Սիրիայի քրդերը՝ մանրադրամի դերից մինչև գոյաբանական խնդիր

Սիրիայի քրդերի բնակչությունը 2007 թվականի դրությամբ գնահատվում էր 1.7 միլիոնով, ինչը կազմում էր երկրի նախապատերազմյան բնակչության մոտավորապես 10%-ը։ Նրանք հիմնականում բնակվում են Սիրիայի հյուսիս-արևելյան շրջանում, որը ռազմավարական նշանակություն ունի՝ պարունակելով նավթի զգալի պաշարներ։

Պատմականորեն, քրդերը միշտ խաղացել են մանրադրամի դեր՝ Թուրքիայի և Սիրիայի իշխանությունների միջև։ Ասադի ռեժիմի ժամանակ քրդերին օգտագործում էին Թուրքիայի դեմ, ինչի արդյունքում վերջիններս պարբերաբար կոտորածներ էին կազմակերպում և ներխուժում Սիրիայի հյուսիսային տարածքներ՝ քրդերին հետապնդելու պատրվակով։

Սիրիայի կառավարությունը նախկինում խտրական քաղաքականություն էր վարում քրդական փոքրամասնության նկատմամբ։ Դպրոցներում արգելված էին քրդական լեզվի և մշակույթի դասավանդումը, հողերը և նավթահանքերը տրամադրվում էին արաբներին, իսկ քուրդ ակտիվիստները հետապնդվում էին։ Ավելին, մինչև 300.000 տեղացի քրդերի տրվել էր ոչ քաղաքացու կարգավիճակ՝ դրանից բխող հետևանքներով։ Այս քրդերը, սակայն, Թուրքիայից եկած փախստականներ էին, որոնք հետապնդվում էին Թուրքիայի իշխանությունների կողմից։

Երբ Սիրիայի և Թուրքիայի միջև քրդերի հարցով սրացում էր արձանագրվում, կողմերը արագորեն հաշտություն էին կնքում՝ միաժամանակ, թե՛ Սիրիայի, և թե՛ Թուրքիայի իշխանությունները դեմ էին, որ քրդերն ունենային ինքնավարություն։ Այսինքն, երկու երկրները իրար դեմ հիբրիդային պատերազմ էին կազմակերպում՝ քրդերին օգտագործելով որպես մանրադրամ, սակայն վերջիններին ինքնավարություն չտրամադրելու հարցում միակարծիք էին։

Արդյունքում, քրդերի բողոքը պարբերաբար փողոց էր դուրս գալիս և դաժանորեն լռեցվում էր։

Չեզոքություն և ինքնավարության հռչակում

2011 թվականին, երբ «արաբական գարնան» ալիքը տարածվեց Սիրիայի վրա, քրդերը որոշեցին չեզոքություն պահպանել Ասադի ռեժիմի և նրա ընդդիմադիրների միջև պայքարում։ Նրանք գիտեին, որ այդ ալիքի իրական կնքահայրը Էրդողանն էր, ով ցանկանում էր օգտագործել այն իր օսմանյան ամբիցիաները կյանքի կոչելու համար։

Սակայն մեկ տարի անց, 2012 թվականին, քրդերը հռչակեցին Սիրիայի հյուսիս-արևելյան մասում ինքնավարություն՝ այն կոչելով քրդական Ռոժավա, կամ Արևմտյան Քրդստան։ Այդ քայլով նրանք փաստացի հայտնվեցին հակամարտության մեջ և՛ Ասադի հետ, և՛ արաբական սունի իսլամիստների հետ։

ԱՄՆ-ի աջակցությունը և Թուրքիայի ներխուժումը

2016 թվականի Մարտի 16-ին քրդական «Դեմոկրատական ​​միություն» կուսակցությունը հայտարարեց իր վերահսկողության տակ գտնվող տարածքում դաշնային շրջանի՝ Հյուսիսային Սիրիայի Դաշնության (Ռոջավա) ստեղծման մասին։ Քանի որ Ասադը իրենց ընդունելի չէր, և միակ ուժը, որ պատրաստ էր պայքարել իսլամիստների դեմ, քրդերն էին, նրանց սկսեցին հետևողականորեն աջակցել ամերիկացիները։

Այս հաջողությունից խիստ վրդովված էր Թուրքիան, որը վախենում էր, որ Սիրիայում կարող էր կրկնվել Իրաքի պատմությունը, որտեղ քրդերը ստացան ինքնավարություն՝ օգտվելով ԱՄՆ-ի և արաբական ռեժիմների միջև եղած տարաձայնությունից։

Նույն թվականի օգոստոսին Թուրքիան ներխուժեց Սիրիա՝ օկուպացնելով Սիրիայի հյուսիսի մոտ 5 հազար քառ. կմ տարածք։ ԱՄՆ-ն, որպեսզի կանխեր Թուրքիայի առաջխաղացումը, իր զորքերը մտցրեց Սիրիայի հյուսիսային տարածքներ՝ նշելով, որ թույլ չի տա, որ Թուրքիայի զինված ուժերն ու քրդերը բախվեն։ Արդյունքում, քրդերը կարողացան իրենց անվտանգությունը պահպանել Թուրքիայից՝ ԱՄՆ-ի շնորհիվ։

Քրդերի դերը փոխվում է

Այսպիսով, քրդերը կարողացան իրենց վերահսկողության տակ վերցնել ոչ միայն Սիրիայի հյուսիսային մասը, որտեղ շատ քրդեր էին ապրում, այլև երկրի արևելյան մասը, որտեղ քրդեր չկային։ Նրանք փաստացի վերահսկում էին այդ երկրի մոտ 30-35 տոկոսը։

Սակայն 2024 թվականի վերջին, Բաշար ալ-Ասադի ռեժիմի անկմամբ, իրավիճակը արմատապես փոխվեց։ Դամասկոսում իշխանություն զավթած արմատական ​​իսլամիստական ​​խմբավորումները նոր ունիտար պետություն կառուցելու ուղի ընտրեցին։ Էրդողանը, որը սկզբնապես աջակցում էր իսլամիստներին, ստանձնեց նոր ռեժիմի վերահսկողի դերը։

Այս անհավանական թվացող հանգամանքը փաստի առաջ կանգնեցրեց քրդերին, և վերջիններս ոչ միայն կորցրեցին տարածքներ, այլև կանգնած են լրջագույն վտանգի առջև, քանզի մնացել են միայնակ՝ Սիրիայի ներկայիս ռեժիմի և Թուրքիայի դեմ։

Այ

Հայաստանը՝ Ադրբեջանի «բնական դաշնակից»

Օրերս իշխանական ճամբարին միացած նախկին ընդդիմադիր պատգամավոր Գեղամ Նազարյանի հայտարարությունը Հանրային հեռուստաընկերության եթերում, ըստ որի Հայաստանն ու Ադրբեջանը «բնական դաշնակիցներ» են, կարող է ընկալվել որպես գործող իշխանության արտաքին քաղաքական տրամաբանության բաց տեքստային ձևակերպում։

Այս հայտարարությունը ոչ թե անհատական կարծիք է, այլ իշխանական դիսկուրսի մաս, որը նպատակ ունի նորմալացնել նախկին հակառակորդի հետ ռազմավարական մերձեցման գաղափարը և այն ներկայացնել որպես օբյեկտիվ, նույնիսկ «բնական» գործընթաց։

Երբ այդ թեզը համադրվում է Ադրբեջանի նկատմամբ բացասական քաղաքական-տեղեկատվական դիսկուրսի գրեթե լիակատար բացակայության, ինչպես նաև Ռուսաստանի դեմ համակարգային հակաքարոզչության առկայության հետ, ձևավորվում է հստակ քաղաքական պատկեր։ Խոսքը ոչ թե բազմավեկտոր արտաքին քաղաքականության, այլ թշնամի–բարեկամ առանցքների վերաձևակերպման մասին է։

Ում դեմ է ուղղված Հայաստան–Ադրբեջան տանդեմը

Ձևավորվող Հայաստան–Ադրբեջան տանդեմը չի կարող չլինել ուղղված երրորդ ուժերի դեմ։ Արևմուտքի քավորությամբ ստեղծվող այս կառուցվածքի հիմնական թիրախը դառնում է Ռուսաստանը՝ որպես նախկին անվտանգության առանցքային դերակատար։

Միաժամանակ այս տանդեմը օբյեկտիվորեն սպառնալիք է նաև Իրանի տարածաշրջանային դիրքերին, քանի որ տրանսպորտային, էներգետիկ և անվտանգության բաղադրիչներով սերտացումը նպատակ ունի շրջանցել և թուլացնել Իրանի դերակատարումը։

Արդյունքում ձևավորվող առանցքը ոչ թե հաշտեցման նախագիծ է, այլ արտաքին կառավարվող գեոպոլիտիկական կոնստրուկցիա, որտեղ Հայաստանը օգտագործվում է որպես թույլ օղակ ավելի լայն հակադրության շղթայում։

Եթե հայ հանրությունը և քաղաքական էլիտան կամք ու հնարավորություն չգտնեն կտրուկ փոփոխությունների գնալու, ապա մեզ համար նախատեսվում է Ադրբեջանի առաջնորդությամբ հակառուսական ճակատում մսացու լինելու դեր։ Այդ փոփոխությունների բացակայությունը Հայաստանը կարող է վերածել աշխարհաքաղաքական աղետի գոտու, որտեղից դուրս գալու հնարավորությունները խիստ սահմանափակ են։

Ինչով է վտանգավոր Հայաստանի և Ադրբեջանի էներգետիկ համակարգերի միավորումը

Այս ռազմավարական մտահոգությունը սկիզբ է առել 2017 թվականին, երբ ՔՊ-ի հիմնադիր անդամ Ալեն Սիմոնյանը իր 10 փոփոխությունների ցանկում նշել էր «Հայաստան, Վրաստան, Ադրբեջան՝ մեկ միասնական կառույցների ստեղծում» կետը։ Այդ ժամանակ շատերը սա համարեցին անլուրջ մտքի շարադրում, սակայն ժամանակը ցույց տվեց, որ այն դարձավ իշխանության բերված ՔՊ-ի հռչակագիրը։

Օրերս վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունը՝ ԱԺ ամբիոնից, որ «Հայաստանի և Ադրբեջանի էներգետիկ համակարգերը միանալու են իրար», ավելացրեց իրական մտահոգության առարկա։

Սա արդեն լրջագույն հայտարարություն է, որը պետք է դիտարկել ոչ թե որպես փոխկապակցվածության, այլ ասիմետրիկ կախվածության մոդել։ Դասական լիբերալ տեսությունը ենթադրում է, որ փոխկապակցվածությունը նվազեցնում է հակամարտության հավանականությունը, սակայն դա գործում է միայն այն դեպքում, երբ կողմերը համադրելի են ուժի, ինստիտուցիոնալ կայունության և ռազմաքաղաքական նպատակների մեջ։

Այս պարագայում Հայաստանը պատերազմում պարտված, անվտանգային ճեղքեր ունեցող և չվերականգնված ռազմական կարողություններով պետություն է, մինչդեռ Ադրբեջանը հանդես է գալիս որպես ուժ կուտակող, պահանջատիրական և վերանայողական դերակատար։ Արդյունքում էներգետիկ միավորումը չի ստեղծում հավասարակշռություն, այլ ամրագրում է ուժերի անհավասարությունը՝ այն տեղափոխելով ոչ ռազմական, բայց նույնքան ազդեցիկ ոլորտ։

Էներգետիկան ժամանակակից պետությունում պարզապես տնտեսության ճյուղ չէ, այլ իշխանության ենթակառուցվածք։ Ով վերահսկում է էներգետիկ հոսքերը, վերահսկում է նաև քաղաքական որոշումների կայացման միջավայրը։ Նման միավորման պայմաններում Ադրբեջանը ստանում է մշտական լծակ Հայաստանի ներքին կայունության վրա ազդելու համար՝ ճնշում գործադրելով ոչ թե բաց ռազմական գործողություններով, այլ կառավարվող ռիսկերով՝ անորոշություններով, տեխնիկական խափանումների սպառնալիքով, շուկայի մանիպուլացիայով։

Սա «կախվածության միջոցով զսպման» դասական օրինակ է, որտեղ թույլ կողմը սահմանափակում է իր մանևրի հնարավորությունները՝ ինքնիշխանության մի հատվածը հանձնելով հակառակորդին։

Ավելին, երբ հակառակորդ պետությունը բացահայտորեն չի հրաժարվել հակահայ հռետորաբանությունից և շարունակում է ներկայացնել քաղաքական ու տարածքային պահանջներ, էներգետիկ միավորումը դառնում է ոչ թ

Երևանի իշխանությունները ձյան մաքրման խնդիրը Գյումրու հետ համեմատելու փորձերը

Երևանի քաղաքային իշխանությունների որոշ ներկայացուցիչներ, փորձելով իրենց անպատասխանատու և անկարող գործողությունները մեղմել, ձյան մաքրման աշխատանքները տապալելու և քաղաքը պարալիզացնելու թեման փորձում են համեմատել Գյումրու հետ։

Սա ոչ այլ բան է, քան Գյումրու տեղի որոշ քաղաքական գործիչների կողմից իրենց գոյությունը քաղաքում արդարացնելու անհաջող փորձ։ Նրանց հետ ամեն ինչ հասկանալի է՝ իրենց քաղաքը չի հետաքրքրում, կարևոր է միայն իշխանական շեֆի աչքը մտնելը։

Եթե Երևանում տեղի ուներ Գյումրուց մոտավորապես կես քանակությամբ ձյուն, ես հաստատ համոզված եմ, որ մայրաքաղաքը շաբաթներով կմնար անցանցելի վիճակում։ Իհարկե, Գյումրու իրավիճակը ևս իդեալական չէ, բայց այն ի տարբերություն միլիարդներով պարգևավճարներ բաժանող ՔՊ-ականների կառավարած Երևանի՝ իրավիճակը տանելի է։

Այսօր ես կնկարեի, բայց մտքովս չէր անցել, որ երևանյան իշխանությունները Գյումրու վրա կփորձեն ինքնահաստատվել՝ իրենց ապիկարությունը արդարացնելու համար։

Հ․Գ․ Մյուս անգամ «Մայր Հայաստան» կուսակցությանը բնորոշում տալուց որոշ ՔՊ-ական պատանիների հորդորում եմ օգտագործել բացառապես հայամետ քաղաքական ուժ որակումը։ Հիշե՜ք, «Մայր Հայաստանի» սկզբունքային տարբերություններից մեկը՝ էրդողանի ու Ալիևի սիրելի «Քաղաքացիական պայմանագրից» հենց դրանում է կայանում։

Դերենիկ Մալխասան
«Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ
Ֆեյսբուքյան էջից

ՔՊ-ականներին հորդորում են Գյումրու փորձը փոխանցել Երևանին

Քաղաքացիական Պատվություն կուսակցության անդամներին հորդորում են Գյումրու փորձն ու գիտելիքները փոխանցել Երևանի իրենց գործընկերներին՝ մայրաքաղաքում ձյուն մաքրման հետ կապված առաջացած խնդիրների լուծման համար։

Այս կոչը հնչել է «Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ Դերենիկ Մալխասանի ֆեյսբուքյան էջում։ Նա նշել է, որ Երևանի քաղաքապետարանի պաշտոնյաների անգործության հետևանքով մայրաքաղաքը գտնվում է «պարալիզացման» վիճակում, իսկ Գյումրու կուսակցական ակտիվը պարապ է զբաղվում սոցիալական ցանցերում գրառումներ կատարելով։

Մալխասան առաջարկել է, որ Գյումրու կուսակցականները, որոնք լավ գիտեն, թե ինչպես և որքան արագ պետք է մաքրել ձյունը, ամբողջ կազմով մեկնեն Երևան և ծանոթացնեն իրենց գործընկերներին ձյուն մաքրելու արվեստին։

Այս հորդորը հնչում է այն պահին, երբ ՔՊ-ն քննադատվում է Երևանում ձյուն մաքրման աշխատանքները կազմակերպելու անարդյունավետության համար։ Քաղաքի փողոցներն ամբողջությամբ պատված են մերկասառույցով, իսկ խցանումները նյարդայնացնում են քաղաքացիներին։

Հիշեցվում է, որ 2023 թվականի բյուջեում սանմաքրման համար նախատեսված էր 6 միլիարդ 531 միլիոն դրամ։

Քաղաքը վերածվել է սահադաշտի, իսկ քաղաքացիներից «մուռ» հանելու պրակտիկան շարունակվում է

Երևանը նորից հայտնվել է անսպասելի ձյան պատճառով սահադաշտի վիճակում։ Փողոցները մաքրված չեն, բակերը սահուն են, իսկ մայթերը վտանգավոր։

Այս իրավիճակը, ցավոք, դարձել է ծանր բեռ Երևանցիների համար։ Քանի որ քաղաքի իշխանությունը, որը ստացել է քաղաքացիների կողմից ընդամենը 9% ձայն, իրականում ղեկավարում է քաղաքը 9%-ի չափով։

Այս ամենի ֆոնին, ցնցող է այն փաստը, որ սանմաքրման համար բյուջեից հատկացված միջոցները, որոնք կազմում են 6 մլրդ 531 մլն դրամ, ոչ թե ծառայում են քաղաքի բնակիչների շահերին, այլ «մսվել են»։

Այս ամենը հիշեցնում է, թե ինչ է լինում, երբ երկրի կամ ազգի ղեկավարները փորձում են ապավինել արևմտյան երկրների վրա։

Այս տարվա վերջին, ՔՊ-ն նախատեսում է Երևանցիներից հավաքել գրեթե այնքան գումար, որքան նախատեսում է պարգևավճար ստանալ։

Այս ամենը ցույց է տալիս, որ քաղաքի ղեկավարների կողմից իրականացվող քաղաքականությունը հաճախ հակասում է քաղաքացիների շահերին և ստեղծում է անարդյունավետ, նույնիսկ վտանգավոր իրավիճակներ։

Ոսկու գնի կանխատեսումը բարձրացվում է մինչև 5.400 դոլար մեկ ունցիայի համար

Ամերիկյան Goldman Sachs բանկը զգալիորեն բարձրացրել է ոսկու գնի իր կանխատեսումը՝ արտացոլելով ոսկու ձուլակտորների մասնավոր հատվածի դիվերսիֆիկացիայի աճը։ Ըստ բանկի կանխատեսումների՝ ոսկու գինը կարող է հասնել մինչև 5.400 դոլար մեկ ունցիայի համար 2026 թվականի դեկտեմբերին, ինչը 10%-ով է գերազանցում նախկին 4.900 դոլարի կանխատեսումը։

Այս կանխատեսումը հիմնված է այն վրա, որ մանրածախ ներդրողները, որոնք ոսկին օգտագործում են որպես մակրոքաղաքական ռիսկերի դեմ պաշտպանություն, կպահպանեն իրենց դիրքերը մինչև տարեվերջ։

Անցյալ տարում ոսկու գինը աճել է ավելի քան 70%-ով՝ ստեղծելով նոր ռեկորդներ։ Այս աճը, որը շարունակվում է նաև այս տարվա սկզբին, պայմանավորված է կապիտալի հոսքով դեպի անվտանգ ապաստարաններ՝ համաշխարհային քաղաքականության դինամիկայի և ԱՄՆ-ի կենտրոնական բանկի անկախության նկատմամբ վստահության նվազման ֆոնին։

Goldman Sachs-ի վերլուծաբանները նշում են, որ 2026 թվականին կենտրոնական բանկերի գնումները կանխատեսվում են ամսական միջինում 60 տոննա, իսկ զարգացող շուկաների դրամավարկային մարմինները հավանաբար կշարունակեն իրենց պաշարների կառուցվածքային դիվերսիֆիկացիան՝ դրանք վերածելով ոսկու։

Ավելի նշանակալի է, որ արևմտյան ETF-ների (Exchange-Traded Fund) պաշարները, 2025 թվականի սկզբից ի վեր, աճել են մոտ 500 տոննայով՝ գերազանցելով Դաշնային պահուստային համակարգի հետագա թուլացման կանխատեսումները։ Ըստ կանխատեսումների՝ Դաշնային պահուստային համակարգը կթուլացնի իր դրամավարկային քաղաքականությունը 50 բազային կետով 2026 թվականին։

Ոսկու պահանջարկը նաև աջակցվում է այսպես կոչված «պարտության գործարքներով», որոնք ներառում են հարուստ ընտանիքների կողմից ֆիզիկական ոսկու գնումներ և ներդրողների կողմից գնման օպցիոնների գնում։

Վերլուծաբանները կարծում են, որ ոսկու գնի աճը կարող է է՛լ ավելի մեծ լինել, քանի որ մասնավոր ներդրողները կարող են ավելի դիվերսիֆիկացնել իրենց ակտիվները՝ «շարունակական համաշխարհային քաղաքականության անորոշության պատճառով»։

Այս կանխատեսումները զգալիորեն տարբերվում են անցյալ տարվա գնահատականներից, որոնք ավելի զգուշավոր բնույթի էին։ Ոչ ոք չէր կարողանում կանխատեսել, թե ինչ աստիճանի է փլուզվում գլոբալիստական համակարգը, ինչը բերում է անկանխատեսելի աշխարհաքաղաքական ռիսկեր, ինչպիսիք են, օրինակ, Վենեսուելայի նախագահի առևանգումը կամ Թրամփի կողմից սպառնալիքները Գրենդլանդիայի նկատմամբ։

Պուտինը և Ուիթկոֆը քննարկել են Ուկրաինայի հակամարտությանը վերջ դնելու ծրագիրը

ԱՄՆ-ի Bloomberg լրատվական գործակալության փոխանցմամբ՝ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Կրեմլում հանդիպել է ԱՄՆ-ի դեսպաններ Ուիթկոֆի և Քուշների հետ՝ քննարկելու Ուկրաինայի հակամարտությանը վերջ դնելու ծրագիրը։

Հանդիպման ընթացքում քննարկվել են տարածքային հարցերը, սակայն, ըստ Կրեմլի արտաքին քաղաքականության հարցերով օգնական Յուրի Ուշակովի հայտարարության, Ուկրաինայի այն մասերի վերաբերյալ «տարածքային հարցը», որոնք պահանջում է Պուտինը, չի լուծվել։

Հաջորդ բանակցությունները, որոնք կնշանավորեն ԱՄՆ-ի, Ուկրաինայի և Ռուսաստանի միջև եռակողմ աշխատանքային խմբի հաջորդ փուլը, տեղի կունենան Արաբական Միացյալ Էմիրություններում։ Մոսկվայի պատվիրակությունը կգլխավորի Ռուսաստանի ռազմական հետախուզության ղեկավար Իգոր Կոստյուկովը։

Ուիթկոֆը և Պուտինի ներկայացուցիչ Կիրիլ Դմիտրիևը առանձին-առանձին կքննարկեն ռուս-ամերիկյան երկկողմ տնտեսական հարցեր։

ԱՄՆ-ի և Ուկրաինայի պաշտոնական անձինք հայտնել են, որ զգալի առաջընթաց է գրանցվել 20 կետից բաղկացած ծրագրի իրականացման գործում, որն ուղղված է Ռուսաստանի հատուկ գործողության դադարեցմանը։

Այս ամսվա սկզբին Պուտինը Դմիտրիևի միջոցով ստացել է խաղաղության ծրագրի նախագիծ, որը, ըստ տեղեկացված աղբյուրների, համաձայնեցված էր Ուկրաինայի և եվրոպացի գործընկերների հետ։ Փաստաթղթերը փոխանցվել էին Մոսկվա՝ վերանայման համար, ինչը թույլ է տվել Պուտինին պատրաստել պատասխան և առաջարկել փոփոխություններ Ուիթկոֆի և Թրամփի փեսայի՝ Քուշների այցից առաջ։

Կրեմլը համարել է այս առաջարկը էական առաջընթաց, չնայած այն հանգամանքին, որ այն չի կարող վերջնական լինել։

Պուտինը հայտարարել է, որ պատրաստ է օգտագործել 2022 թվականի Ուկրաինայում հատուկ գործողության մեկնարկից ի վեր Միացյալ Նահանգներում սառեցված ռուսական ակտիվները՝ խաղաղության համաձայնագրի կնքումից հետո մարտական ​​գործողությունների հետևանքով վնասված ուկրաինական շրջանները վերականգնելու համար։

Սակայն, փորձագետների կարծիքով, Ռուսաստանի ակտիվները ԱՄՆ-ում, որոնց արժեքը կազմում է չորսից հինգ միլիարդ դոլար, կազմում են այն միջոցների միայն մի փոքր մասը, որոնք Ուկրաինային անհրաժեշտ կլինեն վերականգնելու համար։

Հիշեցնենք, որ 2025 թվականի փետրվարին վերակառուցման, ինչպես նաև Ուկրաինայի տնտեսական և սոցիալական աջակցության ընդհանուր արժեքը գնահատվել է մոտավորապես 524 միլիարդ դոլար։

2026թ-ին ՔՊ-ն երևանցիներին կտուգանի գրեթե այնքան, ինչքան նախատեսել են պարգևավճար ստանալ

Երևանի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության անդամ Արշակ Սարգսյանը նկատել է, որ 2026թ-ի Երևանի բյուջեում Քաղաքացիական պայմանքի կուսակցությունը (ՔՊ) ակնկալում է, որ վարչական իրավախտումների համար պատասխանատվության միջոցների կիրառումից եկամուտները կաճեն 31,8%-ով՝ հասնելով 1 մլրդ 500 մլն դրամի։

Սարգսյանը նշում է, որ այս գումարը գրեթե հավասար է այն գումարին, որը կուսակցությունը նախատեսում է ստանալ որպես պարգևավճար։

«Փողոցները չեն մաքրվել, բակերը՝ սահադաշտ, մայթերը՝ վտանգի գոտի։ Քաղաքացիներից «մուռ» հանելու պրակտիկան շարունակվում է, քանի որ երևանցիների կողմից 9% ձայն ստանալու պարագայում, ՔՊ-ն քաղաքը կառավարում է 9%-ի չափով»,- գրել է նա իր ֆեյսբուքյան էջում։

Անդամը նաև հիշեցնում է, որ 2023թ-ին մասնագիտացված կառույցների գնահատականները զգուշավոր էին, և ոսկու գնի 70%-ից ավելի աճը ոչ ոք չէր գուշակել։

Սարգսյանը նաև անդրադառնում է ավելի լայն համատեքստին՝ նշելով, որ այս իրադարձությունները հիշեցնում են հայերին այն իրավիճակը, երբ երկրի կամ ազգի ղեկավարները փորձում են ապավինել արևմտյան երկրների վրա։

Շիրակի մարզի տնտեսական անկումը՝ ՔՊ-ի կառավարման արդյունքում

Յուրաքանչյուր քաղաքական ուժի իշխանության գնահատականը հիմնականում կատարվում է իշխանության իբրև ելակետ ընդունված վիճակագրական ցուցանիշների և իշխանության ավարտին գրանցված արդյունքների համեմատությամբ։

Այս համեմատական վերլուծությունը հատկապես կարևոր է Շիրակի մարզի համար, որը ավանդաբար համարվում է Հայաստանի գյուղատնտեսական հիմնական կենտրոններից մեկը։ Սակայն վերջին տարիներին, հատկապես 2018 թվականից ի վեր, մարզում տեղի ունեցած տնտեսական անկումը ցայտուն վկայություն է ՔՊ-ական իշխանության անհեռատես և անորակ տնտեսական քաղաքականության մասին։

Գյուղատնտեսության կազմալուծում

Ըստ ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալների, 2018 թվականի համեմատ 2024 թվականին մարզում գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքը կրճատվել է 8․6 միլիարդ դրամով։ Այս կրճատումը ցույց է տալիս, որ իշխանության գալուց ի վեր մարզի տնտեսական հիմքը ոչ միայն չի զարգացել, այլև աստիճանաբար քայքայվել է։

Այս ընդհանուր անկման ամենաողբերգական դրսևորումը գրանցվել է անասնապահության ոլորտում։ 2018 թվականին Շիրակի մարզում գրանցված էր 91.1 հազար խոշոր եղջերավոր անասուն, իսկ 2024 թվականին այն կազմում էր ընդամենը 67.8 հազար։ Այսպիսով, ՔՊ-ի իշխանության տարիներին մարզի խոշոր եղջերավոր անասունների թիվը կրճատվել է 23.3 հազարով, ինչը կազմում է 25.5 տոկոսի կտրուկ անկում։ Այս կտրուկ կրճատումը հատկապես ցավալի է կովերի գլխաքանակի համար, որը նվազել է 12.7 հազարով՝ կազմելով 28.6 տոկոսի անկում։

Այս վիճակագրական տվյալները ոչ միայն ցույց են տալիս տնտեսական անկում, այլև ցրտահարված հույսեր և կյանքի որակը։ Շիրակը, որը միջազգային ճանաչում ուներ իր անասնապահական ավանդույթներով, այժմ դիմակայում է ոչ միայն տնտեսական, այլև մշակութային և ազգային ինքնության կորստի վտանգին։

Այսպիսով, Շիրակի մարզի դեպքը հստակ և կոնկրետ օրինակ է, որը վկայում է ՔՊ-ական իշխանության կողմից իրականացված տնտեսական քաղաքականության ողբերգական հետևանքների մասին։

Ո՞ւմ պետք է երախտապարտ լինենք, որ Ալիևին շնորհակալություն հայտնելու ժամանակ խոնարհված աջը չի համբուրել։

Մարդ կարող է խելագարվել՝ մի կողմում հազարավոր զոհերն են, կորսված հայրենիքը, Բաքվի բռնապետի լկտի ու պահանջատիրական պահվածքը, մյուս կողմից՝ ստորաքարշության ու ազգային նվաստացման նման դրսևորումները։

Նիկոլը ճիշտ կանի Վահագին նշանակի Բաքվում Հայաստանի դեսպան, որ հնարավորություն ունենա գոնե շաբաթը մեկ շնորհակալություն հայտնել Իլհամին։ Հետո Իլհամը կարող է Վահագին նշանակել Երևանում Ադրբեջանի դեսպան․ համոզված եմ, որ Ադրբեջանի շահերի պաշտպանության շատ բարձր նշաձող կսահմանի։

«Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ Դերենիկ Մալխասյանը իր ֆեյսբուքյան էջում անդրադարձել է աղբահանության և սանիտարական մաքրման համար նախատեսված բյուջետային ծախսերին՝ բարձրաձայնելով դրանց իրական արդյունքների մասին։

Յուրաքանչյուր քաղաքական ուժի կառավարման արդյունավետությունը գնահատվում է վիճակագրական տվյալների համեմատությամբ։

Նրան այլ ձևակերպում կարելի էր տալ, բայց քանի որ կանայք ու երեխաներ էլ են հետևում էջիս, ուստի կբավարարվեմ «մեխի գլուխ» ձևակերպմամբ։

Վտանգված է ժողովրդավարությունը, անձնական կյանքի անձեռնամխելությունը։

Նիկոլական իշխանությունների կառավարման անորակությունը և խայտառակ ցածր մակարդակը դրսևորվում է քաղաքային ծառայությունների մատուցումից մինչ աշխարհաքաղաքական հարցեր։