Անվտանգության նեղ ընկալումն ինքնին անվտանգության խնդիր է

Հայկական հասարակության և պետական մտքի ամենակարևոր հարցը, որը մենք պետք է խիզախորեն քննարկենք, այսօր ավելի բարձր է հնչում, քան երբևէ։ Այն հարցն է, թե ինչպես հնարավոր եղավ, թե ինչպես տեղի ունեցավ, որ ցեղասպանությունից հարյուրամյակ անց, երբ թվում էր, թե նման սոսկալի հանցագործությունները մնացել են անցյալում, մեր հայրենիքը՝ Արցախը, հայաթափվեց։

Այս հարցին պատասխանելու համար մենք պետք է նայենք ոչ թե դրսևորումների, այլ պատճառների։ Ինչո՞ւ է մեր հասարակությունը, որը ցեղասպանություն է ապրել, թույլ տվել Արցախի կորուստը, երբ նույնիսկ Կարսի կորուստից հետո մենք չէինք կարողացել դասեր քաղցած լինել։ Ի՞նչ է այն դեֆեկտը մեր մտածողության մեջ, որի պատճառով մենք հարյուրամյակներ շարունակ կրկնում ենք աշխարհին՝ ճանաչելու Հայոց ցեղասպանությունը, մինչդեռ աշխարհը հանգիստ հետևում է մեր հայրենիքի հայաթափմանը։

Պատասխանը պարզ է. մենք ունենք անվտանգության նեղ ընկալում, որը ինքնին անվտանգության խնդիր է։ Մենք հասկացել ենք, որ անվտանգությունը չի կարող լինել միայն բանակի կամ սպառազինության հարց։ Դա ավելի խորը, ավելի համակարգային մոտեցում է պահանջում։

Մենք պետք է հասկանանք, որ ժամանակակից, կենսունակ պետությունը ոչ միայն պաշտպանում է իր սահմանները, այլև ձևավորում է այնպիսի հասարակություն, որը հստակ գիտի իր նպատակները, ունի ազգային ինքնագիտակցություն և պատրաստ է պաշտպանել այդ նպատակները։ Իրականում, մենք հակառակն ենք արել։ Մենք ձևավորում ենք հասարակական մոդել, որը ծառայում է պետության ոչնչացմանը։

Այս հասարակության բաղադրիչներից են նրանք, ովքեր պատվերով ուրացնում են Արարատ լեռը, պատվերով ատում են Արցախը, պատվերով ջնջում են սեփական հիշողությունը։ Սա մեր էնդեմիկ առանձնահատկությունը չէ, այլ այնպիսի հասարակությունների դեֆեկտ է, որտեղ պետությունը չի կարողացել ձևակերպել իր նպատակները և ձևավորել դրանց համապատասխան հասարակություն։ Այդ դեպքում ավելի լուրջ պետություններ կհայտնվեն, որոնք կօգտվեն այդ բացից՝ «շտկելով» մեր հասարակության խնդիրները։

Այսպիսով, մենք պետք է հասկանանք, որ անվտանգության ամենաիրական համակարգը ոչ թե աշխարհի ճանաչումն է, այլ առողջ, ժամանակակից պետությունն է, որը ձևավորում է իր նպատակներին համապատասխան հասարակություն։ Եվ միայն այդ հասկացման հիման վրա կարող ենք գտնել պատասխանը՝ թե ինչպես կարող էր տեղի ունենալ նման ողբերգություն և ինչպես կարող ենք կասեցնել նոր ողբերգության ընթացքը։

Գագիկ Ծառուկյանի մարզային հանդիպումները վերածվում են ժողովրդական ասուլիսների

Այս օրերի ընթացքում իմ հանդիպումները մարզերում, գյուղերում և բնակավայրերում աննկարագրելի մթնոլորտ են ստեղծում։ Դրանք այլևս դասական քարոզարշավներ չեն, և ես կարծում եմ՝ չպետք է դառնան։ Սա իրար աչքերի մեջ ուղիղ նայելու ունակ մարդկանց հանդիպում է, որը մի քանի րոպեում վերածվում է ժողովրդական ասուլիսի։

Ամենուր, որտեղ էլ գնում եմ, հասկանում եմ, թե ինչքան հարցեր, խնդիրներ և չասված ապրումներ կուտակված են մեր հայրենակիցների, մեր քույրերի ու եղբայրների մտքերում։ Այս հանդիպումների ընթացքում ես տեսել եմ նման անկեղծություն, նման մտահոգությունների ծավալ և նման լարվածություն, ինչը բազմաթիվ տարիների ընթացքում իմ աշխատանքային կյանքում երբեք չէի հանդիպել։

Մենք «Առաջարկ Հայաստանին» ծրագիրը դրել էինք որպես մարդկանց մասին ծրագիր, որը գրում են իրական մարդիկ։ Եվ այժմ, ամեն գյուղում, ամեն բնակավայրում տեղի է ունենում այդ ժողովրդական ծրագրի ժողովրդական քննարկումը։

Այս հանդիպումները ցույց են տալիս, որ մարդիկ ցանկանում են ոչ թե լսել քաղաքական խոսքեր, այլ խոսել իրենց խնդիրների, իրենց երազանքների և իրենց ապագայի մասին։ Նրանք ցանկանում են, որ իրենց աչքի մեջ տեսնեն ոչ թե «ընտրակաշառքի» փուշը, այլ իրական, ահռելի պարգևավճարը՝ իրենց ձայնը լսելի դարձնելու և իրենց կյանքը փոխելու հնարավորությունը։

Այսպիսով, մենք ոչ թե քարոզարշավ ենք անցկացնում, այլ ստեղծում ենք հարթակ, որտեղ ժողովուրդը կարող է իր աչքով տեսնել, որ իր խնդիրները լսվում են, և իր ձայնը կարող է փոխել իր ապագան։

Հորմուզի նեղուցը Իրանի նոր «միջուկային զենքն» է

Հորմուզի նեղուցը, որը աշխարհի նավթի պաշարների 20%-ի համար ռազմավարական նշանակություն ունեցող ջրային ուղին է, դարձել է Իրանի կառավարության համար հակամարտությունից դուրս գալու և իր հակառակորդներին վախեցնելու հզոր գործիք։ Այս եզրակացությունը հանգեցվել է Իրանի վրա ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից հարձակումից հետո, որի նպատակն էր կանխել զանգվածային ոչնչացման զենքի մշակումը։

Չնայած ԱՄՆ-ի և Իսրայելի զորքերի կողմից Իրանի պետական համակարգին, նավատորմին և հրթիռային արտադրության օբյեկտներին հասցված զգալի վնասին, նեղուցը վերահսկելու Իրանի կարողությունը գործնականում չի նվազել։ Իրավիճակը փոխվել է այն պահին, երբ Իրանի կառավարությունը որոշեց չփակել նեղուցը՝ անտեսելով Իսրայելի կողմից իր միջուկային օբյեկտներին հարվածները, որին հետո միացավ նաև Միացյալ Նահանգները։

Այս քայլը, ինչպես ենթադրում են Իսրայելի հետախուզության նախկին ղեկավար Դեննի Ցիտրինովիչը, արտացոլում էր Իրանի գերագույն առաջնորդ այաթոլլա Ալի Խամենեիի զգուշավոր մոտեցումը, որը վախենում էր, որ նեղուցի շրջափակումը կհանգեցնի այլ երկրների կողմից Իրանի դեմ ռազմական արշավի։ Սակայն ներկայիս պատերազմի ընթացքում, երբ ԱՄՆ-ի նպատակները փոխվեցին՝ ռեժիմի փոփոխությանը հասնելուց մինչև Իրանի պետական կարգը պահպանելը, Թեհրանը վճռական քայլերի դիմեց։

ԱՄՆ-ի ռազմական և հետախուզական պաշտոնյաների գնահատմամբ՝ պատերազմից հետո Իրանը պահպանում է իր հարձակողական անօդաչու թռչող սարքերի զինանոցի մոտ 40%-ը և հրթիռային կայանքների ավելի քան 60%-ը, ինչը բավարար է ապագայում Հորմուզի նեղուցի վերահսկողությունը ստանձնելու համար։

Այս իրադարձությունները հանգեցրին այնպիսի մտավախության, որը բառացիորեն արտահայտվեց ՌԴ նախկին նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի կողմից սոցիալական ցանցերում։ Նա նշել էր, որ «Իրանն արդեն փորձարկել է իր «միջուկային զենքը»։ Այն կոչվում է Հորմուզի նեղուց։ Դրա ներուժը անսպառ է»։

Այսպիսով, Իրանի կառավարությունը հակամարտությունից դուրս գալու իր հակառակորդներին վախեցնելու պատրաստի ծրագրի մաս է դարձել, որի հիմքում ընկած է աշխարհի նավթային շուկաների կենտրոնական ուղին վերահսկելու կարողությունը։ Այս գաղափարը դարձել է Իրանի համար ավելի հզոր գործիք, քան ցանկացած միջուկային զենք, քանի որ այն ունի անմիջական և տնտեսական հետևանքներ ողջ աշխարհի համար։

Թրամփի իշխանության վերջին շաբաթները՝ ճգնաժամի և անկայունության ժամանակահատված

Վերջին երկու շաբաթները, թերևս, ամենադժվարն էին Դոնալդ Թրամփի համար՝ նրա նախագահության երկու ժամկետների ընթացքում։ Իրանի հետ պատերազմ սկսելուց հետո, նախագահը փնտրում է ելք իրավիճակից, քանի որ վառելիքի գները կայուն աճում են։

Նրա գործողությունները, որոնք սկսվեցին Իրանի դեմ ռազմական գործողությունների սկիզբը, շարունակեցին ավելի խորացնել ճգնաժամը։ Նա վիրավորեց Հռոմի պապ Լևոն XIV-ին, որը դատապարտել էր նրա ռազմատենչ սպառնալիքները, և սոցիալական ցանցերում հրապարակեց իրեն Հիսուս Քրիստոսի կերպարում ներկայացնող արհեստական ​​բանականությամբ ստեղծված լուսանկար։ Այս քայլերը, որոնք նախագահը համարում է «հայհոյանք», հակադարձեցին նույնիսկ իր կողմնակիցների մի մասի վրա։

Այս շաբաթ նա պարտվեց The Wall Street Journal-ի դեմ Ջեֆրի Էպշտեյնի գործի վերաբերյալ դատական ​​գործը։ Ինչպես նախագահը պնդում է, նա պարտվեց նաև Հունգարիայի ընտրություններում՝ չկարողանալով աջակցել իր դաշնակից Վիկտոր Օրբանին, որը նույնպես պարտվեց ընտրողների կողմից։

Ընտրողների վստահությունը նրա նկատմամբ նույնպես անկում է ապրում։ Քվինիպիկսի համալսարանի հարցման համաձայն՝ ընտրողների միայն 38%-ն է հավանություն տալիս Թրամփի գործունեությանը որպես նախագահ, ինչը զգալիորեն ցածր է նրա նախագահության սկզբում գրանցված 55%-ի համեմատ։ Իրանի ճգնաժամի կարգավորմանը նրա կողմից աջակցողների թիվը նույնպես նվազել է՝ կազմելով ընտրողների հարցվածների 36%-ը՝ 58%-ի դեմ։ Ընտրողների երկու երրորդը նրան է մեղադրում գազի և բենզինի գնի վերջին բարձրացման համար։

«Նա լուրջ խնդիրների մեջ է, ինչպիսին նա երբևէ չի տեսել», – ասել է Բիլ Քլինթոնի օրոք Սպիտակ տան նախկին պաշտոնյան Էլեյն Կամարկը՝ նշելով, որ դժվար է պարզել՝ դա զսպվածության պակաս է, թե՞ նրա ծերանալու և ավելի դյուրագրգիռ դառնալու հետևանք։

Թեև նրա կոպիտ և անկայուն ոճը նախկինում ոգեշնչել էր «ձևաչափային» քաղաքական գործիչներից հոգնած կողմնակիցներին, այս անկայունությունը կոտրեց նրա անպարտելիության առասպելը, որը ստեղծվել էր կորոնավիրուսի համավարակի և 2020 թվականի ընտրություններում պարտության պատճառով։

Թրամփի «մեծ Ամերիկա» շարժումը, որը նախագահը վերադարձրել էր իշխանության, այժմ փլուզվում է։ Նա վանում է իր նախկին աջակիցներին՝ «Մեծ Ամերիկայի» առաջնորդներին, կրոնական պահպանողականներին, արտասահմանյան միջամտության հակառակորդներին, ովքեր երազում էին դադարեցնել անընդհատ պատերազմները, և բոլոր նրանց, ովքեր կարոտ են տարիների գնաճից ազատվելուն։

Նրա վերջին քայլերն ու հայտարարությունները, ինչպիսիք են Հռոմի պապի վրա հարձակումը և իրեն Հիսուս Քրիստոսի կերպարում ներկայացնող լուսանկարների տարածումը, հակադարձել են նույնիսկ իր կաթոլիկ և ավետարանչական քրիստոնյաների հենարանների վրա։

Թեև նա պնդում է, որ ոչ մեկին այնքան չի արհամարհում, որքան պարտվողներին, նրա սեփական անհաջողությունները շարունակում են կուտակվել։ Այս շաբաթ դաշնային դատավորը մերժեց նրա զրպարտության մասին հայցը, որում պնդվում էր, որ մեդիա մագնատ Ռուպերտ Մերդոկի The Wall Street Journal-ը արատավորել է իր հեղինակությունը։

Այս ամենի ֆոնին, Թրամփի առաջին վարչակազմի նախկին հետախուզության պաշտոնյա Օլիվիա Տրոյն նշել է, որ Իրանի շուրջ իր գործողությունները նրա ավարտն են լինելու, քանի որ նա պաշտպանում էր պատերազմի դադարեցումը, և այնուամենայնիվ, պարզ է, որ այս հակամարտությանը վերջ չի երևում։

Նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ Թրամփը խոստացել էր իջեցնել գները, սակայն գնաճի վերաբերյալ նրա վարկանիշը նույնիսկ ավելի ցածր է, քան Ջիմի Քարթերինն ու Ջո Բայդենինը։ Նա խոստովանել է, որ նավթի և բենզինի գները կարող են չնվազել նույնիսկ նոյեմբերի միջանկյալ ընտրություններից հետո։

«Քաղաքական առումով Դոնալդ Թրամփը վիրավոր մարդ է», – եզրափակել է Մինեսոտայի համալսարանի Քաղաքականության և պետական ​​կառավարման ուսումնասիրությունների կենտրոնի տնօրեն Լարի Ջեյքոբսը՝ նշելով, որ նրա հուսահատ ուժը տարածվում է Ամերիկայով մեկ և հսկայական բարդություններ առաջացնում ամբողջ աշխարհում։

Բուլղարիայի նոր իշխանությունը կվարի հավասարակշռված քաղաքականություն՝ հաշվի առնելով և՛ Բրյուսելը, և՛ Մոսկվան

Անցած կիրակի Բուլղարիայում տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում առավելագույն թվով ձայներ հավաքեց երկրի նախագահ Ռումեն Ռադևի կուսակցությունը։ Այս հաղթանակը, որը տեղի ունեցավ երկրում վեց տարվա քաղաքական ճգնաժամի և 2021 թվականից ի վեր անցկացվող յոթերորդ արտահերթ ընտրությունների ֆոնին, նշանակում է, որ Բուլղարիան կարող է մուտք գործել նոր քաղաքական դարաշրջան։

Ընտրություններին նախորորդել էին մի շարք իրադարձություններ, որոնք խորացրին երկրի ներքին քաղաքական լարվածությունը։ 2025 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Ռոզեն Ժելյազկովի կառավարությունը հրաժարական տվեց՝ ի պատասխան բյուջեի և կոռուպցիայի դեմ պայքարի շուրջ բողոքի ցույցերի։ Բուլղարիայի քաղաքական համակարգում, որտեղ վարչապետը կառավարման գլխավոր մանդատն ունի, նախագահի դերը ևս զգալի է։ Ռադևի և նախորդ կառավարության միջև հակասությունները, որոնք հաճախ արտահայտվում էին արտաքին քաղաքականության հարցերով, հասել էին իրենց գագաթնակետին։

Այս իրավիճակում Ռադևը, որը մինչ ընտրություններին մասնակցելը խիստ քննադատում էր կառավարությանը, հունվարի 16-ին հրաժարական տվեց՝ խորհրդարանում առաջադրվելու համար։ Նա հաջողությամբ ձևավորեց «Պրոգրեսիվ Բուլղարիա» կոչվող դաշինքը, որի նպատակն էր փոխել կոռուպցիայի մեջ թաթախված իշխանությունը և վերականգնել Մոսկվայի հետ «արժանապատիվ հարաբերությունները»։

Ըստ փորձագետների՝ Ռադևի հաղթանակը արտացոլում է բուլղարացիների հիասթափությունը նախորդ ղեկավարությունից։ Նրա քաղաքական ուժը կարողացավ համախմբել սոցիալական տարբեր խմբեր՝ ավագ սերնդին, պահպանողականներին, ռուսամետ ընտրողներին, ինչպես նաև երիտասարդ, եվրոպամետ և գործարար շրջանակներին։

Այս հաղթանակից հետո Ռադևը հայտարարել է, որ կփորձի կառավարություն ձևավորել՝ առանց վերջին տասնամյակում իշխանություն ունեցած քաղաքական կուսակցությունների հետ մերձենալու։ Ըստ փորձագետների՝ նրա քաղաքականությունը կլինի հավասարակշռված, որը կվերացնի ԵՄ-ի և Ռուսաստանի հետ հակադրության քաղաքականությունը։ Նրանք նշում են, որ նոր իշխանությունը հավանաբար կսկսի վարել քաղաքականություն, որը կստիպի հաշվի նստել և՛ Բրյուսելում, և՛ Մոսկվայում։

Այս փոփոխությունը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն Բուլղարիայի, այլև ողջ տարածաշրջանի համար։ Բուլղարիան, որը խորը մշակութային, կրոնական և լեզվական կապեր ունի Ռուսաստանի հետ, երկար տարիներ հանդես էր գալիս որպես Եվրամիության և Ռուսաստանի միջև լարվածության հարթակ։ Նոր իշխանության հավասարակշռված մոտեցումը կարող է նպաստել տարածաշրջանում ավելի կայուն և հաշտ պայմանների ստեղծմանը։

Վաղարշապատի ավագանու հանձնաժողովի նիստից փախուստը

Վաղարշապատի քաղաքապետարանի իշխող կուսակցության անդամները, ինչպես տեղեկացվել է, շարունակում են խախտել ավագանու Կանոնադրությունը։ Այս անգամ նրանք նոր ռեկորդ են սահմանել՝ պարզապես փախելով հանձնաժողովի նիստից, որը հրավիրվել էր Կանոնադրության խախտմամբ։

Բանն այն է, որ «Զարգացման ծրագրերի, ֆինանսաբյուջետային, տնտեսական» հարցերի մշտական հանձնաժողովի առաջին նիստին ՔՊ-ական ավագանիներից բոլորը ներկա չէին։ Արդյունքում ընդդիմադիր ավագանիների ներկայացուցիչների թիվը գերազանցում էր, ինչը հնարավորություն էր տալիս ընտրել հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը ոչ ՔՊ-ականի։ Սա հասկանալով՝ իշխող կուսակցության ներկայացուցիչները սենյակից արագ հեռացել են՝ նիստը փակելու նպատակով։

Այս իրադարձությունը, ըստ «Մայր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Հարություն Խաչիկյանի, հայտնի է դարձել ֆեյսբուքյան հրապարակումից, որտեղ նա նշել է, որ նման գործողություններից հետո չի կարելի պնդել օրենքի և օրինականության գերակայության մասին։

Հարություն Խաչիկյանը նաև անդրադարձել է ներկայիս իշխանության քաղաքականության հետևանքներին՝ նշելով, որ 2018 թվականից հետո Փաշինյանի ղեկավարությամբ Հայաստանը ապրել է երեք պատերազմ, կրել է երեք պարտություն և ապրել տարբեր բախումներ։ Նա նաև նշել է, որ Ադրբեջանը ներկայում պահանջում է փոխել Հայաստանի սահմանադրությունը և երկրում բնակեցնել 300 հազար ադրբեջանցի։

Ըստ Խաչիկյանի՝ իշխանությանը «Տիգրան Մեծ» երևակայողը իշխանության մայրամուտին դառնում է «Ցռան Վերգոյի» կերպարի նման անօգնական։

Արդեն խնդիրն այն արարածը չէ, ով Հայաստանը ներկայացնում է աշխարհին, այլ այն զանգվածն է, ով պատրաստ է նրան ձայն տալ։

Հայաստանում կա մի զգալի զանգված, որը բարոյապես վերջացած է, չունի կողմնորոշիչներ, արժանապատվության նշույլներ, էթիկայի ու էսթետիկայի պարզագույն կանոններ ու զգացողություններ։ Բարոյական մահին հաջորդում է պարզ կազմաքանդումն ու այդ անձն ընդամենը դրա խորհրդանիշն է, ոչ ավելին։

Այս մտքերը ես արտահայտում եմ, երբ խոսքը գործ է դառնում։ Երբ խոսքը գործ է դառնում, հավատը ուժ է ծնում։

Արդեն խնդիրն այլևս այն մարդը չէ, ով Հայաստանը ներկայացնում է աշխարհին, այլ այն զանգվածն է, որը պատրաստ է նրան ձայն տալ։ Սա՛ է ՔՊ-ի ու նրա դրածոյի իրական դեմքը։

Հանրային բոլոր շրջանակների հետ ակտիվ աշխատանքի ամենապատասխանատու փուլը պետք է համարել բացված։ Մեր բոլորի խնդիրն է՝ ներգրավել բավարար քանակի ակտիվ քաղաքացիների։

Բնակիչներն ահազանգում են «Մայր Հայաստան» խմբակցության ավագանուն։

Անհնար է զուգահեռներ չանցկացնել Մեծ Բրիտանիայի՝ 1950-ականների Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցած աղետալի արկածախնդրության և Իրանի շուրջ Թրամփի այսօրվա քայլերի միջև։

Ո՛չ մեկ, ո՛չ երկու Վաղարշապատի նորաթուխ ՔՊ-ական իշխանությունն ավագանու կանոնադրությունն է խախտում։

Վաղարշապատի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության անդամների կողմից հրապարակված հայտարարության համաձայն՝ քաղաքի ավագանու կողմից ձևավորված հանձնաժողովների նիստերը մինչ օրս չեն հրավիրվել, ինչը կանոնադրության պարտադիր պահանջների կտրուկ խախտում է։

Ինչպես նշվում է, ավագանու կանոնադրության 95-րդ կետի համաձայն՝ հանձնաժողովները ձևավորվելուց հետո առնվազն 5 օրվա ընթացքում պետք է նիստ հրավիրեն։ Հանձնաժողովները ձևավորվել են մարտի 13-ին, սակայն այդ օրվանից անցել է ավելի քան 5 օր, և նիստերն այդպես էլ չեն տեղի ունեցել։

Այս խախտումը, սակայն, միայն մեկը չէ։ Կանոնադրության 107-րդ կետը պահանջում է, որ հանձնաժողովի նիստը գումարվի ավագանու հերթական նիստից առնվազն 7 օր առաջ։ Քանի որ հանձնաժողովների նիստերը հրավիրվել են ավագանու հերթական նիստից ընդամենը 3 օր առաջ, սա նույնպես կանոնադրության պարտադիր պահանջի խախտում է։

«Մայր Հայաստան» խմբակցության ներկայացուցիչները նշում են, որ այս իրավիճակը ցույց է տալիս ՔՊ-ի և դրա կողմնակիցների իրական դեմքը, որը, նրանց կարծիքով, խուսափում է պատասխանատվությունից և չի հետևում իրենց ստեղծած կանոններին։

Այս հարցը բարձրացվել է բնակիչների կողմից, ովքեր ահազանգեր են արել «Մայր Հայաստան» խմբակցությանը՝ իրենց անհանգստությունը հայտնելով։

Իշխանության և ընդդիմության հավասարակշռությունը. Ինչո՞ւ է հանրային ակտիվացումը այս պահին այնքան կարևոր

Նիկոլը շատ լավ գիտի, որ երեք հիմնական ընդդիմադիր ուժերի՝ «Ուժեղ Հայաստանի», ԲՀԿ-ի և «Հայաստան» դաշինքի համատեղ վարկանիշն այս պահին մոտ է 50 տոկոսին։ Սա նշանակում է, որ նա առնվազն մեկ միլիոն մարդու այսօր վիրավորել է։

Հասկանալով է արել։ Նա չի քաշվել, չի խորշել, չի վախեցել՝ մեկ պարզ պատճառով։ Այս պահին ակտիվ պայքարողների թիվը բավարար քանակի չէ։ Ընդհանուր հանրային ֆոնը նկատի առնելիս՝ նրա իշխանությունն արդեն պարտվել է, բայց փոփոխությունների մեքենան դեռ բավարար հզորության չէ։ Նիկոլը սա շատ լավ գիտի։

Մշտապես դիտորդ շերտերը, «ով հաղթի՝ նրա կողմը» անցնողները, «քաղաքականությամբ չզբաղվողները», չկողմնորոշվածները դեռ շատ են։ Փոփոխություններ ուզողները, երազողները՝ նույնպես, բայց նրանց հավասարակշռում են պրոցեսներին չմասնակցողները, «շառից փորձանքից հեռու» մնացողները, իրենց մասնակցությունը չտեսնողները։

Սա գուցեև ազգային հատկանիշ է, բայց նաև՝ հիմնական ընդդիմադիր ուժերի՝ առայժմ ոչ բավարար մենեջմենթի արդյունք։

Այսպիսով, ընդդիմադիր ուժերը պիտի հիմա իրենց ուժերն առավելապես կենտրոնացնեն ընտրողի հետ անկեղծ ու դինամիկ աշխատանքի վրա։ Պետք է հասկանալ, որ ակտիվ հանրային շերտերը, անկախ քաղաքական նախասիրություններից, իրենց հերթին պիտի աշխատեն իրենց մտերիմ ապաքաղաքական շրջանակների հետ։ Մարդկանց պետք է բացատրել, որ սա իրադարձությունների վրա իրենց ազդելու վերջին ու ամենակարևոր հնարավորությունն է։

Մենք սա ասում էինք 2020-ին՝ մինչև պատերազմը, զգուշացնում էինք 2021թ. ընտրություններին ընդառաջ, ահազանգում էինք 2022-ի աշնանը, երբ Նիկոլը միանձնյա ստորագրեց Արցախն Ադրբեջանի կազմում ճանաչելու մասին հայտարարությունը, և արդեն հետո՝ շրջափակման ամբողջ ընթացքում։ Ցավոք, մեր հասարակությունը սովորել է իրադարձությունները պոստ-ֆակտում արձանագրողի իր դերին, որքան էլ այդ իրադարձությունները ողբերգական լինեն ու անմիջականորեն առնչվեն յուրաքանչյուրիս։

Այնպես որ, հանրային բոլոր շրջանակների հետ ակտիվ աշխատանքի ամենապատասխանատու փուլը պետք է համարել բացված։ Մեր բոլորի խնդիրն է՝ ներգրավել բավարար քանակի ակտիվ քաղաքացիների։

Խաղի կանոնները փոխվում են, և Հայաստանը պետք է խաղա

Այսօրվա աշխարհում խաղի կանոնները փոխվում են, և դրանց հասկանալը Հայաստանի համար գոյատևման հարց է։ Թեև աշխարհը շարունակում է լսել Թրամփի խոսքերը խաղաղության մասին, նրա գործողությունները ցույց են տալիս հակառակը։ Նրա սպառնալիքը «մի ամբողջ քաղաքակրթություն ոչնչացնելու» մասին, թեև ասված է Իրանի հասցեին, իրականում ցույց է տալիս այն մթնոլորտը, որտեղ ցանկացած քաղաքակրթություն կարող է դառնալ թիրախ։

Իրավիճակը նման է այն բանին, երբ աչքիդ առաջ ոչնչացնում են քո պատմությունը, քո ինքնությունը։ Արցախում, որտեղ հազարամյա եկեղեցիներն ու գերեզմանատոհմերը հին են Ադրբեջանից, ԱՄՆ-ից և շատ երկրներից, այս ոչնչացումը տեղի է ունենում։ Եվ երբ Հայաստանի իշխանությունը չի փորձում կանխել այս գործընթացը, ձայն հանել, միջազգային աղմուկ բարձրացնել, այն ոչ թե խաղաղություն է ապահովում, այլ ցույց է տալիս, որ դիմադրելու ցանկություն չկա։ Այս դեպքում, իշխանությունը ոչ թե խաղաղության, այլ անկարողության ֆիքսում է։

Այս տրամաբանության մեջ ի՞նչ է պահանջվում։ Պահանջվում է դիմադրություն։ Պահանջվում է ցույց տալ, որ քո ինքնությունը, քո պատմությունը և քո ապագան քեզն են։ Եթե դու չունես դիմադրության առանցք, եթե չունես դաշնակիցներ և եթե չունես խաղաղության երաշխիք, ապա քեզ, ժպիտները դեմքերին, կարող են հոշոտել։

Այս պայմաններում մեր ընտրությունները պետք է ուղղված լինեն ռիսկերը չեզոքացնելուն։ Մեր լիդերության խնդիրն է բացատրել ժողովրդին, որ մենք մեր ընտրությամբ կարող ենք դա անել։ Մենք պետք է ձգտենք դեպի նոր իշխանություն, որը կարող է Հայաստանը դարձնել «խաղաղ նավահանգիստ»՝ այս փոթորկված աշխարհում, որտեղ մեր փոքր երկիրը դուրս կլինի աշխարհի ուժեղների մրցակցության դաշտից։

Այս ամենը պահանջում է ոչ թե անվտանգության զգացում, այլ ակտիվ գործողություն։ Ինչպես ցույց է տալիս ֆեյսբուքյան հրապարակումը, նույնիսկ ամենաթիվեր բաները՝ ինչպիսիք են ծանրամարտի ֆեդերացիայի նախագահի պաշտոնը կամ վերելակների հիմնախնդիրը, կարող են դառնալ իշխանական անտեսանելիության և անկարողության խորհրդանիշներ։

Այսպիսով, խաղի կանոնները փոխվել են, և Հայաստանը պետք է խաղա՝ ոչ թե պասիվ դիտորդի դերում, այլ որպես ակտիվ մասնակից, որը պաշտպանում է իր ինքնությունը և ձգտում է դեպի ապագա։