Ընտրություններին ընդառաջ՝ հայկական պետականության վերածնման ճանապարհը

Առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունները Հայաստանի համար պարզապես քաղաքական փոփոխություն չեն, այլ՝ երկրի ապագայի վերաբերյալ հիմնարար որոշում։ Դրանք պետք է դիտարկվեն որպես ներհայաստանյան պայքար՝ ոչ թե իշխանությունների, այլ՝ երկու հակադիր պատկերացումների միջև։

Առաջինը՝ այսօրվա իշխանությունների կողմից ստեղծված, ապրելու այլանդակ, անվստահելի իրականությունը, որտեղ հանրային կյանքը կառուցված է պառակտման, մեկուսացման և արտաքին կախվածության վրա։ Երկրորդը՝ նորմալ, մարդավայել բարքերի, ներհայկական համերաշխության և ինքնուրույն, հզոր պետականության վերածնման պատկերացումը։

Այս ընտրությունները պետք է ձևավորեն ոչ թե պարզապես նոր կառավարություն, այլ՝ մոտիվացված, հավատարիմ հասարակություն։ Ժողովուրդը քվեարկության մատերիալ չէ, այլ ընտրող, որին պետք է առաջարկել ոչ թե անհատներ, այլ՝ այլընտրանք։

Այս պայքարում հաջողությունը մեծապես կախված է ոչ թե այնքան նրանից, թե ովքեր կառաջադրվեն, այլ՝ թե ովքեր կընտրվեն։ Պետք է ստեղծել մթնոլորտ, որտեղ հանրային գիտակցությունը կենտրոնանա ոչ թե անձնական հաշվարկների, այլ՝ ազգային առաքելության վրա։

Այս առաքելությունը պետք է դիրքավորվի որպես «հակապարտություն» էլիտա, որի հիմնական նպատակը հետպատերազմյան վերականգնումն է։ Պետք է խուսափել ծանոթ գզվռտոցից, որտեղ հանրային հիասթափությունները դառնում են ընտրական շահույթի միջոց։

Առաջիկա ընտրությունների հիմնական թեման պետք է լինի ոչ թե հաջորդ իշխանության կազմը, այլ՝ նրա առաքելությունը։ Պետք է հստակ և հասկանալի լինեն այն քայլերը, որոնք նոր իշխանությունը կձեռնարկի՝ երկիրը ճիշտ ուղղությամբ առաջ տանելու համար։

Այս պայքարում պետք է վեր կանգնել մերկանտիլ շահերից, ինտրիգներից և սխալ հաշվարկներից։ Պետք է հաշվի առնել բոլոր սոցիալական խավերին՝ իրենց խնդիրներով, և բոլոր սերունդներին՝ իրենց առանձնահատկություններով։

Հայաստանի ապագան որոշվում է Հայաստանում։ Ոչ մի այլ երկրի մայրաքաղաքում մեր փոխարեն ընտրություն չեն անելու։ Այս ընտրությունները պետք է լինեն ընտրություն՝ Հայաստանում ապրելու մեր հնարավորության մասին։

Այս պայքարում պետք է հստակ լինել, որ Թուրքիայի պաշտպանությունը Նիկոլ Փաշինյանին՝ որպես անհատ, ոչ թե աջակցություն է, այլ՝ ճնշում է։ Պետք է հասկանալ, որ իշխանությունների հետ ցանկացած պայմանավորվածություն կեղծ է և չի պահպանվի։

Այսպիսով, ընտրությունները պետք է դառնան ոչ թե խաղաղության և պատերազմի միջև ընտրություն, այլ՝ այսօրվա «չպատերազմ» վիճակի հետագա ճիշտ կառավարման և երկրի վերածնության մասին։

Թուրքիայի ԱԳ նախարարը հայտարարել է, որ Անկարան աջակցում է Նիկոլ Փաշինյանին

Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ, և Թուրքիան աջակցում է Նիկոլ Փաշինյանին։ Այս մասին հայտարարել է Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանը։

Այս հայտարարությունը հանգեցրել է հայկական քաղաքական շրջանակներում ակտիվ քննարկումների։ «Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ Դերենիկ Մալխասյանը իր ֆեյսբուքյան էջում հրապարակել է կատաղիվ արձագանք՝ նշելով, որ նման հայտարարությունից տպավորություն է ստեղծվում, թե իշխանությունները 2 կմ սահմանային տարածք են վերցրել, և մնացել է մի քանի հարյուր կիլոմետր, որը պետք է վերցնեն։ Նա նաև նշել է, որ իշխանությունները, իբրև հայ-ադրբեջանական սահմանի հսկողությունը վերցնելուց հետո, պետք է վերցնեն նաև հայ-թուրքական սահմանի հսկողությունը։

Մալխասյանը նաև նախազգուշացրել է, որ եթե իշխանություններին հանձնեն հայ-թուրքական սահմանի վերահսկողությունը, ապա Էրդողանի մատի մի շարժումից կարող է Ախուրյան գետն ամբողջովին նվիրել թուրքերին։

Փաստաբան Սերգեյ Սարգսյանը նույնպես անդրադարձել է Թուրքիայի ԱԳ նախարարի հայտարարությանը՝ այն որակելով որպես Անկարայի կողմից Նիկոլ Փաշինյանի աշխարհաքաղաքական հովանավորության ևս մեկ դրսևորում։

Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում այն պայմաններում, երբ Հայաստանում աճել է խորհրդարանական ընտրությունների մոտեցման լարվածությունը, իսկ երկրի իշխանությունները հանդիպում են աճող քննադատությանը՝ կապված սահմանային հարցերի և տարածաշրջանային անվտանգության հետ։

Ահա՛ «Զանգեզուրի միջանցքը»։ 49 + 50 տարով, ԱՄՆ-ին՝ ԹՐԻՓՓ-ի 74%, Հայաստանին՝ 26, ու ամենավտանգավորը՝ բաժնեմասերը կարող են վաճառվել։

Այսօր ես ուզում եմ խոսել մի շատ լուրջ և վտանգավոր հարցի մասին, որը, կարծում եմ, պետք է դառնա մեր բոլորի ուշադրության կենտրոնը։ Խոսքը վերաբերում է այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» պայմանագրին, որը, ինչպես հայտնի է դարձել, կնքվել է 49 + 50 տարով։

Պայմանագրի հիմնական պայմաններն այն են, որ Թուրքիայի Պետական ռազմական արդյունաբերության ֆոնդի (ԹՐԻՓՓ) ներդրումը կազմում է ընդհանուր ծրագրի 74%-ը, իսկ Հայաստանի կողմից՝ 26%-ը։ Սա ինքնին արդեն իսկ անհավասարություն է, որը վկայում է մեր երկրի դիրքավորման մասին։

Բայց ամենահոգնեցնողը, ամենավտանգավորը, այս պայմանագրի այլ կետն է։ Ըստ պայմանագրի, բաժնեմասերը կարող են վաճառվել։ Սա նշանակում է, որ եթե Թուրքիան որևէ պատճառով կամ որևէ պայմանի դեպքում որոշի իր բաժնեմասը վաճառել, ապա մեր երկրի ազգային շահերը կարող են լուրջ վտանգի տակ դրվել։

Այս պայմանագրի մասին հայտարարությունները, որոնք հանրությանը հասան, պարունակում են նաև այլ վտանգավոր կետեր, որոնց մասին պետք է խորապես վերլուծել և հասկանալ։

Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում այն պայմաններում, երբ մեր երկրի ներքին իրավիճակը ևս լարված է։ Երևան քաղաքը գտնվում է 9%-ի չափով կառավարվող և բարձիթողի վիճակում, իսկ 250 էլեկտրական ավտոբուսների, որոնք խոստացվել էին, մասին խոստումները դեռևս չեն իրականացել։

Այս ամենի ֆոնին, երբ մեր զինվորների արյան վրա վառելիքի բիզնեսի մասին հայտարարություններ են հնչում, հասկանում ես, որ մենք գտնվում ենք շատ բարդ և վճռորոշ պահի։

Այսպիսով, կարելի է եզրակացնել, որ մեր երկրի ապագան և անվտանգությունը կախված են այսպիսի պայմանագրերի և դրանց հետևանքների ճշգրիտ գնահատումից և հասկանալուց։

Երևանը փրկվեց եղանակի շնորհիվ, քաղաքը գտնվում է ծանր վիճակում, իսկ ոսկու գները հասել են ռեկորդային բարձրակետի

Երևանը բախտավոր էր այս ձմռան սկզբին։ Բնակչությունը կարողացավ տեղաշարժվել միայն եղանակի շնորհիվ, որը մեղմ էր։ Եթե ջերմաստիճանը մի քանի աստիճան ցածր լիներ, քաղաքի երթևեկությունը, հատկապես բակային հատվածներում և երկրորդական փողոցներում, ամբողջությամբ կանգ առած լիներ։

Առավոտյան բակային և երկրորդական փողոցներում տիրում էր անտեր վիճակ։ Քաղաքի վիճակը նկարագրվում է որպես 9%-ի չափով կառավարվող և բարձիթող։

«Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ Դերենիկ Մալխասյանը նշում է, որ քաղաքապետարանի աշխատակիցները (ՔՓ-ականները) անհույս են, քանի որ բոլոր ոլորտներում տեղի է ունենում խայտառակ տապալում։

Այս տարվա սկզբին ոսկու գները հասել են ռեկորդային բարձրակետի։

Հիշատակվում է նաև 2026 թվականի հունվարի 1-ի հնարավոր վտանգը, որի համաձայն ԱՄՆ-ի դեմ հայցի 74%-ը կառավարվի ԱՄՆ-ի կողմից, իսկ Հայաստանի մասնաբաժինը կկազմի 26%։ Բացի այդ, նշվում է, որ բաժնեմասերը կարող են վաճառվել։

Վերջում անդրադառնալով քաղաքային տրանսպորտին՝ նշվում է, որ բազմիցս խոստացված 18 մետրանոց 250 էլեկտրական ավտոբուսները դեռևս չեն բերվել։ Կատարվում է նաև հայտարարություն, թե ինչպես է զինվորների արյան վրա վառելիքի բիզնես իրականացվում։

Պարգևավճարներ վարչապետի աշխատակազմին․ 2 մլրդ դրամի գումարի բաշխումը

Հետքը լրատվական կայքը տեղեկացնում է, որ 2021-2025 թվականներին Հայաստանի վարչապետի աշխատակազմի աշխատողները, վարչապետն ու երկու փոխվարչապետները պետբյուջեի հաշվին ընդհանուր առմամբ ստացել են 2 մլրդ 835 մլն 550 հազ. դրամ պարգևատրում և պարգևավճար։

Այս գումարի մեծ մասը՝ մոտ 381 մլն 848 հազ. դրամը, հատկացվել է որպես պարգևավճար՝ 2025 թվականի առաջին կիսամյակի գործունեության արդյունքների հիման վրա։ Այս պարգևավճարը ստացել են այդ ժամանակահատվածում աշխատած 412 աշխատակիցները, ինչպես նաև վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և փոխվարչապետներ Մհեր Գրիգորյանը և Տիգրան Խաչատրյանը։

Հարցմանը պատասխանել է Կառավարության տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչության պետ Արմեն Խաչատրյանը։

Այս պարգևավճարների ընդհանուր գումարից Նիկոլ Փաշինյանի ստացած պարգևավճարը կազմել է 11 մլն 950 հազ. 800 դրամ։

Կառավարությունը չի հրապարակել, թե որքան գումար են ստացել երկու փոխվարչապետները՝ Մհեր Գրիգորյանն ու Տիգրան Խաչատրյանը։

Հովհաննավանքում նախատեսված Սուրբ Պատարագը տեղափոխվել է Կարբի՝ հնարավոր բախումներից խուսափելու նպատակով

Հայաստանի Եկեղեցի (Ամենայն Հայոց Առաքելական Եկեղեցին) հայտարարել է, որ Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի տոնի առիթով նախատեսված Սուրբ Պատարագը, որը պետք է տեղի ունենար Հովհաննավանքում, տեղափոխվել է Կարբիի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։ Այս որոշումը կայացվել է հնարավոր սադրիչ գործողություններից խուսափելու և ուխտավորների խաղաղությունն ու տոնի վեհությունը պահպանելու նպատակով։

Համաձայն Արագածոտնի թեմի հայտարարության՝ տեղեկություն է ստացվել, որ վաղը Հովհաննավանքում կարող են տեղի ունենալ միջադեպեր, որոնք կխոչընդոտեն Սուրբ Պատարագի անցկացմանը։ Քանի որ եկեղեցու համար առաջնային է հավատացյալների անվտանգությունը և տոնի խորհուրդը, որոշվել է փոխել տեղը։

Սուրբ Պատարագը կմատուցի Աշտարակի հովվության հոգևոր հովիվ՝ Արժանապատիվ Տեր Մկրտիչ քահանա Երանյանը։ Տոնի առիթով, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հայրապետական տնօրինությամբ, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնից Կարբի կբերվի Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի Մասունքը, որը կմատուցվի Սուրբ և Անմահ Պատարագի ժամանակ՝ ժամը 10:30-ից։

Հայտարարության մեջ նշվում է, որ եկեղեցին աղոթում է հավատավոր ժողովրդին՝ շնորհառատ օրհնություններ և աղոթական տրամադրություն ցանկանալով, որպեսզի նման զազրելի իրողություններն այլևս տեղ չգտնեն մեր կյանքում։

Այլ հարցեր, որոնք առնչվում են պետական կառավարման հետ, ինչպիսիք են պարգևավճարների բաշխումը կամ Եպիսկոպոսաց ժողովի կազմակերպումը, այս հայտարարության շրջանակից դուրս են։

Կառավարության աղբյուրները պարգևավճարների մասին տեղեկատվությունը թաքցնում են հանրությանն ընդդեմ

«Ժողովուրդ» օրաթերթի կառավարության աղբյուրների համաձայն՝ դեկտեմբեր ամսին Հայաստանի Հանրապետության նախարարներն ու փոխնախարարները ստացել են միլիոնավոր դրամների պարգևավճարներ։ Այս հարցի շուրջ տեղեկատվության բացահայտման փորձերը, սակայն, հանդիպել են իշխանությունների կողմից կատարված համակարգված մերժումների։

Օրաթերթը դեռ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին գրավոր հարցում էր ուղարկել ՀՀ վարչապետի աշխատակազմի ղեկավար Արայիկ Հարությունյանին՝ խնդրելով տրամադրել տվյալներ այն մասին, թե դեկտեմբեր ամսին նախարարներն ու փոխնախարարները որքան գումար են ստացել՝ որպես պարգևավճար և հավելավճար։ Հարցման պատասխանը ստանալու համար Կառավարությունը 30 օրով ժամանակ էր խնդրել։

Այսպիսով, ոչ միայն Ազգային Ժողովի պատգամավորները, որոնք ստացել են մոտ 3 միլիոն դրամի պարգևավճարներ, այլև նախարարական կազմը ստացել է օրենսդիրներից զգալիորեն ավելի բարձր գումարներ՝ պետբյուջեի միջոցներից։

Հարցի բուն էությունը՝ պարգևների չափը՝ հանրությանը հայտնելու փորձերը, սակայն, մինչ օրս չեն ունեցել արդյունք։ Կառավարությունը հրաժարվում է հրապարակել նախարարների և փոխնախարարների ստացած պարգևների չափը՝ փաստացի թաքցնելով պետական ֆինանսների կառավարման այս կարևոր ասպեկտը։

Իրանի ապագան՝ պատմության հայելուց

Իրանի պետականության պատմությունը, որը գրավոր աղբյուրների համաձայն, ընդգրկում է գրեթե 5 հազար տարի, աշխարհի ամենահիններից է։ Պարսկական կայսրությունը, որը Դարեհ Ա Աքեմենյանի օրոք տարածվում էր Հունաստանից մինչև Ինդոս գետը, ավելի քան 2000 տարի եղել է աշխարհի ամենաազդեցիկ քաղաքական և մշակութային կենտրոններից մեկը։ Այս հզորությունը, որը ժամանակին պատմության մեջ ամենախիտ բնակեցված պետությունն էր համարվում, ունի իր բարդ և բազմաշերտ պատմությունը, որը հասկանալը կարևոր է Իրանի ներկայիս և ապագա դրության վերլուծության համար։

Պարսկաստանը՝ իսլամի և մշակութային վերածնության կենտրոն

Արաբական արշավանքները, որոնք սկսվեցին 7-րդ դարում, հանգեցրին Պարսկաստանի անկախության կորստին և դրա մտնումը արաբական խալիֆաթի կազմի մեջ։ Իսլամի ընդունումը խորապես վերափոխեց պարսկական մշակույթը, սակայն պարսիկները հաջողությամբ դիմադրեցին արաբացմանը։ Պարսկական լեզվի և գրականության վերածնունդը, որը գագաթնակետին հասավ 9-րդ և 10-րդ դարերում, նշանակալի դեր խաղաց պարսկական ազգային ինքնության վերականգնման գործում։ Այդ ժամանակաշրջանում ծնվեց Ֆերդուսու «Շահնամե»-ն, որը դարձավ պարսկական մշակույթի և ինքնության հզոր խորհրդանիշը։

Թյուրքական ազդեցություն և դինաստիաների փոփոխություն

Սկսած 10-րդ դարից Պարսկաստանը սկսեցին կառավարել թյուրքական վերնախավերը, որոնք, ինչպես օրինակ Ռուսաստանում գերմանացիները և ռյուրիկները, աստիճանաբար ինտեգրվեցին պարսկական մշակույթի մեջ։ Ղազնևյանների, սելջուկների և այլ դինաստիաների օրոք պարսկական մշակութային ծաղկումը շարունակվեց։

Իրանի հեղափոխությունը և ներկայությունը

1979 թվականի Իրանի իսլամական հեղափոխությունը, որը գլխավորեց Իրանի հոգևորականությունը, ավարտեց Շահ Փեհլևիի կառավարմանը և հիմնեց Իսլամական Հանրապետություն։ Այս հեղափոխությունը, որը բնույթով և՛ հակաամերիկյան էր, և՛ հակակոմունիստական, նոր հավատ ներշնչեց իրանցիներին՝ վերածելով երկիրը ԱՄՆ-ին և ԽՍՀՄ-ին մրցակից։

Սակայն Իրանի այս նոր վերելքը մտահոգում էր գրեթե բոլորին։ Իրանա-իրաքյան պատերազմը հյուծեց երկու երկրներին, իսկ հեղափոխությունից հետո Իրանը հայտնվեց տնտեսական պատժամիջոցների տակ։

Բողոքի ալիքները և դրանց սահմանափակ ազդեցությունը

1990-ականներից սկսած՝ Իրանում պարբերաբար բողոքի ցույցեր էին տեղի ունենում, որոնք, սակայն, չհաջողացան հիմնովին փոխել երկրի քաղաքական կուրսը։ Դրանք հիմնականում պայմանավորված էին տնտեսական դժվարությունների և կյանքի որակը բարելավելու ցանկությամբ, բայց դիմակայում էին իշխանության կողմից, որը հիմնված էր ավանդական դոկտրինների և աշխարհաքաղաքական հաշվարկների վրա։

Այս պատմական համատեքստը հասկանալը թույլ է տալիս ավելի խորը գնահատել Իրանի ներկայիս իրավիճակը և հնարավոր ապագան՝ հասկանալով, որ երկրի ներքին և արտաքին քաղաքականությունը խորապես ազդված է նրա հազարամյա պատմության, մշակութային ինքնության և աշխարհաքաղաքական դիրքի կողմից։

Ինչպես է մեր զինվորների արյան վրա վառելիքի բիզնեսը իրականացվում

2020 թվականի 44-օրյա պատերազմից հետո Նիկոլ Փաշինյանն ու Խաչատուր Սուքիասյանը պլանավորել էին Ադրբեջանի օգնությամբ բենզինի բիզնեսի մեջ մտնել։ Խանգարում էր միայն մեկ բան՝ Արցախը, որը հանդիսանում էր Ադրբեջանի նախապայմանը։

Այս պլանը, որը դեռևս 2021 թվականին հրապարակվել էր www.7or.am կայքում, հիմա դառնում է ավելի հստակ և տեսանելի։ 2022 թվականի սեպտեմբերի 6-ին դրվեց Արցախը Ադրբեջանին հանձնելու հիմքը, իսկ 2023 թվականին՝ ավարտվեց այդ գործընթացը։ Մինչև այդ՝ 2021 թվականի սկզբին, Խաչատուր Սուքիասյանը արդեն պատրաստվում էր ադրբեջանական վառելիք ներմուծելու համար։

Այս իրադարձությունների հետևանքով, ինչպես նշվում է, մեր զինվորների արյան վրա հիմնված վառելիքի բիզնեսը դարձել է ոչ թե թաքնված, այլ բաց և հասանելի։

Այս հարցումներին զուգահեռ, հասարակության ուշադրությունը գրավում են նաև մի քանի այլ ցավոտ իրողություններ։ Օրինակ, փողը, որը նախատեսված էր փողոցների գծանշման համար, 2 ամիս անց ջնջվեց, իսկ դրա ծախսը՝ ոչ։ Կամ, օրինակ, 3 տարվա ընթացքում վերակառուցված մանկապարտեզի շոուի կրկնվող բնույթը, որը ստեղծում է տպավորություն, թե յուրաքանչյուր տարի նորովի է կատարվում։

Այս ամենը, ինչպես նշվում է, ցույց է տալիս, թե ինչպես են որոշ քաղաքական գործիչներ և պետական պաշտոնատար անձինք, քննադատության և հարցադրումների դեմ պաշտպանվելու համար, պատրաստվում ցանկացած ոտնձգության։

Այս նյութը հիմնված է www.7or.am կայքի 2021 թվականի հրապարակման վրա։

Տիգրան Ավինյանի հրապարակումը. Քննադատություն, մեղադրանքներ և քաղաքական վերլուծություն

Երևանի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության անդամ Արշակ Սարգսյանը իր ֆեյսբուքյան էջում հրապարակում է կատարել, որում անդրադարձել է մի քանի հրատապ հարցերի։

Նրա խոսքով՝ 2023 թվականի մարտին վերակառուցվել է հ.47 մանկապարտեզը, իսկ 2025 թվականին՝ բակային տարածքի բարեկարգումը։ Սարգսյանը նշում է, որ այս հարցը, թվում է, պարբերաբար քննարկվում է, ինչը նրա կարծիքով ստեղծում է տպավորություն, թե մանկապարտեզը յուրաքանչյուր տարի վերակառուցվում է։ Նա կոչ է անում ավելի պատասխանատու լինել հանրությանը տեղեկատվություն տրամադրելիս։

Հրապարակման մյուս մասում Սարգսյանը քննադատում է իշխանություններին՝ մեղադրելով զինվորների արյան վրա վառելիքի բիզնեսի իրականացման մեջ։ Նա նաև նշում է, որ մարդիկ փորձում էին բարելավել իրենց կյանքը՝ առանց պետական քաղաքականության փոփոխության, սակայն դա հնարավոր չի դարձել, քանի որ այն կապված է ԱՄՆ-ի դաշնակից Իսրայելի հետ։

Ավագանու անդամը նաև անդրադարձել է Երևանի ավագանու կողմից հատկացված միջոցների ծախսման հարցին։ Նրա խոսքով՝ փողը հատկացվել է փողոցների գծանշման համար, սակայն երկու ամիս անց գծերը ջնջվել են, իսկ միջոցները՝ ոչ։

Վերջում Սարգսյանը նշում է, որ Հայաստանում քաղաքական գործնեության և մի քանի թյուրըմբռնվածներին քննադատելու համար պետք է պատրաստ լինել ցանկացած ոտնձգության։

Հրապարակումը վերջացնում է «7or.am» կայքի կողմից հրապարակված տեքստի մասին տեղեկատվությամբ, որը պարտադիր է նշել՝ հղում կատարելով աղբյուրին։ Կայքում արտահայտված կարծիքները կարող են չհամընկնել խմբագրության տեսակետի հետ։