Հայաստանում ընտրությունները կդառնան Արևմուտքի և Ռուսաստանի միջև բախումների ասպարեզ

Հունիսի 7-ին Հայաստանում կայանալիք ընտրությունները կարող են դառնալ ոչ միայն տեղական քաղաքական դաշտի, այլև Արևմուտքի և Ռուսաստանի միջև ռազմավարական ազդեցության համար կատաղի պայքարի վայր։ Այս եզրակացությունը հիմնված է Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանում ընթացող իրադարձությունների վերլուծության վրա։

Ինչպես նախկինում նշվել էր, ԱՄՆ-ն փորձում է իրականացնել նախագիծ, որը նպատակ ունի միավորել Ադրբեջանին Կենտրոնական Ասիայի հետ։ Այս նախագիծը, որը հաճախ անվանում են «Թրամփի միջանցք», ոչ միայն կապի կ կապի Ադրբեջանի մայրցամաքային մասը Նախիջևանի հետ, այլև կստեղծի նոր տրանսպորտային և էներգետիկ միջանցք, որը կարող է փոխել տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական դինամիկան։

Այս նախագծի հաջողությունը սպառնում է Ռուսաստանի ազդեցությանը տարածաշրջանում։ Ռուսաստանը, որը դարձել է Կենտրոնական Ասիայի երկրների համար ռազմական և տնտեսական հզոր գործընկեր, չի ցանկանում, որ Ադրբեջանը և Կենտրոնական Ասիան ավելի մոտենան Արևմտյան աշխարհին։

Այս պայքարի ամենաթույլ օղակը, թուրք վերլուծաբանների կարծիքով, Հայաստանն է։ Ի տարբերություն Ադրբեջանի, որի կառավարությունը ակտիվորեն աջակցում է «Թրամփի միջանցք» նախագծին, Հայաստանում իշխող կառավարությունը կորցնում է ժողովրդի աջակցությունը, իսկ Ռուսաստանի ազդեցությունը հասարակության վրա, չնայած ամեն ինչի, մնում է ուժեղ։ Ռուսամետ ընդդիմության հաղթանակը հունիսի ընտրություններում կհանգեցնի Ռուսաստանի ազդեցության ամրապնդմանը և կամրապնդի դիրքերը Կովկասում։

Այս իրավիճակը հանգեցրել է այն բանին, որ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, գիտակցելով իր դիրքերի թուլությունը, ապրիլի սկզբին այցելեց Մոսկվա և հանդիպեց Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ։ Այս հանդիպումը, թեև պաշտոնապես ներկայացվեց որպես ընկերական, ռուսական կողմից հստակ հաղորդագրություն էր ուղարկվել։ Եթե Հայաստանը ընտրի ԵՄ անդամակցությունը, ապա կվճարի «ծանր գին»։

Այս ամենի ֆոնին ԵՄ-ն հայտարարել է, որ կուղարկի փորձագետներ Հայաստան՝ «հիբրիդային սպառնալիքներին» հակազդելու համար։ Այս քայլը, որը հիշեցնում է ԵՄ-ի նախկին մեղադրանքները Արևելյան Եվրոպայի երկրներում ընտրակեղծիքների մասին, ցույց է տալիս, որ Արևմուտքը պատրաստ է ակտիվորեն պաշտպանել իր շահերը։

Հետևաբար, հունիսի ընտրությունները Հայաստանում կդառնան ոչ միայն տեղական քաղաքական պայքարի, այլև աշխարհաքաղաքական խաղի հարթակ, որտեղ կամփոփվեն Արևմուտքի և Ռուսաստանի միջև տարածաշրջանային ազդեցության համար մղվող պայքարի արդյունքները։

Իրանի 10 նախապայմանները, որոնք Թրամփին ստիպեցին փոխել իր դիրքը

Իրանի 10 նախապայմանները, որոնք փոխանցվել էին Սպիտակ տան միջոցով, ստեղծել են խառնաշփոթի մթնոլորտ ԱՄՆ-ի կառավարության շրջանակներում։ Այս փաստաթուղթը, որը փոխանցվել էր Պակիստանի միջոցով՝ որպես հակամարտության գլխավոր միջնորդ, իրենից ներկայացնում է Իրանի կողմից առաջադրված պահանջների ամբողջական ցանկ, որոնք, եթե կատարվեին, կհանգեցնեին ԱՄՆ-ի համար բացարձակ պարտության։

Այս պայմանները, որոնք Թրամփի կողմից ընդունվել են որպես բանակցային հիմք, ցույց են տալիս Իրանի կողմից իր դիրքերի ամրապնդումը և ԱՄՆ-ի վրա ճնշում գործադրելու փորձը։ Դրանք ներառում են հետևյալ կետերը․

1. Ամերիկյան երաշխիքներ Իրանի դեմ հարձակումներից պաշտպանելու համար։
2. Իրանի կողմից Հորմուզի նեղուցի վրա իր վերահսկողության պահպանումը։
3. Իրանի միջուկային ծրագրի համար ուրանը հարստացնելու իրավունքի ճանաչում։
4. Իրանի դեմ բոլոր առաջնային պատժամիջոցների վերացում։
5. Իրանի հետ գործարք կնքող օտարերկրյա ընկերությունների դեմ բոլոր երկրորդային պատժամիջոցների վերացում։
6. Իրանի դեմ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բոլոր բանաձևերի դադարեցում։
7. Իրանի միջուկային ծրագրին վերաբերող Միջազգային ատոմային էներգիայի գործակալության բոլոր բանաձևերի դադարեցում։
8. Պատերազմի պատճառած վնասի համար փոխհատուցման վճարում Իրանին։
9. Ամերիկյան բոլոր մարտական ​​ուժերի դուրսբերում տարածաշրջանից։
10. Հրադադար բոլոր ճակատներում, այդ թվում՝ Լիբանանում Իսրայելի և «Հեզբոլլահ»-ի միջև հակամարտության դեպքում։

Իրանի կողմից առաջարկվող փոխզիջումը նույնպես ոչ պակաս զարմանալի էր։ Ըստ անանուն աղբյուրների՝ Իրանը պատրաստ էր ոչ միայն բացել Հորմուզի նեղուցը, այլև գանձել մոտավորապես 2 միլիոն դոլար վճար յուրաքանչյուր նավի համար, որը կանցնի նեղուցով։ Այս եկամուտները, ինչպես նախատեսվում էր, կօգտագործվեին Իրանի ենթակառուցվածքների վերականգնման համար՝ փոխհատուցում պահանջելու փոխարեն։

Այս պայմանների ընդունումը, ինչպես նշում են արևմտյան փորձագետները, կնշանակեր ԱՄՆ-ի համար ռազմական և դիվանագիտական հաղթություն։ Այն նաև ցույց է տալիս, որ Թրամփի կառավարությունը, հակառակ իր նախնական հայտարարությունների, գտնվում է ծուղակի մեջ և իրականում հետաքրքրված է միայն մեկ հարցով՝ Հորմուզի նեղուցի բացումը։

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ եթե Իրանը համաձայնի նեղուցը լիարժեք բացել, նա կհամաձայնվի երկու շաբաթով դադարեցնել Իրանի վրա հարձակումները։ Նա նաև հստակեցրել է, որ ԱՄՆ-ն արդեն հասել է իր բոլոր ռազմական նպատակներին և Իրանի հետ երկարատև խաղաղության համաձայնագրի կնքման ճանապարհին է։

Այս իրադարձությունները ցույց են տալիս, թե ինչպես են Իրանի կողմից առաջադրված կոշտ պայմանները փոխելու Թրամփի դիրքերը և ստիպելու նրան փոխել իր մոտեցումը տարածաշրջանում։

ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդում մերժվեց Հորմուզի նեղուցի վերաբերյալ բանաձևը

Միավորված ազգերի կազմակերպության անվտանգության խորհրդում քվեարկության արդյունքում չի ընդունվել Բահրեյնի կողմից մշակված բանաձևը, որը վերաբերում էր Հորմուզի նեղուցի անվտանգությանը։

Այս մասին հայտնի դարձավ, երբ 11 երկիր կողմ էր քվեարկել փաստաթղթին, սակայն այն չի ընդունվել, քանի որ ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդի 5 մշտական անդամներից երկուսը՝ Ռուսաստանն ու Չինաստանը, օգտվել են իրենց վետոյի իրավունքից։

Բանաձևի նախագիծը կոչ էր անում պետություններին համակարգել «հանգամանքներին համարժեք պաշտպանական ջանքերը»՝ նավերի անցումն ապահովելու համար։ Այն նաև նախատեսում էր քաղաքացիական նավերի ուղեկցումը և նեղուցը փակելու կամ արգելափակելու փորձերի կանխումը։ Փաստաթղթում նշվում էր, որ պետություններին թույլ է տրվում կիրառել բոլոր անհրաժեշտ պաշտպանական միջոցները՝ համաչափ հանգամանքներին։

Բացի այդ, բանաձևը պահանջում էր, որ Իրանը անհապաղ դադարեցնի առևտրային նավերի վրա հարձակումները և ազատ տեղաշարժի ցանկացած խոչընդոտ։ Փաստաթղթի հիմնական նպատակը միջազգային ծովային իրավունքի պահպանումն էր։

Բանաձևի մերժման կապակցությամբ ՄԱԿ-ում Արաբական Միացյալ Էմիրությունների մշտական ներկայացուցչությունը հայտնել է իր ափսոսանքը։

Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև լարվածության աճի պայմաններում։ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել էր Իրանի հետ երկշաբաթյա հրադադարի մասին՝ Թեհրանին տրված վերջնաժամկետից երկու ժամ առաջ։ Իրանի զինված ուժերը, իրենց հերթին, հայտարարել են, որ այլևս չեն ցուցաբերի զսպվածություն Մերձավոր Արևելքում ամերիկյան ենթակառուցվածքների դեմ պատասխան հարվածների ընթացքում՝ ի պատասխան ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից իրենց էներգետիկ ենթակառուցվածքների վրա հարձակումների։

Ռուսաստանի արգելքները և Հայաստանի տնտեսական ճակատագրի հարցերը

Հայաստանը գտնվում է բարդ և վճռորոշ փուլում։ Ռուսաստանի կողմից հայկական արտադրանքի ներմուծման արգելքների սկիզբը, որը ներառում է կոնյակ, ծաղիկներ և այլ ապրանքներ, ցույց է տալիս, որ Երևանը պետք է արագորեն փոխակի իր տնտեսական ուղղվածությունը։

Այս իրավիճակում ակնկալվում է, որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կապրի իր խոստումը՝ ցույց տալու, որ Եվրոպան իր մեջքին կանգնած է Հայաստանի։ Սակայն, ինչպես հաճախ նկատվում է, իրականությունը շատ ավելի բարդ է, քան պարզ բառերով արտահայտված խոստումները։

Քաղաքական շրջանակներում հայտնի էր, որ այլընտրանքային շուկաներ գտնելու համար պետք է աշխատել եվրոպական և արաբական երկրների հետ։ Իհարկե, այս հարցում պետք է ակտիվորեն աշխատել Եվրոպական Միության հետ, փորձելով ստանալ առավելագույն բարենպաստ պայմաններ՝ թույլ տալով, օրինակ, որոշակի քանակությամբ կոնյակ կամ պանիր ներմուծվի ԵՄ տարածք։ Սակայն, ինչպես հայտնի է, նման հարցերում ԵՄ-ի կողմից ճկունություն և արագ արձագանք ստանալը բարդ գործընթաց է։

Այս պարագայում, իհարկե, կարևոր է նաև հասկանալ, թե ինչպես է աշխատում արտաքին օգնության մեխանիզմը։ Շատերը նկատում են, որ «օգնության» ռեսուրսը սահմանափակվում է մի քանի կապեկ շպրտելով՝ «հիբրիդային պատերազմի» դեմն առնելու նպատակով։ Սա, անշուշտ, հանգեցնում է այն եզրակացության, որ ռեսուրսները հաճախ ուղղվում են այլ նպատակների, ոչ թե տնտեսական կայունությանը։

Այսպիսով, Հայաստանի տնտեսական ճակատագիրը, որը նախկինում արդեն իսկ ունեցել է իր դժվարությունները, այժմ ավելի է խորանում։ Կոլապսի ենթարկված տնտեսությամբ և թուլացած անվտանգային համակարգով շատ ավելի հեշտ է ժողովրդին վախեցնելով համոզել, որ սովամահ չլինելու և ագրեսիայի դեմ պաշտպանվելու միակ ճանապարհը դեպի արևմտյան Ադրբեջան կախվելն է։

Այս իրավիճակը պահանջում է ոչ թե արտաքին օգնության սպասում, այլ ներքին ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործում, տնտեսական ճկունության զարգացում և ռազմավարական մտածողություն, որը կենտրոնանում է երկրի ինքնուրույնության և անվտանգության վրա։

Բարգավաճ Հայաստան կուսակցության նախագահ Գագիկ Ծառուկյանի հիմնական ուղերձները համագումարից առաջ

Համագումարի նախաշեմում, որպես «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության նախագահ, ես ցանկանում եմ ներկայացնել մեր կուսակցության հիմնական ուղերձները, որոնք ուղղված են հայ ժողովրդին։

Մեր առաջնային նպատակը Հայաստանի համար երաշխավորված խաղաղությունն է։ Պետք է ընդգծեմ, որ մեր մոտեցումը սկզբունքային է։ Մենք պայքարում ենք երկարատև խաղաղության համար, որը կախված չէ դատարկ խոստումներից կամ հակառակորդի կամքից։ Մեր նպատակն է՝ պատերազմի դուռը վերջնականապես փակել։

Այս խաղաղությունը պետք է լինի ամուր, որը հիմնված է պետության ուժի, գործող անվտանգության համակարգի և փոխադարձ պարտավորությունների վրա։ Մենք պատկերացնում ենք Հայաստան, որտեղ մեր սահմանները պաշտպանված են, մեր քաղաքացիները վստահ են ապագայի նկատմամբ, և մեր երկիրը խոցելի չէ։

Մենք համոզված ենք, որ թուլությունը խաղաղություն չի բերում, այլ նոր սպառնալիքներ է առաջացնում։ Միայն համերաշխ, ամուր պետություն է կարող ապահովել երկարատև խաղաղություն։ Հենց այդպիսի խաղաղություն ենք մենք կառուցելու՝ միջազգային իրական երաշխիքների վրա հիմնված։

Հաճախ լսվում է, որ այս ընտրություններով որոշվելու է Հայաստանի արտաքին քաղաքական ուղղությունը։ Իմ կարծիքով՝ սա սխալ մոտեցում է։ Այս ընտրություններն առաջին հերթին ներհայաստանյան են։ Դրանք նախորդում են Հայաստանի ներքին կյանքի, մեր հասարակության ապագան։

Օգտվելով առիթից, ես ուղղակիորեն դիմում եմ մեր միջազգային գործընկերներին։ Եթե մեր ուժը հաջողություն է գրանցում, Հայաստանը բաց կլինի համագործակցության համար։ Մենք պատրաստ ենք երկխոսության, ազնիվ գործընկերության և տարածաշրջանում բոլոր բարդ հարցերը խաղաղ ճանապարհով լուծելու։

Սակայն կա մի սկզբունք, որը քննարկման ենթակա չէ. Հայաստանի ճակատագիրը որոշում է միայն Հայաստանի ժողովուրդը։ Ընտրությունները աշխարհաքաղաքականության գործիք չեն։ Մեզ մեր հասարակության ներսում դրսից միջնորդներ պետք չեն։

Մենք կտրուկ մերժում ենք այն վտանգավոր քաղաքականությունը, որը փորձում է հայ հասարակությունը բաժանել ճամբարների՝ «ռուսամետներ» կամ «արևմտամետներ»։ Նման բաժանումները միայն կոտրում են մեր հասարակության ողնաշարը։ Մեզ միասնական, ամուր ողնաշար է պետք, հատկապես՝ այս դժվարին պահին։ Մեր թիմի կարևոր խնդիրներից մեկը հենց դա է լինելու՝ միավորել բոլոր բաժանված խմբերին, կամուրջներ կապել մարդկանց միջև։

Մենք անցել ենք բարդ փուլ Ռուսաստանի հետ մեր հարաբերությունների հարցում, և մենք դրանից համապատասխան եզրակացություններ ենք արել։ Հայաստանին անհրաժեշտ են Ռուսաստանի հետ ամուր, ազնիվ և արդյունավետ ռազմավարական հարաբերություններ։ Մենք կվերակառուցենք մեր դաշինքը, այն կներառի իրական պարտավորություններ և փոխադարձ պատասխանատվություն։ Մենք կստեղծենք անվտանգության այնպիսի համակարգ, որտեղ Հայաստանը ոչ թե թույլ օղակ է, այլ՝ արժեքավոր և անհրաժեշտ գործընկեր։

ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու մասին խոսակցությունները, իմ կարծիքով, անհասկանալի են։ Դա նշանակում է մեր տնտեսության և մեր ժողովրդի բարեկեցության համար անդառնալի վնաս։ Մարդիկ դեռ չեն մոռացել 90-ականների սկիզբը, երբ տնտեսությունը փլուզվեց։ Մեր ապրանքների մեծ մասը ԵԱՏՄ շուկա է արտահանվում։ Որտե՞ղ է վաճառելու դուրս գալու դեպքում։ Սա ոչ թե խաղ է, այլ մեր ժողովրդի ապագան դնելով ռիսկի տակ։

Ի վերջո, մեր նպատակը փոխելու է մեր երկրի ներքին մթնոլորտը։ Այսօր տպավորությունն այն է, թե մարդկանց հատուկ ուզում են դարձնել միմյանց թշնամի։ Մենք պիտի փոխենք այս մթնոլորտը, որպեսզի մարդիկ ձգտեն իրար օգնել, իրար մասին հոգ տանել և միասին հաղթահարեն մեր երկրի դժվարությունները։