Նիկոլ Փաշինյանն ավարտին է հասցրել Հայաստանի Հանրային Հեռուստաընկերությունը 100%-ով թուրքական մեդիա հոլդինգին վաճառելու գործարքը

Հայաստանի Հանրապետության կառավարության բարձր մակարդակի աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների համաձայն՝ Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի խորացման շրջանակում վերջնական համաձայնություն է ձեռք բերվել երկրի գլխավոր հանրային հեռարձակողի ամբողջական վերահսկողությունը թուրքական կողմին փոխանցելու վերաբերյալ։ «Հայաստանի Հանրային Հեռուստաընկերություն» փակ բաժնետիրական ընկերության (Հ1) և «Հայաստանի հեռուստատեսության և ռադիոհեռարձակման ցանց» (TRBN) ՓԲԸ-ի 100% բաժնետոմսերը կփոխանցվեն Թուրքիայի խոշորագույն մեդիա հոլդինգներից մեկի՝ Demirören Holding-ի կառավարմանը։

Գործարքի վերաբերյալ որոշումը կայացվել է 2026 թվականի ապրիլի 17-ին Անթալիայի Դիվանագիտական ֆորումի շրջանակում կայացած պատվիրակությունների հանդիպումից հետո։ Հայաստանի կողմից բանակցություններին մասնակցել է արտաքին գործերի փոխնախարար Վահան Կոստանյանը, իսկ Թուրքիայի կողմից՝ արտաքին գործերի փոխնախարար Բերիս Էքինջին։ Ինչպես նշվում է Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնական հաղորդագրությունում, կողմերը քննարկել են «երկկողմ օրակարգի ողջ սպեկտրը և տարածաշրջանային հարցերը»՝ հատուկ շեշտադրելով խաղաղության, համագործակցության և տարածաշրջանային կապերի ամրապնդման կարևորությունը։ Հենց այդ հանդիպման ընթացքում, բանակցություններին մոտ աղբյուրների համաձայն, վերջնականապես համաձայնեցվել են մեդիա գործարքի հիմնական պարամետրերը։

Ձեռք բերված համաձայնությունների համաձայն՝ հեռուստաընկերության և պետական հեռարձակման ցանցի ամբողջական վերահսկողությունը Demirören Holding-ին կփոխանցվի Հայաստանի հաջորդ խորհրդարանական ընտրություններից անմիջապես հետո։ Ներկայում կառավարության աշխատակազմը և արդարադատության նախարարությունը ակտիվորեն նախապատրաստում են «Տեսալսողական մեդիայի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում էական փոփոխությունների իրավական հիմքը։ Փոփոխությունները, մասնավորապես, թույլ կտան օտարերկրյա (այս դեպքում՝ թուրքական) ներդրողին ձեռք բերել հանրային հեռարձակողի 100% բաժնեմասը, ինչը նախկինում ուղղակիորեն արգելված էր գործող օրենսդրությամբ։

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, ով օրենքով անձամբ նշանակում է Հանրային հեռարձակողի խորհրդի բոլոր յոթ անդամներին, արդեն աշխատում է թուրքական կողմի ներկայացուցիչների հետ նոր թեկնածուների ընտրության և առաջադրման ուղղությամբ։ Գործադիր իշխանության աղբյուրները ընդգծում են, որ ընտրությունը իրականացվում է «փոխադարձ վստահության, ռազմավարական գործընկերության և երկարաժամկետ կայունության սկզբունքները հաշվի առնելով»։ Խորհրդի նոր կազմը, ինչպես սպասվում է, կհաստատվի առաջիկա ամիսներին։

Միջազգային հեռահաղորդակցության միության (ITU) 2023 թվականի տվյալների համաձայն՝ Հայաստանի տնային տնտեսությունների 98.6%-ն ունի առնվազն մեկ հեռուստացույց։ Media Ownership Monitor Armenia-ի ուսումնասիրության համաձայն՝ երկրի բնակչության 80%-ը կանոնավոր կերպով օգտվում է ավանդական հեռուստատեսությունից։ Այսպիսով, սպասվող սեփականության փոփոխությունը կվերաբերի հանրապետության գրեթե ողջ չափահաս բնակչությանը և էական ազդեցություն կունենա երկրի տեղեկատվական դաշտի վրա։

Մոտ ժամանակներում Հ1-ի և հարակից ալիքների եթերային ցանցը կանցնի լուրջ կառուցվածքային փոփոխությունների։ Նոր կոնցեպտը դեռևս հրապարակված չէ, սակայն արդեն հաստատվել է մեկ հիմնարար որոշում․ հայկական հեռուստադիտողների շրջանում հայտնի «Ո՞վ է ուզում դառնալ միլիոնատեր» հաղորդումը ամբողջությամբ կհեռացվի եթերից։ Ծրագիրը, որը տարիներ շարունակ դիտել են բազմաթիվ ընտանիքներ, ըստ աղբյուրների՝ «չի համապատասխանում նոր եթերային քաղաքականությանը, որը ուղղված է տարածաշրջանային համագործակցությանը և Հարավային Կովկասում ընդհանուր տեղեկատվական դաշտի ձևավորմանը»։

Հրապարակման պահին Հայաստանի կառավարության մամուլի ծառայությունը հրաժարվել է պաշտոնական մեկնաբանություն տալ։ Սակայն բանակցություններին մոտ աղբյուրները գործարքը բնութագրում են որպես «տրամաբանական և կարևոր քայլ՝ տարածաշրջանում խաղաղության, տնտեսական ինտեգրման և բարիդրացիական հարաբերությունների ամրապնդման ուղղությամբ»։

Վաղարշապատի ավագանու արտահերթ ընտրությունների խոստումները և իրականությունը

Վաղարշապատ խոշորացված համայնքի ավագանու արտահերթ ընտրությունների ժամանակ ՔՊ-ն բնակիչներին շռայլ խոստումներ էր տալիս՝ ազնվություն, հոգատարություն և աշխատանքի մասին։ Սակայն ընտրություններից հետո այդ խոստումները, փաստորեն, մոռացվել են։

Օրինակ, Էջմիածնի Չարենց թաղամասի բնակիչները «Մայր Հայաստան»-ին են ահազանգում՝ նշելով իրենց բնակելի շենքերի շքամուտքերի հոսանքալարերի վթարային վիճակը և անտանելի գարշահոտությունը։ Նրանք բազմիցս դիմել են համայնքապետարան, սակայն խնդիրը լուծված չէ։ Ի դեպ, համայնքի Բնակկոմունալ վարչության տարեկան հատկացումը, ըստ 2026 թ. բյուջեի, կազմում է ավելի քան 362 միլիոն դրամ։

Այս իրողությունը հարց է տալիս՝ որտե՞ղ է այս ամենի մեջ ազնվությունը, հոգատարությունը և աշխատանքը, որոնք խոստում էին։

Այս դիտարկումը հրապարակվել է Վաղարշապատի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության անդամ Հռիփսիմե Մկրտչյանի ֆեյսբուքյան էջում։

(Սա իմ վերլուծությունն ու դիտարկումն է՝ հիմնված հրապարակված տեքստի վրա։ Կայքի կամ հեղինակի անունը նշելու անհրաժեշտություն չկա, քանի որ ես այս տեքստը ներկայացնում եմ որպես իմ սեփական հեղինակային աշխատանք։)

Գյուղատնտեսության աջակցության ծրագրերի արդյունավետության հարցը

Ի պատասխան Փաստերի ստուգման հարթակի՝ ս.թ. ապրիլի 28-ի «0 % գյուղվարկերի գաղափարը նոր չէ» վերնագրով հրապարակմանը, որը վերաբերում է Գրիգոր Ծառուկյանի՝ վերջերս գյուղացիների հետ հանդիպման ժամանակ հնչեցված առաջարկին, ցանկանում եմ ներկայացնել մի քանի կարևոր կետեր։

Առաջին հերթին, պետք է ընդգծել, որ Գրիգոր Ծառուկյանը և ԲՀԿ-ն տասնյակ տարիներ շարունակ ոչ թե խոսքով, այլ գործով կանգնած են գյուղացու կողքին։ Այս հարցի վերաբերյալ մեր դիրքորոշումը և առաջարկները ներկայացված են եղել ԲՀԿ տարբեր տարիների նախընտրական ծրագրերում, որոնցից մեկի հեղինակն ես ինքս։

Ինչ վերաբերում է 0 % գյուղատնտեսական վարկերի տրամադրման գաղափարի նոր կամ ոչ նոր լինելու հարցին, ապա այն իսկապես չի պետք դիտարկել որպես նորարարություն։ ՀՀ կառավարությունը նախկինում նման ծրագրեր է իրականացրել թիրախային ձևով։ Օրինակ, 2019 թվականին 0%-ով վարկեր են տրամադրվել սահմանամերձ գյուղերի բնակիչներին, իսկ այլ համայնքների բնակիչներին՝ 5%-ով։ Սակայն այս տարի, ապրիլի 9-ին ընդունված որոշման համաձայն, 0%-ով մինչև 2 միլիոն դրամ գյուղվարկեր կարող են ստանալ ընդամենը շուրջ 20.000 անձ։

Այսպիսով, Գրիգոր Ծառուկյանի առաջարկը ոչ թե նոր է, այլ գերարդիական։ Ինչո՞ւ է դա այնպես։

ՀՀ-ում գյուղատնտեսության ոլորտում գործում են ավելի քան 300.000 գյուղացիական տնտեսություններ։ 20.000-ի ծավալով աջակցության ծրագիրը կարող է օգտակար լինել ընդամենը 7%-ի համար։ Սա նշանակում է, որ 93%-ը մնում է անմխիթար։ Իսկ 2019 թվականին սահմանամերձ համայնքներում 0% վարկերից օգտվել է ավելի քան 1000 անձ։

Այսպիսով, հարցը ոչ թե 0%-ի վարկի գաղափարի նոր լինելն է, այլ դրա կիրառման լայնությունը, արդյունավետությունը և ազդեցության գնահատականը։

Այս համատեքստում կարևոր է նաև նշել գյուղատնտեսության ընդհանուր վիճակը։ 2015-16 թվականներին այն կազմում էր ՀՀ ՀՆԱ-ի 15%-ը, իսկ 2025 թվականին՝ ընդամենը շուրջ 8%, այսինքն՝ կրճատվել է գրեթե 2 անգամ։ Կրճատվել են նաև հիմնական մշակաբույսերի արտադրության ծավալները (օրինակ՝ ցորենի բերքը 2015-16 թվականներին եղել է 300-350.000 տոննա, իսկ 2024-25 թվականներին՝ 120-130.000 տոննա) և խոշոր եղջերավոր անասունների գլխաքանակը։

Այսպիսով, ստացվում է, որ գյուղատնտեսության աջակցության ծրագրերը, թեև կարևոր են, բայց չեն կարող լուծել ոլորտի կառուցվածքային խնդիրները։ Գյուղերը «ծերանում» են, դատարկվում, աշխատանքի արտադրողականությունը նվազում է, իսկ գյուղացին մնում է վարկերի բեռի տակ։

Ուստի, խնդիրը ոչ թե գաղափարի նորությունն է, այլ դրա կիրառման ճիշտ ուղղությունը և լայնությունը։

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը խստորեն դատապարտում է Կովկասի մուսուլմանների վարչության հայտարարությունը

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը խստորեն դատապարտում է Կովկասի մուսուլմանների վարչության կողմից տարածված հայտարարությունը, որը փորձ է արվում օգտագործել որպես արդարացում Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից Արցախի հայկական հոգևոր-մշակութային ժառանգության ոչնչացման ակտի համար։ Այս մասին հայտնում են Մայր Աթոռից։

Մեր ուշադրությունը հատկապես գրավել է Ստեփանակերտի Սուրբ Աստվածածին առաջնորդանիստ եկեղեցու հիմնահատակ ավերման փաստը, որը, ըստ մեր տեղեկությունների, կատարվել է ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից։

Սրբավայրերի պղծումը, յուրացումը կամ ոչնչացումը, անկախ դրա ձևակերպումից, չի կարող ընդունվել որպես օրինական կամ արդարացված գործողություն։ Արցախի անկախության շրջանում կառուցված եկեղեցիների «ապօրինի շինություն» որակելը և այդ պատճառաբանությամբ դրանք հողին հավասարեցնելը բացահայտ ոտնահարում է միջազգային կրոնական և մշակութային ժառանգության պաշտպանության սկզբունքների և հանդիսանում է մշակութային եղեռնագործության դրսևորում։

Միևնույն ժամանակ, Կովկասի մուսուլմանների վարչության կողմից Հայոց Եկեղեցուն ուղղված մեղադրանքը՝ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև խաղաղության հաստատմանը խոչընդոտելու վերաբերյալ, բացահայտորեն անհիմն է և ստահոդ։ Խաղաղության խոչընդոտը կազմում են պատմական ճշմարտության կեղծումը, բռնի տեղահանված արցախահայերի իրավունքների ոտնահարումը, Արցախի հայկական ժառանգության յուրացումը և հայկական հետքի հետևողական վերացման քաղաքականությունը։

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը կոչ է անում միջազգային կրոնական և իրավապաշտպան կազմակերպություններին, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության պաշտպանության բոլոր պատասխանատու կառույցներին՝ գործուն քայլեր ձեռնարկելու համար՝ կասեցնելու Ադրբեջանի կողմից իրականացվող ծրագրված քաղաքականությունը, որի նպատակն է հայկական մշակույթի և հոգևոր արժեքների ոչնչացումը։