Ի պատասխան Հովնան Սրբազանի հայտարարությանը

Իմ հիվանդասենյակ-մեկուսարանում ձեռքս անցավ անստորագիր մի գրություն, որի «Տիրոջ տան հանդեպ նախանձախնդրությամբ կլանված» հեղինակը Եկեղեցվո բարեկարգությունը տեսնում է որպես անհետաձգելի հրամայական: Կարող ենք հանգիստ շունչ քաշել․․․ վերջապես․․․

Այս գրության ընթերցումից պարզ է դառնում, որ «կլանված» հեղինակը տիրադավ հերձվածողներից ավագագույնն է, որն այսօր դեռ զբաղեցնում է ՀԱԵ ԱՄՆ Արևմտյան թեմի առաջնորդի պաշտոնը՝ առանց Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի օժանդակության և սատարումի:

Քանի որ իմ հնարավորությունները սահմանափակված են, չեմ կարող համակարգիչ օգտագործել, իսկ սովորություն ունեմ որևէ բան գրել մեկ շնչով, ուստի անցնեմ բովադակությանը:

Ասվում է, որ «կարգ մը ազնիվ և բարեպաշտ հավատացողներ» մտահոգված են Եկեղեցու ներքին կյանքը խաթարող աղմկահարույց դեպքերով: Սա ընդունենք իբրև ինքնախոստովանական ցուցմունք, քանի որ հենց իրենք և միայն իրենք են խաթարել Եկեղեցու ներքին կյանքը՝ իրենց դավադիր և գաղտագողի խարդավանքը հրապարակելով նոյեմբերի 28-ին, և հաջորդող հերձվածողական արարքներով՝ Հայաստանի տարբեր թեմերում՝ իրենց «մենտորի» զինված բանդայի բացահայտ և լկտի հակասահմանադրական միջամտությամբ, որոնցից ամենավերջինը տեղի ունեցավ Մասիսում:

Իր «քանիցս» հնչեցրած կոչերին ծանոթ չենք, քանզի զրկված ենք համացանցային հասանելիությունից, ուստի զանց կառնենք այդ կոչերին անդրադառնալը:

Ապա պարզվում է, որ բարեկարգությունը օրակարգ է Ե դարից սկսած, որի համար զանազան ժողովներ են գումարված, սակայն ժողովների որոշումներին հղում անելու փոխարեն հեղինակը հղում է ԺԲ-Ի դարերի միջակայքում գործած 4 Հայրապետների հորդորական կոնդակներին և քարոզներին, ինչպես և եռամեծ Ս․Գրիգոր Տաթևացուն, որտեղ Հայրապետներն ու Վարդապետը ճշգրիտ ախտորոշումներ են արել, սակայն ոչ մի ակնարկ՝ բարեկարգության:

Եվ հանկարծ հսկայական ցատկ՝ Ե դարից միանգամից դեպի «նախորդ տարի՝ ի լրումն ժամանակի» բարեկարգության անհրաժեշտության՝ արտահայտված հայտնի ամոթալի դեպքերով: Բարեկարգության մասին խոսողները երևի ծանոթ էլ չեն Բաբկեն Կյուլեսերյան կաթողիկոսի դեղամիջոցին՝ «Եկեղեցու բարեկարգությունը եկեղեցականի բարեկարգություն է»: Գոնե բարեկարգվեիք բարեկարգելուց առաջ․․․

Անցնենք տիրադավ հերձվածողության 11 «գլխավոր» պատճառներին, ինչից հասկացվում է, որ դեռ կան երկրորդական պատճառներ ևս, որոնք մեզ խնայվել են․

ա/ Իբրև Վեհափառ Հայրապետը «պարտակել է» Արշակ սրբազանին վերագրվող «անպարկեշտ» արարքը: Ավելորդ է այս ծիծաղելի մեղադրանքին անդրադառնալը, որովհետև գոնե իրար հետ համաձայնեցրեք ձեր հայտարարությունները: Մի տիրադավ հայտարարում է, թե Վեհափառը պատվիրել է այդ տեսանյութը, իսկ սա ասում է, թե՝ «պարտակել է»: Առաջին հերթին կողմնորոշվեք, իսկ հետո սկսեք կամաց-կամաց «առիթը» զանազանել «պատճառից»: Թեև երևի դժվար կլինի, ինչպես երևում է ձեր «գործունեությունից»:

բ/ Ցավալիորեն կրկնվում է գլխավոր մոլագրի կողմից շրջանառության մեջ դրված այն թեզը, թե Վեհափառը «պարտադրած է» Աղան աբեղային: Սա նույնպես պատճառ չի կարող լինել, այլ սոսկ առիթ, իսկ իրականությունն է, որ նախկին աբեղայի կողմից իշխանությունների հասցեին արված դժգոհությանն ի պատասխան Վեհափառը պարզապես հարցրել է․ «Իսկ այդ դեպքում ինչու՞ դու և մայրդ ցուցարարների շարքում չեք»: Սա է հենց նախկին աբեղայից ինձ պատմվածը ժամանակին: Այ քեզ բարեկարգության պատճառ․․․

գ/ Կուսակրոնության ուխտի խախտման հնարավոր լինելու մասին․․․ Եւս մեկ ցնցող պատճառ: Աշխարհում չկա մի կուսակրոն, որին նման մեղադրանք ներկայացված չլինի, ինչպես անցյալում, այնպես էլ այսօր: Այդ նույն «պնդումը» բազմիցս նետվել է ասպարեզ՝ հատուկ շրջանակների կողմից հատուկ նպատակներով: 1999-ի ընտրություններից առաջ էլ էր նետված, սակայն այն ժամանակ հեղինակը նման պահանջ չուներ: Փաստորեն 27 տարի էր պետք պահանջ ձևավորելու համար․․․

դ/ Փաստորեն հեղինակը անվերապահ հնազանդություն Վեհափառին հայտնելու փոխարեն նույնը սկսել է հայտնել երկրի գլխավոր հանցագործին, որի կիսատ֊պռատ ինչ որ «թղթի» կտորը դառնում է «փաստեր»: Նողկալի է այդքան իջնելը․․․

ե/ Հեղինակը ծառայել է ինչպես Գարեգին Բ, այնպես էլ երջանկահիշատակ Վազգեն Ա և Գարեգին Ա Հայրապետների օրոք: Թող իր խղճի առաջ պատասխան տա, թե եր

Թուրքիայի ԱԳ նախարարը բացահայտ աջակցություն է հայտնել Նիկոլ Փաշինյանին

Վերջին օրերին հայաստանյան հանրության ուշադրությունը գրավել են մի շարք միջազգային գործիչների հայտարարություններն ու գնահատականները՝ վերաբերող Հայաստանի ներքին քաղաքական իրավիճակին։ Այս հաջորդականությունը սկսվեց ռուսաստանյան լրագրող և քաղաքագետ Յուրի Սոլովյովի հայտարարություններից, որոնցում նա բացահայտ քննադատում էր Փաշինյանի իշխանությանը՝ պնդելով, որ այն թշնամական է դրսեւորվում Ռուսաստանի հանդեպ։

Սոլովյովի այս հայտարարությունները, որոնք պայմանավորված էին Իրանի նախագահի առևանգման հետ կապված իրադարձություններով, խիստ արձագանքեցին Փաշինյանի կողմից կառավարվող լրատվական հարթակներում, ինչը հանգեցրեց դեսպանատներում բողոքի նոտաների հանձնման։

Այս հաջորդականությանը միանալով, Իրանի դեսպանը բողոքեց Փաշինյանի իշխանությանը՝ իրանական ընդդիմության կողմից իրանական դեսպանատանը բողոքի ակցիաների կազմակերպման կապակցությամբ։ Փաշինյանի կառավարության կողմից այս գնահատականը գրեթե աննկատ մնաց։

Այս ամենից հետո, երկու օր առաջ, իրավիճակը նոր հակիրճ առավ։ Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանը բացահայտ հայտարարեց, որ Անկարան աջակցում է Նիկոլ Փաշինյանին՝ նրան հաջողություն մաղթելով գալիք խորհրդարանական ընտրություններում։

Ֆիդանի հայտարարությունը, որը կատարվեց պաշտոնական ձևակերպումներով, ոչ թե թաքնված կամ ենթադրյալ աջակցություն, այլ բացահայտ հավանություն է ցուցաբերում Փաշինյանի կառավարմանը։ Փաստացի, Թուրքիայի ԱԳ նախարարը հայտարարել է, որ Փաշինյանը ներկայիս հասարակական կարծիքի հարցումներում առաջատար է և «կառուցողական դերակատարում» ցուցաբերում է։

Այս իրադարձությունների համատեքստում, հայկական քաղաքագիտական շրջանակներում ընդունված է դիտարկել, որ Թուրքիայի աջակցությունը Փաշինյանին հանդեպ ոչ միայն ռազմաքաղաքական, այլև ռազմավարական նշանակություն ունի։ Այն համարվում է «հնարավորությունների պատուհան», որի միջոցով Թուրքիան կարող է ավելի ակտիվ դեր խաղալ տարածաշրջանում՝ նպաստելով ռուսական ազդեցության նվազմանը։

Այս աջակցությունը, որը ցուցաբերվում է Թուրքիայի պետական պաշտոնատար անձի կողմից, զգալիորեն ամրապնդում է Փաշինյանի դիրքերը նրա ՔՊ-ական նեղ շրջապատում, սակայն միևնույն ժամանակ խորը կասկածներ է առաջացնում հանրության այն հատվածում, որը մինչ օրս չի հասկացել, թե ում շահերը պաշտպանում է Փաշինյանը՝ Հայաստանից դուրս։

Այս իրադարձությունների շուրջ առաջացած բանավեճի արդյունքում, Փաշինյանի կողմից աջակցության հայտարարությունը չի կարող հերքվել՝ իբրև իր դաշնակիցի վիրավորումը խուսափելու միջոց։ Հետևաբար, իշխանական շրջանակներում գործող «պահեստային քաղաքական անվադողեր», ինչպիսիք են Դանիել Իոաննիսյանը, ստիպված են հանրությանը համոզել, թե Ֆիդանի խոսքերը սխալ են հասկացվել և նա իրականում չի աջակցում Փաշինյանին։

Այս ամենը ցույց է տալիս, թե ինչքան խորը և բարդ է հայկական հասարակության ներքին քաղաքական դիլեման։ Այն նաև ընդգծում է ներկայիս քաղաքական վերնախավի պատասխանատվությունը հանրության մտածողության և վստահության նկատմամբ։

Թուրքիայի արտգործնախարարը բացահայտ աջակցություն հայտնեց Նիկոլ Փաշինյանին

Թուրքիայի արտգործնախարար Հաքան Ֆիդանը հայտարարել է, որ Անկարան աջակցում է Նիկոլ Փաշինյանին՝ նրան հաջողություն մաղթելով Հայաստանում սպասվող խորհրդարանական ընտրություններին։

«Ինչպես գիտեք, հունիսի սկզբին Հայաստանում ընտրություններ են անցկացվելու։ Սա կարևոր քայլ կլինի, բայց մենք տեսնում ենք, որ պարոն Փաշինյանն այժմ առաջատար է հասարակական կարծիքի հարցումներում։ Մենք անկեղծորեն աջակցում ենք նրա կառուցողական դերին այս հարցում։ Այս մոտեցումը, այս ցանկությունը պետք է պահպանվի»,- ասել է նա։

Այս հայտարարությունը հրապարակվել է «Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ Դերենիկ Մալխասյանի ֆեյսբուքյան էջում։

Այսպիսով, Անկարան ևս մեկ անգամ բացահայտորեն հայտարարեց իր աջակցության մասին՝ նման հայտարարություն արելով նաև 2021 թվականին։

Փաստաբան Սերգեյ Սարգսյանը նշել է, որ այս իրադարձությունը հիշեցնում է 2026 թվականի ընտրությունների նախաշեմը, որը համարվում է Հայաստանի համար թուրք-ադրբեջանական աքցանից փրկվելու եզակի շանսերից մեկը։ Նրա խոսքով՝ ընտրողները պետք է քվեարկեն Հայաստանի օգտին՝ ոչ թե Անկարայի կամ Բաքվի։

Հայաստանում երբևէ չի եղել մի իշխանություն և իշխող կուսակցություն, որի կազմում այսքան նախկին լրագրողներ լինեն։

Հայաստանում երբևէ չի եղել մի իշխանություն, որը լրագրողների նկատմամբ այսքան անարդար, լկտի և անհարգալից լինի։

Այսօրվա կին լրագրողները շատ ավելի արժանապատվություն, խիզախություն և տղամարդկային պատիվ ունեն իրենց մեջ, քան գործող իշխանության բազմաթիվ «տղա» ներկայացուցիչներ։

Խոնարհվում եմ մեր կին լրագրողների առաջ՝ նրանց սկզբունքայնության, համարձակության և մասնագիտական որակների համար։

Երևանի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության անդամ Սամվել Հակոբյանի ֆեյսբուքյան էջից։

Անկարան բացահայտ հայտարարեց, որ աջակցում է Նիկոլ Փաշինյանին գալիք ընտրություններում՝ նրան հաջողություն մաղթելով։ Այս հայտարարությունը արել է Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանը։

Փաստաբան Սերգեյ Սարգսյանը անդրադարձել է ԱԳ նախարարի այս հայտարարությանը՝ նշելով, որ այն ցույց է տալիս, թե ի՞նչ կերպ է Անկարան ներգրավված Հայաստանի ներքին քաղաքական գործընթացներում։

Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում այն պայմաններում, երբ «խաղաղության» պայմանագրի հետևանքով Հայաստանում գազի գինը հասել է 270 դրամի։

Փաշինյան Նիկոլի աշխարհաքաղաքական հովանավորներից մեկը՝ Անկարան, մեկ անգամ ևս բացահայտ ցուցադրել է իր աջակցությունը։

Ընտրություններին ընդառաջ՝ հայկական պետականության վերածնման ճանապարհը

Առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունները Հայաստանի համար պարզապես քաղաքական փոփոխություն չեն, այլ՝ երկրի ապագայի վերաբերյալ հիմնարար որոշում։ Դրանք պետք է դիտարկվեն որպես ներհայաստանյան պայքար՝ ոչ թե իշխանությունների, այլ՝ երկու հակադիր պատկերացումների միջև։

Առաջինը՝ այսօրվա իշխանությունների կողմից ստեղծված, ապրելու այլանդակ, անվստահելի իրականությունը, որտեղ հանրային կյանքը կառուցված է պառակտման, մեկուսացման և արտաքին կախվածության վրա։ Երկրորդը՝ նորմալ, մարդավայել բարքերի, ներհայկական համերաշխության և ինքնուրույն, հզոր պետականության վերածնման պատկերացումը։

Այս ընտրությունները պետք է ձևավորեն ոչ թե պարզապես նոր կառավարություն, այլ՝ մոտիվացված, հավատարիմ հասարակություն։ Ժողովուրդը քվեարկության մատերիալ չէ, այլ ընտրող, որին պետք է առաջարկել ոչ թե անհատներ, այլ՝ այլընտրանք։

Այս պայքարում հաջողությունը մեծապես կախված է ոչ թե այնքան նրանից, թե ովքեր կառաջադրվեն, այլ՝ թե ովքեր կընտրվեն։ Պետք է ստեղծել մթնոլորտ, որտեղ հանրային գիտակցությունը կենտրոնանա ոչ թե անձնական հաշվարկների, այլ՝ ազգային առաքելության վրա։

Այս առաքելությունը պետք է դիրքավորվի որպես «հակապարտություն» էլիտա, որի հիմնական նպատակը հետպատերազմյան վերականգնումն է։ Պետք է խուսափել ծանոթ գզվռտոցից, որտեղ հանրային հիասթափությունները դառնում են ընտրական շահույթի միջոց։

Առաջիկա ընտրությունների հիմնական թեման պետք է լինի ոչ թե հաջորդ իշխանության կազմը, այլ՝ նրա առաքելությունը։ Պետք է հստակ և հասկանալի լինեն այն քայլերը, որոնք նոր իշխանությունը կձեռնարկի՝ երկիրը ճիշտ ուղղությամբ առաջ տանելու համար։

Այս պայքարում պետք է վեր կանգնել մերկանտիլ շահերից, ինտրիգներից և սխալ հաշվարկներից։ Պետք է հաշվի առնել բոլոր սոցիալական խավերին՝ իրենց խնդիրներով, և բոլոր սերունդներին՝ իրենց առանձնահատկություններով։

Հայաստանի ապագան որոշվում է Հայաստանում։ Ոչ մի այլ երկրի մայրաքաղաքում մեր փոխարեն ընտրություն չեն անելու։ Այս ընտրությունները պետք է լինեն ընտրություն՝ Հայաստանում ապրելու մեր հնարավորության մասին։

Այս պայքարում պետք է հստակ լինել, որ Թուրքիայի պաշտպանությունը Նիկոլ Փաշինյանին՝ որպես անհատ, ոչ թե աջակցություն է, այլ՝ ճնշում է։ Պետք է հասկանալ, որ իշխանությունների հետ ցանկացած պայմանավորվածություն կեղծ է և չի պահպանվի։

Այսպիսով, ընտրությունները պետք է դառնան ոչ թե խաղաղության և պատերազմի միջև ընտրություն, այլ՝ այսօրվա «չպատերազմ» վիճակի հետագա ճիշտ կառավարման և երկրի վերածնության մասին։

Թուրքիայի ԱԳ նախարարը հայտարարել է, որ Անկարան աջակցում է Նիկոլ Փաշինյանին

Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ, և Թուրքիան աջակցում է Նիկոլ Փաշինյանին։ Այս մասին հայտարարել է Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանը։

Այս հայտարարությունը հանգեցրել է հայկական քաղաքական շրջանակներում ակտիվ քննարկումների։ «Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ Դերենիկ Մալխասյանը իր ֆեյսբուքյան էջում հրապարակել է կատաղիվ արձագանք՝ նշելով, որ նման հայտարարությունից տպավորություն է ստեղծվում, թե իշխանությունները 2 կմ սահմանային տարածք են վերցրել, և մնացել է մի քանի հարյուր կիլոմետր, որը պետք է վերցնեն։ Նա նաև նշել է, որ իշխանությունները, իբրև հայ-ադրբեջանական սահմանի հսկողությունը վերցնելուց հետո, պետք է վերցնեն նաև հայ-թուրքական սահմանի հսկողությունը։

Մալխասյանը նաև նախազգուշացրել է, որ եթե իշխանություններին հանձնեն հայ-թուրքական սահմանի վերահսկողությունը, ապա Էրդողանի մատի մի շարժումից կարող է Ախուրյան գետն ամբողջովին նվիրել թուրքերին։

Փաստաբան Սերգեյ Սարգսյանը նույնպես անդրադարձել է Թուրքիայի ԱԳ նախարարի հայտարարությանը՝ այն որակելով որպես Անկարայի կողմից Նիկոլ Փաշինյանի աշխարհաքաղաքական հովանավորության ևս մեկ դրսևորում։

Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում այն պայմաններում, երբ Հայաստանում աճել է խորհրդարանական ընտրությունների մոտեցման լարվածությունը, իսկ երկրի իշխանությունները հանդիպում են աճող քննադատությանը՝ կապված սահմանային հարցերի և տարածաշրջանային անվտանգության հետ։

Ահա՛ «Զանգեզուրի միջանցքը»։ 49 + 50 տարով, ԱՄՆ-ին՝ ԹՐԻՓՓ-ի 74%, Հայաստանին՝ 26, ու ամենավտանգավորը՝ բաժնեմասերը կարող են վաճառվել։

Այսօր ես ուզում եմ խոսել մի շատ լուրջ և վտանգավոր հարցի մասին, որը, կարծում եմ, պետք է դառնա մեր բոլորի ուշադրության կենտրոնը։ Խոսքը վերաբերում է այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» պայմանագրին, որը, ինչպես հայտնի է դարձել, կնքվել է 49 + 50 տարով։

Պայմանագրի հիմնական պայմաններն այն են, որ Թուրքիայի Պետական ռազմական արդյունաբերության ֆոնդի (ԹՐԻՓՓ) ներդրումը կազմում է ընդհանուր ծրագրի 74%-ը, իսկ Հայաստանի կողմից՝ 26%-ը։ Սա ինքնին արդեն իսկ անհավասարություն է, որը վկայում է մեր երկրի դիրքավորման մասին։

Բայց ամենահոգնեցնողը, ամենավտանգավորը, այս պայմանագրի այլ կետն է։ Ըստ պայմանագրի, բաժնեմասերը կարող են վաճառվել։ Սա նշանակում է, որ եթե Թուրքիան որևէ պատճառով կամ որևէ պայմանի դեպքում որոշի իր բաժնեմասը վաճառել, ապա մեր երկրի ազգային շահերը կարող են լուրջ վտանգի տակ դրվել։

Այս պայմանագրի մասին հայտարարությունները, որոնք հանրությանը հասան, պարունակում են նաև այլ վտանգավոր կետեր, որոնց մասին պետք է խորապես վերլուծել և հասկանալ։

Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում այն պայմաններում, երբ մեր երկրի ներքին իրավիճակը ևս լարված է։ Երևան քաղաքը գտնվում է 9%-ի չափով կառավարվող և բարձիթողի վիճակում, իսկ 250 էլեկտրական ավտոբուսների, որոնք խոստացվել էին, մասին խոստումները դեռևս չեն իրականացել։

Այս ամենի ֆոնին, երբ մեր զինվորների արյան վրա վառելիքի բիզնեսի մասին հայտարարություններ են հնչում, հասկանում ես, որ մենք գտնվում ենք շատ բարդ և վճռորոշ պահի։

Այսպիսով, կարելի է եզրակացնել, որ մեր երկրի ապագան և անվտանգությունը կախված են այսպիսի պայմանագրերի և դրանց հետևանքների ճշգրիտ գնահատումից և հասկանալուց։

Երևանը փրկվեց եղանակի շնորհիվ, քաղաքը գտնվում է ծանր վիճակում, իսկ ոսկու գները հասել են ռեկորդային բարձրակետի

Երևանը բախտավոր էր այս ձմռան սկզբին։ Բնակչությունը կարողացավ տեղաշարժվել միայն եղանակի շնորհիվ, որը մեղմ էր։ Եթե ջերմաստիճանը մի քանի աստիճան ցածր լիներ, քաղաքի երթևեկությունը, հատկապես բակային հատվածներում և երկրորդական փողոցներում, ամբողջությամբ կանգ առած լիներ։

Առավոտյան բակային և երկրորդական փողոցներում տիրում էր անտեր վիճակ։ Քաղաքի վիճակը նկարագրվում է որպես 9%-ի չափով կառավարվող և բարձիթող։

«Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ Դերենիկ Մալխասյանը նշում է, որ քաղաքապետարանի աշխատակիցները (ՔՓ-ականները) անհույս են, քանի որ բոլոր ոլորտներում տեղի է ունենում խայտառակ տապալում։

Այս տարվա սկզբին ոսկու գները հասել են ռեկորդային բարձրակետի։

Հիշատակվում է նաև 2026 թվականի հունվարի 1-ի հնարավոր վտանգը, որի համաձայն ԱՄՆ-ի դեմ հայցի 74%-ը կառավարվի ԱՄՆ-ի կողմից, իսկ Հայաստանի մասնաբաժինը կկազմի 26%։ Բացի այդ, նշվում է, որ բաժնեմասերը կարող են վաճառվել։

Վերջում անդրադառնալով քաղաքային տրանսպորտին՝ նշվում է, որ բազմիցս խոստացված 18 մետրանոց 250 էլեկտրական ավտոբուսները դեռևս չեն բերվել։ Կատարվում է նաև հայտարարություն, թե ինչպես է զինվորների արյան վրա վառելիքի բիզնես իրականացվում։

Իրանի ապագան՝ պատմության հայելուց

Իրանի պետականության պատմությունը, որը գրավոր աղբյուրների համաձայն, ընդգրկում է գրեթե 5 հազար տարի, աշխարհի ամենահիններից է։ Պարսկական կայսրությունը, որը Դարեհ Ա Աքեմենյանի օրոք տարածվում էր Հունաստանից մինչև Ինդոս գետը, ավելի քան 2000 տարի եղել է աշխարհի ամենաազդեցիկ քաղաքական և մշակութային կենտրոններից մեկը։ Այս հզորությունը, որը ժամանակին պատմության մեջ ամենախիտ բնակեցված պետությունն էր համարվում, ունի իր բարդ և բազմաշերտ պատմությունը, որը հասկանալը կարևոր է Իրանի ներկայիս և ապագա դրության վերլուծության համար։

Պարսկաստանը՝ իսլամի և մշակութային վերածնության կենտրոն

Արաբական արշավանքները, որոնք սկսվեցին 7-րդ դարում, հանգեցրին Պարսկաստանի անկախության կորստին և դրա մտնումը արաբական խալիֆաթի կազմի մեջ։ Իսլամի ընդունումը խորապես վերափոխեց պարսկական մշակույթը, սակայն պարսիկները հաջողությամբ դիմադրեցին արաբացմանը։ Պարսկական լեզվի և գրականության վերածնունդը, որը գագաթնակետին հասավ 9-րդ և 10-րդ դարերում, նշանակալի դեր խաղաց պարսկական ազգային ինքնության վերականգնման գործում։ Այդ ժամանակաշրջանում ծնվեց Ֆերդուսու «Շահնամե»-ն, որը դարձավ պարսկական մշակույթի և ինքնության հզոր խորհրդանիշը։

Թյուրքական ազդեցություն և դինաստիաների փոփոխություն

Սկսած 10-րդ դարից Պարսկաստանը սկսեցին կառավարել թյուրքական վերնախավերը, որոնք, ինչպես օրինակ Ռուսաստանում գերմանացիները և ռյուրիկները, աստիճանաբար ինտեգրվեցին պարսկական մշակույթի մեջ։ Ղազնևյանների, սելջուկների և այլ դինաստիաների օրոք պարսկական մշակութային ծաղկումը շարունակվեց։

Իրանի հեղափոխությունը և ներկայությունը

1979 թվականի Իրանի իսլամական հեղափոխությունը, որը գլխավորեց Իրանի հոգևորականությունը, ավարտեց Շահ Փեհլևիի կառավարմանը և հիմնեց Իսլամական Հանրապետություն։ Այս հեղափոխությունը, որը բնույթով և՛ հակաամերիկյան էր, և՛ հակակոմունիստական, նոր հավատ ներշնչեց իրանցիներին՝ վերածելով երկիրը ԱՄՆ-ին և ԽՍՀՄ-ին մրցակից։

Սակայն Իրանի այս նոր վերելքը մտահոգում էր գրեթե բոլորին։ Իրանա-իրաքյան պատերազմը հյուծեց երկու երկրներին, իսկ հեղափոխությունից հետո Իրանը հայտնվեց տնտեսական պատժամիջոցների տակ։

Բողոքի ալիքները և դրանց սահմանափակ ազդեցությունը

1990-ականներից սկսած՝ Իրանում պարբերաբար բողոքի ցույցեր էին տեղի ունենում, որոնք, սակայն, չհաջողացան հիմնովին փոխել երկրի քաղաքական կուրսը։ Դրանք հիմնականում պայմանավորված էին տնտեսական դժվարությունների և կյանքի որակը բարելավելու ցանկությամբ, բայց դիմակայում էին իշխանության կողմից, որը հիմնված էր ավանդական դոկտրինների և աշխարհաքաղաքական հաշվարկների վրա։

Այս պատմական համատեքստը հասկանալը թույլ է տալիս ավելի խորը գնահատել Իրանի ներկայիս իրավիճակը և հնարավոր ապագան՝ հասկանալով, որ երկրի ներքին և արտաքին քաղաքականությունը խորապես ազդված է նրա հազարամյա պատմության, մշակութային ինքնության և աշխարհաքաղաքական դիրքի կողմից։

Ինչպես է մեր զինվորների արյան վրա վառելիքի բիզնեսը իրականացվում

2020 թվականի 44-օրյա պատերազմից հետո Նիկոլ Փաշինյանն ու Խաչատուր Սուքիասյանը պլանավորել էին Ադրբեջանի օգնությամբ բենզինի բիզնեսի մեջ մտնել։ Խանգարում էր միայն մեկ բան՝ Արցախը, որը հանդիսանում էր Ադրբեջանի նախապայմանը։

Այս պլանը, որը դեռևս 2021 թվականին հրապարակվել էր www.7or.am կայքում, հիմա դառնում է ավելի հստակ և տեսանելի։ 2022 թվականի սեպտեմբերի 6-ին դրվեց Արցախը Ադրբեջանին հանձնելու հիմքը, իսկ 2023 թվականին՝ ավարտվեց այդ գործընթացը։ Մինչև այդ՝ 2021 թվականի սկզբին, Խաչատուր Սուքիասյանը արդեն պատրաստվում էր ադրբեջանական վառելիք ներմուծելու համար։

Այս իրադարձությունների հետևանքով, ինչպես նշվում է, մեր զինվորների արյան վրա հիմնված վառելիքի բիզնեսը դարձել է ոչ թե թաքնված, այլ բաց և հասանելի։

Այս հարցումներին զուգահեռ, հասարակության ուշադրությունը գրավում են նաև մի քանի այլ ցավոտ իրողություններ։ Օրինակ, փողը, որը նախատեսված էր փողոցների գծանշման համար, 2 ամիս անց ջնջվեց, իսկ դրա ծախսը՝ ոչ։ Կամ, օրինակ, 3 տարվա ընթացքում վերակառուցված մանկապարտեզի շոուի կրկնվող բնույթը, որը ստեղծում է տպավորություն, թե յուրաքանչյուր տարի նորովի է կատարվում։

Այս ամենը, ինչպես նշվում է, ցույց է տալիս, թե ինչպես են որոշ քաղաքական գործիչներ և պետական պաշտոնատար անձինք, քննադատության և հարցադրումների դեմ պաշտպանվելու համար, պատրաստվում ցանկացած ոտնձգության։

Այս նյութը հիմնված է www.7or.am կայքի 2021 թվականի հրապարակման վրա։