Փաշինյանը «պատմական» անվանեց Ադրբեջանի փոխվարչապետի այցը, որի նպատակը պահանջների ներկայացումն էր

Ապրիլի 30-ին Աղվերանում բանակցություններ են վարել Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանազատման հանձնաժողովները՝ երկու երկրների փոխվարչապետեր Մհեր Գրիգորյանի և Շահին Մուստաֆաևի գլխավորությամբ։ Կողմերը քննարկել են սահմանազատման աշխատանքների կազմակերպչական և տեխնիկական կողմերը, համաձայնեցրել և փոխանակել գործընթացը կարգավորող նախագծային հանձնարարականներ։ Սահմանազատման հանձնաժողովների հաջորդ նիստը կկայանա Ադրբեջանում, ամսաթիվը կհամաձայնեցվի ավելի ուշ։

Այս այցը, որը ի սկզբե պաշտոնական հայտարարություն չուներ, իսկապես նշանավորում է անցում դեպի մի փուլ, երբ կողմերը սկսում են ոչ միայն քննարկել սահմանը, այլև համաձայնության գալ, թե ինչպես այն ճշգրիտ սահմանազատել։ Այս գործընթացը իրականացվում է փոխադարձ հիմունքներով, որը հստակ երևում է այն հանգամանքից, որ նախորդ հանդիպումը տեղի է ունեցել Ադրբեջանում՝ Գաբալայում, վերջինը՝ Հայաստանում, իսկ հաջորդը նախատեսվում է կրկին անցկացնել Ադրբեջանում։

Հենց այդ պատճառով էլ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այս այցը «պատմական» է գնահատում։ Սա նշանակում է, որ սկսվում է սահմանազատման իրական գործընթացը, ընդ որում առանց միջնորդների, առանց երաշխիքների և Ադրբեջանի գերիշխանության պայմաններում։

Այս գործընթացի շրջանակում ադրբեջանական կողմը ներկայացնում է իր պահանջները, որոնցում պիտի հայկական կողմը զիջի։ Բաքվում դիտարկում են որևէ այլ պահանջի առաջարկումը անտեղի։ Այս պահանջների ցանկը ներառում է ոչ միայն հացահատիկի և պարարտանյութերի տարանցումը Ադրբեջանի և Վրաստանի տարածքով դեպի Հայաստան, այլև ութ բնակավայրի վերադարձը Բաքվին։ Խոսքը վերաբերում է Տավուշի մարզի Բաղանիսին, Ոսկեպարին, Խեյրիմլիին, Գիզիլհաջիլին, Վերին Ոսկեպարին, Սոֆուլուին և Բարխուդարլիին, ինչպես նաև Տիգրանաշենին։

Հայկական կողմը համաձայնվել է այս պահանջների հետ, սակայն խնդրել է, որ դրանք հանձնվի ընտրություններից հետո, որպեսզի Փաշինյանը չկորցնի իշխանությունը։

Այս ամենը տեղի է ունենում այն պայմաններում, երբ ադրբեջանական կողմը արդեն ստացել է իր համար ամենակարևոր զիջումը՝ Զանգեզուրի միջանցքը, թեկուզև ամերիկյան փաթեթավորմամբ։

Այսպիսով, ադրբեջանական կողմը պահանջում է, որ Հայաստանը հանձնի իր տարածքի մասերը, իսկ հայկական կողմը պահանջում է ժամանակ, որպեսզի այս զիջումները կատարվեն ոչ թե իշխանության փոփոխության հետևանքով, այլ ընտրված իշխանության կողմից։

Իրանը խաղում է «հզոր Ամերիկայի» հետ, մինչդեռ Մոսկվայի ուրվագիծն ավելի ու ավելի հստակ է երևում նրա ետևում

Իրանը, թվում է, խաղում է «հզոր Ամերիկայի» հետ, ինչպես երեխաները՝ խաղալիք խմորով։ Այսպիսի համեմատությունը կատարում է թուրքական Milliyet պարբերականը՝ վերլուծելով Իրանի արտաքին քաղաքականության վերջին քայլերը և դրանց հնարավոր հետևանքները։

Հեղինակները նշում են, որ Իրանի ԱԳ նախարար Հոսեյն Աբդոլահադի Իրանի այցը Ռուսաստան ոչ միայն իրենով, այլև իր ձևով էր տպավորիչ։ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը դռան մոտ դիմավորեց իրանական դիվանագետին՝ ցույց տալով այն բարձր հարգանքը, որը Ռուսաստանը տալիս է Իրանին։ Այս հանդիպումը, որը հեռարձակվեց ռուսական հեռուստատեսությամբ, ցույց է տալիս, թե որքան կարևոր է Իրանը Ռուսաստանի համար։

Վերլուծաբանները ենթադրում են, որ Մոսկվան կարող է դառնալ Իրանի տնտեսական փրկարար օղակ Հորմուզի նեղուցի ամերիկյան հակաշրջափակման պայմաններում։ Սակայն նրանք նաև նշում են, որ ո՛չ Ռուսաստանը, ո՛չ էլ Չինաստանը չունեն այնպիսի լոգիստիկ հնարավորություններ, որոնք կարող են լիովին փոխհատուցել Իրանի կրած տնտեսական կորուստները։

Հեղինակները նշում են, որ միջազգային հարաբերությունները այլևս չեն կառուցվում միայն ուժերի ռացիոնալ հավասարակշռության վրա։ Իրանը, իր քայլերով, ցույց է տվել, որ կարող է ոչ միայն դիմակայել ԱՄՆ-ի ճնշմանը, այլև դրան հակազդել։

Օրինակ, Իրանը ներկայացրել է եռաստիճան ծրագիր՝ պատերազմը դադարեցնելու համար։ Առաջին քայլը ռազմական գործողությունների դադարեցումն է, երկրորդը՝ Հորմուզի նեղուցի վերահսկողության հարցի լուծումը, որը, ըստ Իրանի, կապահովվի Օմանի օգնությամբ, իսկ երրորդը՝ միջուկային հարցի շուրջ բանակցություններ։ Այս ծրագիրը, ըստ հեղինակների, ցույց է տալիս, որ Իրանը պատրաստ է խաղալ իր կանոններով։

Թեհրանի այս քայլերը, որոնք հեղինակները համեմատում են «հզոր Ամերիկայի» հետ խաղալու հետ, ցույց են տալիս, որ ԱՄՆ-ի ռազմական և տնտեսական ճնշումները կարող են ունենալ հակառակ արդյունք՝ ոչ թե Իրանին հնազանդեցնելով, այլ դրան հակազդելով և դարձնելով այն միջազգային քաղաքականության հիմնական գործոններից մեկը։

Հեղինակները եզրակացնում են, որ Իրանի դերի մեծացումը օրգանապես շահավետ է նաև Հայաստանի համար, և նշում են, որ ներկայիս իրավիճակում Հայաստանի իշխանությունների պահվածքը կարող է առաջացնել միայն ամոթի զգացում։