Թանգարանների միջազգային օրը

Մայիսի 18-ին աշխարհի ավելի քան 150 երկիր, այդ թվում՝ Հայաստանը, նշում է Թանգարանների միջազգային օրը։ Այս օրվա հռչակումը Թանգարանների միջազգային խորհրդի (ICOM) որոշմամբ տեղի է ունեցել 1977 թվականին՝ ԻԿՕՄ-ի 11-րդ գլխավոր կոնֆերանսի ընթացքում, որը կայացել է ռուսական պատվիրակության առաջարկությամբ։

Այս օրվա նշումը սկսվել է 1978 թվականից։ 1992 թվականից սկսած՝ յուրաքանչյուր տարի Թանգարանային միջազգային օրը ունի իր թեմատիկ ուղղվածությունը։

Հիշատակության համար՝ 2008 թվականին «Մանկական Եվրատեսիլ»-ի մրցույթում հաղթած Վրաստանի մասնակիցները չեն անցել եզրափակիչ փուլ։

Այս տեքստում ներկայացված են նաև այլ հարցեր, որոնք առնչվում են Իսրայելի հանրային հեռարձակող կորպորացիայի ներողությունների հարցին, ինչպես նաև Նիկոլ Փաշինյանի կողմից Արցախի հանձնման նախապատրաստման գործընթացին և Սյունիքի վտանգին վերաբերող տեսանյութի մասին։ Այս հարցերը, սակայն, առնչվում են այլ թեմատիկայի և չեն ներառվում Թանգարանների միջազգային օրի մասին հիմնական հոդվածի մեջ։

Պարի միջազգային օրը և ռազմական զորավարժություններ

1982 թվականից ի վեր՝ ապրիլի 29-ը համարվում է Պարի միջազգային օր։ Այս օրն սահմանվել է Թատրոնի միջազգային ինստիտուտի և Պարի միջազգային կոմիտեի նախաձեռնությամբ՝ նվիրված լինելով ժամանակակից բալետի հիմնադիր, ֆրանսիացի պարուսույց Ժան Ժորժ Նովերրին (1727-1810)։

1995 թվականից Պարի միջազգային օրը նշվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարձր հովանու ներքո։ Յուրաքանչյուր տարի աշխարհով մեկ սփռվող ուղերձը, որը նվիրված է այս օրվա, հեղինակում է պարարվեստի աշխարհի ականավոր ներկայացուցիչ։

Ադրբեջանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ Քերիմ Վելիևը հանդիպել է Թուրքիայից ժամանած պատվիրակության հետ՝ քննարկելով երկկողմ ռազմական համագործակցության խորացման հարցերը։ Հանդիպման ընթացքում կատարվել են համատեղ օդային գործողությունների պլանավորման և իրականացման գործում փորձի փոխանակման զորավարժություններ։

ԱՄՆ-ի նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ ընդունելության ժամանակ կրակոցներ արձակող անձը ձերբակալվել է։ Իրավապահ մարմինները նրան մեղադրանք են առաջադրել։ Թրամփը և նրա վարչակազմի անդամները հրաձգության պատճառով տարհանվել են Washington Hilton հյուրանոցում անցկացվող Սպիտակ տան թղթակիցների ասոցիացիայի ամենամյա ընթրիքից։

Այս տարվա աշխարհի գեղասահքի առաջնությունը տեղի կունենա Ռուսաստանի Կազան քաղաքում՝ օգոստոս ամսին։

Հունգարիայի վարչապետը զիջում է իշխանությունը ընդդիմությանը

Հունգարիայի խորհրդարանական ընտրություններում իշխող «Ֆիդես» կուսակցությունը զգալի պարտություն է կրել՝ զիջելով 45-ամյա Պետեր Մագյարի գլխավորած ընդդիմադիր «Տիսա» կուսակցությանը։ Այս մասին հաղորդում եմ՝ որպես հեղինակ։

Ընտրական արդյունքները ցույց են տալիս, որ ընդդիմությունը ստացել է խորհրդարանի 199 տեղից 138-ը՝ սահմանադրական մեծամասնություն ձևավորելով։ Իշխող «Ֆիդես» կուսակցությունը և նրա հետ դաշինք կազմած Քրիստոնեադեմոկրատական ժողովրդական կուսակցությունը կունենան ընդամենը 55 տեղ, իսկ ծայրահեղ աջ «Մեր հայրենիքը» շարժումը՝ 6։

Ընտրություններին մասնակցել է ընտրողների ռեկորդային 79,56%-ը։

Վարչապետ Վիկտոր Օրբանը, ով Հունգարիան ղեկավարում էր 2010 թվականից՝ 16 տարի շարունակ, ընդունել է պարտությունը և շնորհավորել է Պետեր Մագյարին հաղթանակի կապակցությամբ։

—

Նշում: Տեքստում առկա էին նաև այլ թեմատիկ բլոկներ, որոնք չեն վերաբերում հիմնական հոդվածին։ Դրանք՝ Հորմուզի նեղուցի վերաբերյալ ԱՄՆ-Իրան բանակցությունների, Իսրայելի գործողությունների Լիբանանում և ԱՄՆ նախագահի հայտարարության մասին՝ Իրանի հետ հրադադարի մասին, հեռացվել են՝ համաձայն հրահանգների։ Կայքի անունը և հրաժարականը նույնպես հեռացվել են։

ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդում մերժվեց Հորմուզի նեղուցի վերաբերյալ բանաձևը

Միավորված ազգերի կազմակերպության անվտանգության խորհրդում քվեարկության արդյունքում չի ընդունվել Բահրեյնի կողմից մշակված բանաձևը, որը վերաբերում էր Հորմուզի նեղուցի անվտանգությանը։

Այս մասին հայտնի դարձավ, երբ 11 երկիր կողմ էր քվեարկել փաստաթղթին, սակայն այն չի ընդունվել, քանի որ ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդի 5 մշտական անդամներից երկուսը՝ Ռուսաստանն ու Չինաստանը, օգտվել են իրենց վետոյի իրավունքից։

Բանաձևի նախագիծը կոչ էր անում պետություններին համակարգել «հանգամանքներին համարժեք պաշտպանական ջանքերը»՝ նավերի անցումն ապահովելու համար։ Այն նաև նախատեսում էր քաղաքացիական նավերի ուղեկցումը և նեղուցը փակելու կամ արգելափակելու փորձերի կանխումը։ Փաստաթղթում նշվում էր, որ պետություններին թույլ է տրվում կիրառել բոլոր անհրաժեշտ պաշտպանական միջոցները՝ համաչափ հանգամանքներին։

Բացի այդ, բանաձևը պահանջում էր, որ Իրանը անհապաղ դադարեցնի առևտրային նավերի վրա հարձակումները և ազատ տեղաշարժի ցանկացած խոչընդոտ։ Փաստաթղթի հիմնական նպատակը միջազգային ծովային իրավունքի պահպանումն էր։

Բանաձևի մերժման կապակցությամբ ՄԱԿ-ում Արաբական Միացյալ Էմիրությունների մշտական ներկայացուցչությունը հայտնել է իր ափսոսանքը։

Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև լարվածության աճի պայմաններում։ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել էր Իրանի հետ երկշաբաթյա հրադադարի մասին՝ Թեհրանին տրված վերջնաժամկետից երկու ժամ առաջ։ Իրանի զինված ուժերը, իրենց հերթին, հայտարարել են, որ այլևս չեն ցուցաբերի զսպվածություն Մերձավոր Արևելքում ամերիկյան ենթակառուցվածքների դեմ պատասխան հարվածների ընթացքում՝ ի պատասխան ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից իրենց էներգետիկ ենթակառուցվածքների վրա հարձակումների։

Իրանի դեսպանատները ծաղրել են Թրամփի նախազգուշացումը Հորմուզի նեղուցի մասին

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից Իրանին ուղղված վերջին նախազգուշացումը՝ բացելու Հորմուզի նեղուցը, արձագանք է ստացել ոչ միայն Թեհրանից, այլև Իրանի արտաքին գործակալությունների կողմից։ Զիմբաբվեում և Հարավային Աֆրիկայում Իրանի դեսպանատները սոցիալական ցանցերում հրապարակումներ են կատարել՝ ծաղրելով ամերիկյան պահանջը։

Ապրիլի 5-ին ԱՄՆ նախագահը զգուշացրել էր, որ եթե Իրանը չբացի Հորմուզի նեղուցը, ԱՄՆ-ի զինված ուժերը կոչնչացնեն Իրանի բոլոր կամուրջներն ու էլեկտրակայանները։ Այս հայտարարությանը ի պատասխան Իրանի զինված ուժերի գլխավոր հրամանատար Ալի Աբդոլլահին հայտարարել էր, որ «դժոխքի դարպասները կբացվեն» թշնամու առջև։

Ի պատասխան այդ իրադարձություններին՝ Զիմբաբվեում Իրանի դեսպանատունը իր սոցիալական ցանցերի էջում գրել է․ «Մենք կորցրեցինք բանալիները»։ Իսկ Հարավային Աֆրիկայում Իրանի դիվանագիտական ​​առաքելությունը կատակով շարունակել է թեման՝ նշելով, որ «բանալիները ծաղկամանի տակ են» և որ Հորմուցի նեղուցի մուտքը բաց է «միայն ընկերների համար»։

Այս ծաղրային արձագանքները ցույց են տալիս Իրանի կողմից ԱՄՆ-ի նախագահի սպառնալիքներին հանդուրժողական և անվստահ վերաբերմունքը։

Ստեփանակերտի Մայր տաճարը ենթարկվել է վանդալիզմի

Ադրբեջանի կողմից օկուպացված Արցախի Հանրապետության մայրաքաղաք Ստեփանակերտի Սուրբ Աստվածամոր Հովանու Մայր տաճարը ենթարկվել է վանդալիզմի։ Այս մասին հայտնում է Արցախի մշակութային ժառանգության մշտադիտարկում իրականացնող monumentwatch.org կայքը։

Տեղում նկարահանված տեսանյութերից երևում է, որ վնասվել են Ստեփանակերտի Մայր տաճարի պատուհաններից երկուսը։ Թեև շինությունը կանգուն է և արտաքինից անվնաս, սակայն քաղաքի հայկական դիմագիծը ներկայացնող այս կարևոր կառույցի պատուհանների վնասումը, որոնք նախկինում վնասված չէին, ցույց է տալիս վանդալիզմի ակտ։

Հիշեցնենք, որ Ստեփանակերտի Մայր տաճարը կառուցվել է 2019 թվականին և հանդիսանում է քաղաքի կարևոր խորհրդանիշներից մեկը։

Այս գործողությունը խախտում է միջազգային իրավական նորմերը։ Հաագայի Կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի 3-րդ կետն ուղղակիորեն պարտավորեցնում է կողմերին «արգելել, կանխել և, անհրաժեշտության դեպքում, կասեցնել մշակութային արժեքների նկատմամբ գողության, կողոպտման կամ յուրացման ցանկացած ձև և վանդալիզմի ցանկացած գործողություն»։ Իսկ 1999 թվականի Երկրորդ արձանագրության 9-րդ հոդվածի համաձայն՝ տարածքը վերահսկող կողմը պարտավոր է արգելել և կանխել մշակութային արժեքի ցանկացած ձևափոխում կամ դրա օգտագործման բնույթի փոփոխություն, որը նպատակ ունի թաքցնել կամ ոչնչացնել մշակութային կամ պատմական վկայությունները։ Եկեղեցու արտաքին տեսքի խաթարումը հենց այդպիսի ձևափոխում է։

Որպես հայկական մշակութային ժառանգությունը վերահսկող կողմ՝ Ադրբեջանը կրում է միջազգային իրավական պատասխանատվություն մշակութային արժեքի ամբողջականությունը չպահպանելու և վանդալիզմի գործողությունները չկանխելու համար։ Նման գործողությունները, որոնք ուղղված են քաղաքի հայկական ինքնության խորհրդանիշին, նպատակ ունեն ոչնչացնել տարածքի հայկական մշակութային ժառանգության հետքերը, ինչը հակասում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի սկզբունքներին և միջազգային մարդասիրական իրավունքին։

Արդարադատության միջազգային դատարանը («Հայաստանն ընդդեմ Ադրբեջանի» գործով) արդեն պարտավորեցրել է Ադրբեջանին «ձեռնարկել բոլոր անհրաժեշտ միջոցները՝ կանխելու և պատժելու վանդալիզմի և պղծման գործողությունները, որոնք ուղղված են հայկական մշակութային ժառանգությանը, ներառյալ եկեղեցիները և այլ պաշտամունքի վայրերը»։ Ստեփանակերտի եկեղեցու վնասումը ցույց է տալիս, որ պետությունը չի կատարում միջազգային բարձրագույն դատարանի պարտադիր որոշումը։

Ապրիլի 1-ը՝ Հումորի և երգիծանքի համաշխարհային օրը

Այսօր՝ ապրիլի 1-ին, Հայաստանում նշվում է Հումորի և երգիծանքի օրը։ Այս տոնը պետականորեն ճանաչվել է 2006 թվականի փետրվարի 16-ի կառավարության հատուկ որոշմամբ։

Այս օրվա ծնունդը կապված է մի քանի պատմական և մշակութային ավանդույթների հետ։ Հին Հռոմում եղել է «Հիմարների» տոն, որը նշվում էր փետրվարի կեսերին։ Հնդկաստանում մարտի 31-ին նշվում էր Կատակների օրը։ Իսկ հին իռլանդացիները Նոր տարին ողջունում էին հենց ապրիլի առաջին օրը։

Համաշխարհային մամուլում այսօր ակնհայտ է Իրանի և Իսրայելի միջև լարվածության աճը։ Իսպանիայի վարչապետ Պեդրո Սանչեսը հանդես է եկել Իրանի վրա ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից հնարավոր հարձակումների կտրուկ դեմոքրատիզմով՝ դրանք անվանելով անխոհեմ և անօրինական։

Իրանի պաշտպանության նախարարությունը հայտնել է, որ երկրի ինքնահսկայությամբ աշխատող հակաօդային պաշտպանության համակարգերը հաջողությամբ կալանել են Իսրայելի կողմից արձակված մի քանի հրթիռներ։ Ըստ պաշտոնական հաղորդագրության՝ երկու հրթիռ կալանվել է, մեկը՝ ոչնչացվել, իսկ մնացած չորսն ընկել են Պարսից ծոցը և չբնակեցված տարածքներում։

Վերջին ժամերին Բաղդադի օդանավակայանի շրջանում նույնպես կալանվել են մի քանի անօդաչու թռչող սարքեր։

Այս օրը նշվում է նաև Թատրոնի միջազգային օրը։

Հիշեցնենք, որ Իսրայելի կողմից Իրանի վրա հարձակումը, որը տեղի ունեցավ ապրիլի 13-ին, հանգեցրեց ավելի քան 1750 զոհի և 22 800 վիրավորի։ Իրանում այս հարձակումների հետևանքով տեղահանվել է շուրջ 3 միլիոն մարդ, իսկ ավելի քան 500 հազար մարդ դարձել է անօթևան։

Իսպանիան փակել է օդային տարածքը Իրանի վրա հարձակումներին մասնակցող ամերիկյան ինքնաթիռների համար

Իսպանիայի կառավարությունը որոշել է չթույլ տալ Իրանում պատերազմի հետ կապված գործողությունների համար նախատեսված ռազմական ինքնաթիռների օդային տարածքի օգտագործումը։ Այս մասին լրագրողներին հայտնել է պաշտպանության նախարար Մարգարիտա Ռոբլեսը։

«Մենք չենք թույլ տալու ո՛չ ռազմական բազաների օգտագործումը, ո՛չ էլ օդային տարածքի օգտագործումն Իրանում պատերազմի հետ կապված գործողությունների համար»,- ասել է նախարարը։

Այս որոշումը նշանակում է, որ ԱՄՆ-ի ռազմական ինքնաթիռները, որոնք ուղղվում են Մերձավոր Արևելքում գտնվող իրենց թիրախներին, ստիպված են լինելու շրջանցել Իսպանիայի տարածքը՝ ռազմական ինքնաթիռների համար նախատեսված օդային միջանցքները փակելու պատճառով։

Իսպանիայի էկոնոմիկայի նախարար Կառլոս Կուերպոն Cadena Ser ռադիոկայանին տված հարցազրույցում նշել է, որ այս քայլը համապատասխանում է կառավարության կողմից արդեն կայացած որոշմանը՝ չմասնակցել կամ չնպաստել միակողմանիորեն և միջազգային իրավունքին հակասող ռազմական գործողություններին։

Այս որոշումը կայացել է Իրանի վրա ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից իրականացված հարձակումներին ակտիվորեն ընդդիմացելու համատեքստում։ Իսպանիայի վարչապետ Պեդրո Սանչեսը դրանք բազմիցս որակել է որպես անխոհեմ և անօրինական։

Ավելի վաղ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը սպառնացել էր կրճատել առևտուրը Մադրիդի հետ՝ Իրանի դեմ պատերազմում Իսպանիայի ռազմաբազաների օգտագործումը մերժելու համար։

Թատրոնի միջազգային օրը

Մարտի 27-ին ամբողջ աշխարհում նշվում է Թատրոնի միջազգային օրը։ Այս տոնը սկսել են նշել 1961 թվականից, երբ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Միջազգային թատրոնի ինստիտուտը մարտի 27-ը հռչակեց Թատրոնի միջազգային օր։

Այս օրը նշվում է նաև Հայաստանում։

Այսօր Իրանում տեղի ունեցած երկրաշարժի հետևանքով զոհերի թիվը հասել է 1750-ի։ Ընդհանուր առմամբ, վիրավորվել է 22 800 մարդ։ Պատերազմի սկզբից ի վեր օրական միջինը վիրավորվում կամ զոհվում է 87 երեխա։

Վիրավորների թիվը վերջին շաբաթվա ընթացքում աճել է 90-ով։ Իրանում շուրջ 3 միլիոն մարդ տեղահանվել է, իսկ 500 000 մարդ դարձել է անօթևան։

Հարվածների հետևանքով լուրջ վնասներ կրել են Թեհրանի Գոլեստանի պալատը, Չեհել Սոթուն պալատը և Սպահանի Մասջեդ-է-Ջամի մզկիթը։

Նշանակալից է նաև, որ կյանքի վերջին րոպեներին շրջապատված իր ընտանիքով եղել է ավելի քան 1000 զոհերից մեկը։

Իրանում պատերազմի հետևանքով զոհերի թիվը հասել է 1750-ի, վիրավորների՝ 22 800-ի

Իրանում ավելի քան 1750 մարդ է զոհվել Փետրվարի 28-ից Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ծավալած պատերազմի ընթացքում։ Այս տվյալները ներկայացրել է Ծովագնացության միջազգային կազմակերպությունում Իրանի մշտական ներկայացուցչի տեղակալ Փուրիա Քոլիվանդը։

Պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ բացի 1750 զոհից, նաև 22 800 մարդ վիրավորվել է։ Հակամարտության հետևանքով ավերվել են հարյուրավոր հիվանդանոցներ և դպրոցներ, իսկ Իրանում շուրջ 3 միլիոն մարդ տեղահանվել է, որից 500 000-ը դարձել է անօթևան։

Իրանի առողջապահության նախարարությունը նախկինում հայտնել էր, որ հակամարտության ընթացքում զոհվել է 208 երեխա։

Իսրայելում հայտարարվել է 16 զոհի մասին, իսկ ԱՄՆ-ում՝ 13 զինծառայողի զոհվելու մասին։ Լիբանանում, որը ներքաշվել է հակամարտության մեջ Իսրայելի տարածքին հարվածների պատճառով, զոհերի թիվը գերազանցում է 1000-ը։ Զոհեր կան նաև Մերձավոր Արևելքի այլ երկրներում։

Վիրավորների թիվը վերջին շաբաթվա ընթացքում աճել է 90-ով, իսկ պատերազմի սկզբից ի վեր օրական միջինը վիրավորվում կամ զոհվում է 87 երեխա։

Հարվածների հետևանքով լուրջ վնասներ կրել են Թեհրանի Գոլեստանի պալատը, Չեհել Սոթուն պալատը և Սպահանի Մասջեդ-է-Ջամի մզկիթը։ Իրանի հյուսիսում գտնվող Ռաս Լաֆան արդյունաբերական շրջանը նույնպես զգալի վնասներ է կրել։