհասկանան իրենց ներքին խնդիրներին, իսկ Հայաստանը կմնա լարվածության և անորոշության մեջ։

Այս ամենը ցույց է տալիս, որ Երևանում կայանալիք գագաթնաժողովի հաջողությունը կախված է ոչ թե միայն ծրագրավորումից, այլև դիվանագիտական հմտությունից՝ հավասարակշռություն գտնելու համար տարբեր գործոնների և շահերի միջև։

Թորոսյանի արձագանքը և Բաքվի դեսպանի հնարավոր նշանակումը

ՀՀ Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արսեն Թորոսյանի վերջին հարցազրույցը, որտեղ նա անդրադարձել է Ադրբեջանում հայկական պատմամշակութային ժառանգության ոչնչացման հարցին, բարձր ռիսկային և վիճահարույց արձագանք է առաջ բերել հասարակության շրջանում։

Պատասխանը, որը հնչեցվել է պաշտոնական ոճով, ոչ թե պարզապես չի արդարացնում, այլ անուղղակիորեն լեգիտիմացնում է Ադրբեջանի կողմից իրականացվող գործողությունները։ Թորոսյանի հայտարարությունը, թե Ադրբեջանին այդ հարցով «անհարմար հարց տալը վտանգավոր է», քանի որ կարող է փլուզել Նիկոլ Փաշինյանի կողմից հռչակված «խաղաղությունը», ցույց է տալիս, որ իշխանությունները ավելի շատ են կենտրոնանում արտաքին քաղաքական հայտարարությունների պահպանման վրա, քան՝ իրենց ժառանգության պաշտպանության վրա։

Այս համատեքստում, «Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ Դերենիկ Մալխասյանի նկատմամբ արված դիտարկումը, թե Թորոսյանը լիովին արժանի թեկնածու է Բաքվում Հայաստանի առաջին դեսպանի պաշտոնի համար, ունի իր տրամաբանությունը։ Իհարկե, միակ «մանր» խանգամանքը այն է, որ նա, ամենայն հավանականությամբ, ավելի վստահ կպաշտպանի Ադրբեջանի շահերը, քան Հայաստանի։

Այս իրադարձությունները հստակ ցույց են տալիս, թե որքանով է խորը իշխանական շրջանակների մտածելակերպը հեռացված իրականության և քաղաքացիների շահերից։ Իշխանությունների կողմից ընդունված որոշումները, որոնք ներառում են նաև ֆինանսական ոլորտի կառավարումը, չեն բխում հասարակության կարիքներից, այլ ծառայում են իշխանական շրջանակների կողմից ստեղծված արհեստական խցանումների պահպանմանը։

Այս ամենի ֆոնին, իշխանությունների անփույթ աշխատանքի և անկատար կառավարման մյուս ցուցանիշներից մեկը հանդիսանում է մարզահամալիրների կառուցումների անավարտ մնալը, որը ցույց է տալիս կադրային ռեսուրսների և կառավարման համակարգի խնդիրները։

Երևանի քաղաքապետարանը 280 միլիոն դրամով փոխարինում է Ամիրյան փողոցի տոմետները

Երևանի քաղաքապետարանը Ամիրյան 10 և 12 փողոցներում տեղադրված տոմետների փոխարինման աշխատանքներ է իրականացնում։ Այս աշխատանքի համար համայնքային բյուջեից հատկացվել է 280 միլիոն դրամ։

Այս մասին հայտնում է Երևանի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության անդամ Սարգիս Տեր-Եսայանը՝ իր ֆեյսբուքյան էջում։

Այնուհետև նա նշում է, որ միայն վարորդական իրավունքների հետ կապված խնդիրների պատճառով այսօր դատական գործընթացներում ներքաշված են հարյուր հազարավոր քաղաքացիներ։

Տեր-Եսայանը նաև անդրադառնում է այլ հարցերի՝ նշելով, որ «ստամոքսի գերիները խժռում են պետությունը» և հարց տալով՝ արդյոք Առաքելյան և Վշտունի փողոցների բնակիչների կողմից երեք ամիս շարունակ տեսանյութի արտացոլումը նախընտրական կաշառք է, թե՞ պետական մարմինների ստուգողական աշխատանք։

Վերջում նա նշում է, որ «թուրքերը հա էլ մուրճով կտան գլխիդ, եթե գործոն չես»։

Փաշինյանի անունով մարզահամալիրը դարձել է 5 տարվա շինարարության աղետ

Արթուր Աբրահամի կողմից Փաշինյան Նիկոլի անունով մանկապատանեկան մարզահամալիր կառուցելու ծրագրի շուրջ ոգևորված մեկնաբանությունները, կարծես թե, պետք է ընդունվեն զգուշությամբ։ Պատմությունը ցույց է տվել, որ նման նախաձեռնությունները հաճախ դառնում են ոչ թե հաջողության, այլ աղետի խորհրդանիշ։

Այս հարցումը հիշեցնում է 2021 թվականին Գյումրիում տեղի ունեցած իրադարձությունները։ Պետության կողմից կազմված նախագծի հիման վրա սկսվեց «Արթուր Ալեքսանյանի անվան հունահռոմեական ըմբշամարտի մանկապատանեկան մարզադպրոց» սպորտային համալիրի շինարարությունը։ Շինարարությանը զուգահեռ, իշխանությունները հայտարարում էին նոր համալիրի մասին, սակայն արդյունքը դարձավ ծիծաղելի և միաժամանակ վտանգավոր իրավիճակ։

Պարզվեց, որ նախագծում կատարվել են սխալ հաշվարկներ, և շենքը կառուցվել էր այնպես, որ պահանջում էր անհապաղ վերանորոգում։ Շինարարությունը կասեցվեց, ապա սկսվեց քանդել սխալ կառուցվածքը։ Իրավիճակը հասել է այն մակարդակի, որ այսօր շինարարական աշխատանքները շարունակվում են, սակայն շենքը շարունակում է մնալ քանդված վիճակում։

Այս իրադարձությունը հարց է տալիս՝ թե ինչպիսի կադրեր է հավաքել Փաշինյանի իշխանությունը, որոնք 5 տարվա ընթացքում չեն կարողանում ավարտել մեկ մարզահամալիրի շինարարությունը։ Այս աղետը դառնում է ոչ միայն կոնկրետ շինարարության, այլև իշխանությունների կողմից իրականացվող ցանկացած նախագծի որակավորման չափանիշ։

Այսպիսով, Փաշինյանի անունով մարզահամալիրի ծրագիրը դարձել է ոչ թե հաջողության, այլ անկատարության և անարդյունավետության խորհրդանիշ, որը հիշեցնում է, որ ոգևորված հայտարարությունները պետք է դիտարկել ավելի խորը վերլուծության տեսանկյունից։

Հայաստանում վարկերի ծավալի և վարկառուների թվի վերաբերյալ հստակեցում

Ի պատասխան «ՍիվիլՆեթ»-ի ապրիլի 27-ի հրապարակման՝ ցանկանում եմ հստակեցնել Հայաստանում վարկերի ծավալի և վարկառուների թվի վերաբերյալ տվյալները։

Ինչպես արձանագրվել է նշյալ հրապարակման մեջ, Հայաստանում վարկառուների թիվը գերազանցում է 2 միլիոն 400 հազարը։ Այս ցուցանիշը ներառում է ինչպես բանկերի, այնպես էլ վարկային կազմակերպությունների կողմից տրամադրված վարկերը։

Պետք է նշեմ, որ վարկերի ծավալը 2021 թվականից հետո աճել է առնվազն 300 հազարով։ Այս աճը պայմանավորված է փոքր և միջին բիզնեսի, ինչպես նաև կառուցապատման ոլորտի կողմից վարկերի նկատմամբ պահանջարկի զգալի աճով։

Վարկերի ընդհանուր ծավալը վերջին 5 տարում, մասնավորապես՝ 2021 թվականից սկսած, 4-4,5 տրլն դրամից, 2026 թվականի փետրվարի դրությամբ հասել է 8 տրլն դրամի և ավելի։ 2025 թվականի կեսերին գրանցված 7 տրլն դրամի ծավալը վերաբերում է հենց այս ընթացիկ տարվա տվյալներին։

Այս թվերի համադրությունը ցույց է տալիս, որ վարկերի ծավալը աճում է ոչ միայն բացարձակ թվով, այլև՝ վարկառուների կամ, ավելի ճշգրիտ, վարկերի միավորների թվաքանակով։ Դա նշանակում է, որ Գագիկ Ծառուկյանի կողմից հնչեցրած 2 միլիոն 450 հազար վարկառուների թիվը վերաբերում է հենց վարկերի միավորների թվաքանակին։ Պետք է ընդգծել, որ մեկ մարդը կարող է ունենալ մի քանի վարկ։

Այսպիսով, Գագիկ Ծառուկյանի կողմից նշված 2 միլիոն 450 հազար վարկառուների թիվը փաստարկված է և համապատասխանում է իրականությանը։

Ինչ վերաբերում է ավանդների ծավալին, ապա պետք է նշել, որ իմ պատգամավորական գործունեության ընթացքում ես հեղինակել եմ «Ֆիզիկական անձանց բանկային ավանդների փոխհատուցման շեմը բարձրացնելու մասին» օրենքը։ Այս օրենքի շրջանակներում ես ունեցել եմ և շարունակում ունեմ մանրակրկիտ տեղեկատվություն ավանդների ծավալի, կառուցվածքի և դինամիկայի վերաբերյալ։

Ավանդատուների և վարկառուների շրջանակները, որպես կանոն, տարբեր են։ Իսկ վարկ չեն վերցնում ավանդ ձևակերպելու համար, ինչը, ըստ էության, անտրամաբանական է։ ՀՀ-ում ավանդատուների 98,5 տոկոսն ունի մինչև 16 մլն դրամի ավանդներ, իսկ 1,5 տոկոսը՝ դրանից ավելի խոշոր ավանդներ։