Այսօր աշխարհը տոնում է Կանանց միջազգային օրը, որը հռչակվել է 1977 թվականին ՄԱԿ-ի կողմից։ Սակայն այս օրվա պատմությունը շատ ավելի խորն է, քան պարզապես մի տոնական օր։ Այն արմատներ ունի հազարամյակներ շուտ, և յուրաքանչյուր երկրում այն ունի իր յուրահատուկ մշակութային և պատմական նշանակությունը։
Դեռևս Հին Հռոմում գոյություն ուներ «Ազատ ծնված կանանց տոն», որը նշվում էր մարտի 1-ին։ Այդ օրը նվերներ էին հանձնվում միայն ամուսնացած կանանց կամ այն կանանց, որոնք զբաղեցնում էին բարձր պաշտոններ։ Տան ծառայող կանանց, սակայն, այդ օրը հանգստանալու հնարավորություն էր տրվում։
Վիետնամում կանանց շնորհավորանքներով են հեղեղում արդեն 2000 տարի։ Անցյալում այս տոնը կոչվում էր «Չինգ քույրերի հիշատակի օր»։ Այն նվիրված էր 14-րդ դարում ապրած 36 քույրերի հիշատակին, որոնք ղեկավարում էին Վիետնամի ժողովրդի ազատագրական պայքարը չինական ագրեսիայի դեմ։
Այնուամենայնիվ, մարտի 8-ի հետ կապված ամենանշանավոր պատմական իրադարձությունը տեղի է ունեցել 1857 թվականին Նյու Յորքում։ Այդ օրը Նյու Յորքի տեքստիլ գործարանների կին աշխատողները, իրենց իրավունքների պաշտպանության համար, անցել են քաղաքի փողոցներով՝ բողոքելով ցածր աշխատավարձից և աշխատանքային վատ պայմաններից։ Նրանք պահանջում էին աշխատանքային օրվա կրճատում, տղամարդկանց հավասար աշխատավարձ և ընտրության իրավունքի տրամադրում։
1908 թվականի մարտի 8-ին Նյու Յորքի սոցիալ-դեմոկրատական կազմակերպությունը հանրահավաք անցկացրեց, որտեղ հազարավոր կանայք հանդես էին գալիս իրենց պահանջներով։ Այս իրադարձությունը դարձավ Կանանց միջազգային օրի նախաբանը։
1910 թվականին Կոպենհագենում կայացած Կանանց միջազգային համաժողովի ժամանակ գերմանուհի սոցիալիստ Կլարա Ցետկինն առաջարկեց Կանանց միջազգային օրը նշել մարտի 8-ին՝ հիշելով նյույորքյան իրադարձությունը։ Այս առաջարկը ստացավ լայն աջակցություն, և օրն արագորեն տարածվեց աշխարհի տարբեր երկրներում։
Ռուսաստանում կանանց տոնը նշվում է 1913 թվականից՝ մեծ շուքով։ Ֆրանսիայում մարտի 8-ին կազմակերպվում են կոնֆերանսներ, ցույցեր և երթեր՝ կանանց իրավունքների պաշտպանության համար։ Գերմանիայում և Լեհաստանում այս օրը ոչ աշխատանքային է համարվում։
Իտալական մշակույթում տոնը նախընտրում են նշել միայն կանանց շրջապատում, իսկ Չինաստանում այս օրը համարվում է ամենահաջողակ օրը կանանց նվերներ անելու համար։ Ըստ ավանդույթի, յուրաքանչյուր տղամարդ պետք է իրեն դրսևորի որպես խոհարար՝ ապացուցելով իր սերը։
Հայաստանում, թեև 1996 թվականին այն հանվեց պետական տոնացույցից և փոխարինվեց Մայրության օրով, 2001 թվականին, նոր օրենքի ընդունման հետ կապված, այն կրկին վերականգնվեց պետական տոնացույցում։
Այսպիսով, մարտի 8-ը դարձել է ոչ միայն կանանց շնորհավորանքների օր, այլև իրենց պայքարի, ձեռքբերումների և ապագայի հանդեպ հույսերի խորհրդանիշ։
