Երևանում Նիկիտա Սիմոնյանի անվան փողոց է հայտնվել

Երևանի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Մանուկ Սուքիասյանը հայտնում է, որ Երևանում ավագանու որոշմով ստեղծվել է Նիկիտա Սիմոնյանի անվան փողոց։ Այս որոշումը հիշեցնում է նմանատիպ նախաձեռնություն, որը մեկնարկել է նաև Մոսկվայում։

Այս հիշատակությանը զուգահեռ, իմ ուշադրությունը գրավել է Երևանի քաղաքական կյանքի առնչությամբ մի այլ հարցում։ Եվրամիության պաշտոնատար անձինք, հիբրիդային պատերազմի դեմ պայքարի անվան տակ, իրականում իրականացնում են հիբրիդային միջամտություն Հայաստանի ներքաղաքական գործընթացներին։

Այս հարցումը կապվում է նաև միջազգային քաղաքականության հետ։ Ինքնահաստատվել է, որ Թրամփի նախագահության ժամանակաշրջանում Իրանի դեմ պատերազմի հարցում ազդեցություն գործող որոշ պաշտոնատար անձանց, այդ թվում՝ Վիթկոֆին և Քուշներին, տրամադրած տեղեկատվությունը սխալ էր։

Այս իրադարձությունների համատեքստում, հաճախ հնչում է «երաշխավորված խաղաղության» մասին։ Սակայն, որպես հասարակական գործիչ, ես կարծում եմ, որ Ալիևը չի կարող համարվել խաղաղության երաշխավոր։

Հայաստանի ներկայիս իրադրության վերլուծությանը վերաբերող մեկ այլ կարևոր հարցումն է Երևանի քաղաքապետարանի գործունեությունը։ Ըստ որոշ գնահատականների՝ քաղաքապետարանը 100%-ի սահմաններում է թալանում Երևանը և երևանցիներին։

Այս և այլ հարցերի լուծման համար անհրաժեշտ է, որ հանրությունը տեսնի լուրջ, գրագետ թիմեր, որոնք կենտրոնանում են ոչ թե սեփական շահերի պաշտպանության, այլ համախմբելու ուժերը՝ հանրության բարօրության համար։

Այս ամենի ֆոնին, Երևանի կենտրոնում գտնվող հուշակոթողների և կառույցների վիճակը հաճախ դառնում է քաղաքացիների մտահոգության առարկա։ Օրինակ, Էմինց դեպի Վաղարշյան տանող ճանապարհով անցնելիս տպավորություն է ստեղծվում, թե այդ կողմերում կատարվող աշխատանքներից դեպի այդ հատվածը ոչինչ չի հասել։

Ես, որպես լրագրող, պարտավոր եմ նշել, որ իմ հոդվածներում ներկայացված տեսակետները կարող են չհամընկնել այլ լրատվական կայքերի կամ խմբագրությունների տեսակետների հետ։

Իրավիճակը Վաղարշապատում. Բյուջեի ծախսը վերածվեց «բեսետկա»-ի

Վաղարշապատի բնակիչները ստեղծագործական լուծում են գտել, երբ տեղական իշխանությունները նախընտրական շրջանում, որտեղ հասարակական տրանսպորտի երթուղիներ չկան, տեղադրել են կանգառ։ Քաղաքացիները, տեսնելով, որ կանգառը պարզապես բյուջեի ծախս է և տրանսպորտի սպասման իմաստ չունի, որոշել են այն վերածել «բեսետկա»-ի։ Այս իրադարձության մասին տեղեկությունը տարածվել է ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Հարություն Խաչիկյանի ֆեյսբուքյան էջում։

Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում ֆոնի՝ որտեղ Եվրամիության պաշտոնատար անձինք, հիբրիդային պատերազմի դեմ պայքարի անվան տակ, իրականում ներքաղաքական միջամտություն են իրականացնում Հայաստանում։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ Եվրամիության ներկայացուցիչներ Ջոզեֆ Վիթկոֆը և Դանիել Քուշները Թրամփին սխալ տեղեկություններ են տրամադրել Իրանի հետ հարաբերությունների մասին, ինչը ազդել է նրա վրա՝ Իրանին գրոհելու որոշում կայացնելիս։

Այս ֆոնին քաղաքական մեկնաբանություններ են հնչում նաև ներկայիս իշխանության գործողությունների մասին։ Օրինակ, նշվում է, որ Ալիևը չի կարող խաղաղության երաշխավոր լինել, իսկ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը (ՔՊ) 100%-ի սահմաններում է թալանում Երևանը և երևանցիներին։

Հանրության կողմից պահանջվում է տեսնել լուրջ և գրագետ թիմեր, որոնք կենտրոնանում են համախմբման վրա, այլ ոչ թե միմյանց հետ պայքարի վրա։ Օրինակ, Հովսեփ Էմինից դեպի Վաղարշյան տանող ճանապարհը նայելիս տպավորություն է ստեղծվում, թե տեղական ծրագրերի համար նախատեսված միջոցները չեն հասնում իրենց վերջնակետին։

Շարունակվում է «Առաջարկ Հայաստանին» ծրագրի հանրային աջակցության ընդլայնումը

Ուրախությամբ եմ արձանագրում, որ «Առաջարկ Հայաստանին» ծրագրին միանալու մասին հայտարարությունների ալիքը շարունակվում է, ընդգրկելով հանրային միավորների, քաղաքական ուժերի և հանրային մեծ հեղինակություն ունեցող գործիչների։ Առաջիկա շաբթեներին սպասվում է այս ընթացքի ավելի մեծ թափով շարունակում։

«Առաջարկ Հայաստանին»-ը իրավաբար դառնում է ժողովրդական ծրագիր։ Մենք վստահ ենք, որ միայն միասնական ուժերով, հանրային և վերկուսակցական մոտեցմամբ նախաձեռնության շուրջ համախմբվելով է հնարավոր երկիրը դուրս բերել այսօրվա բարդ իրավիճակից։ Այդ ճանապարհը հնարավոր է միայն հասարակության լայն աջակցության շնորհիվ։

Ծրագրի գաղափարի հիմքում ընկած է բոլոր կարող, սրտացավ և պրոֆեսիոնալ ուժերի և անհատների լայն կոնսոլիդացիան։ Այս նախաձեռնությունը բաց է բոլոր պարկեշտ, սրտացավ, պրոֆեսիոնալ և պատասխանատու մարդկանց համար։

Հատկանշական է, որ հաճախ մեր թիմը տեղեկանում է նման հայտարարությունների մասին լրատվամիջոցներից։ Սա ևս մեկ անգամ վկայում է, որ այդ աջակցությունը ազնիվ է և ինքնաբուխ։

Մենք չենք դնելու տարաբաժանում։ Մենք դատավոր չենք և չենք հավակնում լինել այդպիսին։ Ո՞վ է լավը, ո՞վ՝ ավելի լավը, ո՞վ արժանին կամ՝ ոչ։ Մեր նպատակը Հայաստանի վերականգնումն է, և դրա համար մեզ անհրաժեշտ է բոլորի մասնակցությունը։

Ուրախությամբ եմ նշում, որ մեր մեծ թիմին միացած որևէ ուժ կամ անհատ չի դրել ցուցակի կամ պաշտոնի նախապայման։ Մենք դա բարձր ենք գնահատում։

Մեզ հետ համագործակցության սկզբունքը հստակ ձևակերպել է Գագիկ Ծառուկյանը՝ «պաշտոնը կարևոր չէ, երկիրն է կարևոր, մանդատը կարևոր չէ, աշխատանքի արդյունքն է կարևոր»։

Հայաստանի վերականգնման գործում իրենց արժանի տեղն է ունենալու բոլոր կարող ուժերն ու անհատները, բոլոր պարկեշտ, ունակ, աշխատասեր մարդիկ։

Իվետա Տոնոյան
Գագիկ Ծառուկյանի մամուլի խոսնակ

Դոնալդ Թրամփը կանգնած է Իրանի դեմ պատերազմում ջախջախիչ պարտություն կրելու սահմանին

Հակառակ Սպիտակ տան սպասումներին, Իրանի դեմ ռազմական արշավը չհանգեցրեց ռեժիմի փոփոխության, ինչը, ըստ գերմանական Zeit պարբերականի, առաջացրեց էներգետիկ փլուզում և անդառնալի վնաս հասցրեց ԱՄՆ հեղինակությանը գլոբալ հարավում՝ միաժամանակ ամրապնդելով Ռուսաստանի և Չինաստանի դիրքերը։

Zeit-ի վերլուծաբան Միքայել Թումանը կարծում է, որ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը կանգնած է Իրանի դեմ պատերազմում ջախջախիչ պարտություն կրելու բոլոր հնարավորությունների առջև՝ ռազմական, տնտեսական և ռազմավարական առումով։ Այսպիսով, նրա խոսքով՝ ԱՄՆ նախագահը երկարաժամկետ հեռանկարում լուրջ վնաս է հասցնում իր երկրին։

Վերլուծաբանը նշում է, որ հաճախ ասվում է, որ միջուկային տերությունները չեն կարող պարտվել պատերազմում։ Սա, սակայն, բացարձակապես սխալ է։ Արևելյան Եվրոպայում և Մերձավոր Արևելքում վերջերս տեղի ունեցած օրինակները ցույց են տալիս դա։ Ուկրաինայում Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը վճռական հաղթանակ չի տարել հինգ տարվա մարտական ​​գործողությունների ընթացքում։ Միևնույն ժամանակ, Թրամփը աշխարհին ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է ռազմական արշավը հսկայական վնաս հասցնել իր սեփական երկրին։ ԱՄՆ-ն արդեն փաստացի պարտվել է Իրանի դեմ պատերազմում։

Ռազմական առումով, ԱՄՆ-ն և Իսրայելը, կարծես, բաց են թողել Իրանի ներքին իրավիճակի վրա իրականում ազդելու հնարավորությունը։ Գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի նպատակային սպանությունից հետո նոր ղեկավար դարձավ Մոջթաբա Խամենեին։ Իրանի նախկին առաջնորդի որդին առանց մրցակցի ստանձնեց ղեկավար պաշտոնը, քանի որ Իսրայելն ու ԱՄՆ-ն օգնեցին նրան հաղթահարել դինաստիական իրավահաջորդության հետ կապված մարտահրավերներն ու ռիսկերը։

Թրամփի՝ ժողովրդական ապստամբության հույսերը այդպես էլ չիրականացան։ Եվ, կարծես, այլևս հույս չկա, որ նման բողոքի ալիքը նորից կրկնվի։ Տարեսկզբին բողոքի ցույցերի ճնշումը չափազանց արյունալի և դաժան էր։ Թրամփը, որը մերթ ապստամբության կոչ է անում, մերթ հրաժարվում է օգնել, չափազանց անվստահելի համբավ ձեռք բերեց ցուցարարների մոտ։ Այժմ տոտալիտար ռեժիմը կարող է ոչ միայն ամրապնդել իր ազգայնական դիրքորոշումը, այլև, հնարավոր է, նույնիսկ վերափոխվել։

Այս ռազմավարական աղետը մեծապես պայմանավորված է ռազմական հստակ նպատակների և պատերազմը վարելու մեթոդի բացակայությամբ։ Իսրայելը հետաքրքրված է Իրանին ճնշելու կամ այդ երկրում արմատական ​​փոփոխություններ իրականացնելու երկարատև ռազմական արշավով։ Սա հակասում է ԱՄՆ մտադրություններին։ Ընդամենը մի քանի օրվա ընթացքում Թրամփը բարձրաձայնել է բազմաթիվ պատերազմական նպատակներ՝ ռեժիմի փոփոխություն, իրանական միջուկային օբյեկտների, ռազմական գործարանների և հակաօդային պաշտպանության համակարգերի ոչնչացում, երկրի փլուզում քրդական ապստամբությունների միջոցով և նույնիսկ «անվերապահ հանձնում»։

Վերլուծաբանը նշում է, որ Թրամփը ակնհայտորեն չգիտի, թե ինչ է ուզում, և առավել ևս չի հասկանում, թե ինչի մասին է խոսում։

Առանց ցամաքային զորքերի, անհնար է փոխել Թեհրանի ռեժիմը կամ կանխել ավերված միջուկային և ռազմական օբյեկտների վերակառուցումը։ Օդային հարվածները զգալի վնաս են հասցնում, բայց չեն առաջացնում երկարատև փոփոխություններ։ Դրանք ավելի շատ նման են հրավառության, եթե ցամաքում ոչ ոք չի շարունակում հարձակումը։ Սա հատկապես ճիշտ է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի կողմից վարվող ասիմետրիկ պատերազմում։

Անխոհեմ ռազմական պլանավորումն այժմ ազդում է համաշխարհային տնտեսության վրա։ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (IRGC) հաջողությամբ փակեց Հորմուզի նեղուցը՝ օգտագործելով անօդաչու թռչող սարքեր։ Պարսից ծոցի միջով նավթի և գազի արտահանումը մեծ մասամբ դադարեցվել է, և, հնարավոր է, երկար ժամանակով։ Թրամփը սկզբում կարծում էր, որ ամերիկյան էներգետիկ ընկերությունները դրանից առավելագույնս կշահեն, քանի որ ԱՄՆ-ն կկարողանա ավելի շատ նավթ և գազ վաճառել։

Սակայն ԱՄՆ-ի քաղաքացիները մեծ կորուստ են ունենում այս իրավիճակից, քանի որ գները անընդհատ բարձրանում են։ Արդյունաբերական երկրները այժևս ողողում են շուկաները իրենց նավթի պաշարներով։ Եվ ճիշտ էլ է, քանի որ եթե էներգակիրների գները կտրուկ բարձրանան, գնաճի լուրջ աճը կարող է համաշխարհային տնտեսական

Իրանում ԱՄՆ-ի հարվածի հնարավոր պատճառները և դրա հետևանքները

ԱՄՆ-ի կողմից Իրանում իրականացված ռազմական գործողության հետևանքով ավերիվել է տարրական դպրոցի շենք, որտեղ զոհվել է ավելի քան 150 երեխա։ Այս ողբերգական միջադեպի պատճառները դեռևս պարզ չեն, սակայն առաջին հարցումները և հետաքննությունները ցույց են տալիս մի քանի հնարավոր տարբերակ։

Ինչպես հայտնի է դարձել, ԱՄՆ-ի թիրախների ցանկում այդ շենքը նշված էր որպես գործարան, և այն նույնիսկ հաստատվել էր ոչնչացման համար։ Լավատեղյակ աղբյուրների համաձայն՝ տարածքում գտնվում էր նաև զինամթերքի պահեստ։ Սակայն այս պահին անհայտ է մնում, թե արդյոք ամերիկյան հարվածը սխալ էր, թե՞ հետախուզական տվյալները սխալ էին՝ կարծելով, որ շենքում զինամթերք կա։

Այս հարցումների ֆոնին, ամերիկյան պարբերականներից մեկը հրապարակել է հոդված, որում վերլուծաբաններն իրենց կասկածները կապում են արհեստական բանականության (ԱԲ) կիրառման հետ։ Ըստ նրանց՝ ԱԲ-ի հիման վրա կառուցված համակարգերն այս դեպքում կարող են սխալ որոշումներ կայացնել։

Բանն այն է, որ դպրոցը նախկինում Իրանի ռազմածովային բազայի մաս էր կազմում, սակայն հետագայում վերափոխվել էր տարրական դպրոցի և դադարել էր լինել ռազմական օբյեկտ։ Հնարավոր է, որ ԱԲ-ի վերլուծության մեջ այս փոփոխությունը չի նշված եղել, ինչի արդյունքում շենքը շարունակել է համարվել ռազմական օբյեկտ։

ԱՄՆ-ի պաշտոնական անձինք հաստատել են, որ նախնական հետաքննությունը ցույց է տալիս, որ հարվածը հասցրել են ԱՄՆ զինված ուժերը, ինչը, հավանաբար, հետախուզական սխալի արդյունք է։

Այս միջադեպը մեծ վարկանիշային հարված է հասցրել ԱՄՆ-ին։ Ավելի վաղ, մարտի 11-ին, մեկ այլ ամերիկյան պարբերականի հաղորդմամբ՝ Պենտագոնի նախնական հետաքննությունը պարզել է, որ հարվածի համար պատասխանատու են Միացյալ Նահանգները։

Այս իրադարձությունները ցույց են տալիս, թե որքան կարևոր է ճշգրիտ և ժամանակակից տեղեկատվության ապահովումը, հատկապես այնպիսի իրավիճակներում, երբ խոսքը գնում է մարդկային կյանքի և միջազգային հարաբերությունների մասին։

Պատերազմի կոչը հիշողությունն է, ոչ թե հայտարարությունները

Իմ վերջին հարցումներից մեկում ես ասացիր, որ «պատարագի ժամանակ Արցախի Հանրապետություն ասելը պատերազմի կոչ է»։ Իսկ ի՞նչ էր, երբ 2020 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, Մինսկի խմբի միջնորդությամբ բանակցությունների փուլում, ես հրապարակավ ասացի՝ «Արցախը Հայաստան է և վերջ»։ Այդ արտահայտությունը, որը հավաքեց հազարավոր հայերին ցուցարանների, ի՞նչ էր, եթե ոչ պատերազմի ուղիղ հրահրում, որն ավարտվեց Արցախի կորստով և մեր սերնդի անթիվ զոհաբերմամբ։

Սա այն հարցն է, որը պետք է հստակ հասկանա յուրաքանչյուր հայ։ Պատերազմի ուղիղ հրահրումը ոչ թե խաղաղության հույսը պահպանելն է, այլ ռազմական գործողությունների սկիզբը։ Ինչպես, օրինակ, Աղդամում նռնապատկերով լուսանկարվելը՝ «Աղդամը մեր հայրենիքն է» լոզունգով։ Դուք պատերազմ եք հրահրել, բերել մեր երկրի գլխին ավերածություն ու մահ, և հիմա խաղաղության մասին եք խոսում։

Ես հասկանում եմ, որ իմ խոսքերը կարող են ցավ պատճառել նրանց, ովքեր կորցրել են իրենց սիրելիներին։ Բայց պետք է հասկանալ, որ Արցախում կան ոչ միայն նոր, այլև շատ հին գերեզմաններ։ Դրանց մեջ ընկած են նաև այն մարդիկ, ովքեր իրենց կյանքը տվել են՝ հավատալով «Արցախը Հայաստան է» ձևակերպմանը։ Ինչպե՞ս կարելի է խաղաղություն խոստանալ նրանց հարազատներին՝ մոռանալով այն պատմությունը, որը նրանք կրում են սրտերում։

Արցախում կան նաև սրբավայրեր՝ Ամարաս, Գանձասար, Տիգրանակերտ։ Դրանք ոչ միայն քարեր ու ավերակներ են, այլ մեր հիշողության, մեր ինքնության, մեր ապագայի հիմքերն են։ Դրանք մոռանալը նշանակում է մեր ինքնությունը մոռանալը։ Իսկ մեր ինքնությունը հիշելը, մեր սրբությունները հարգելը, մեր կորստին ճանաչում տալը, մեր արդար իրավունքները պահանջելը ոչ թե պատերազմի կոչ է, այլ ապրելու, ապրելու իմաստ ունենալու նախապայման։

Այս ամենի ֆոնին, երբ քաղաքական դաշտը լցված է անիմաստ հայտարարություններով, ես կրկին առաջարկում եմ ընդդիմադիր ուժերին և հանրությանը մեկ հարցի շուրջ համախմբվել։ Պատրա՞ստ եք Նիկոլ Փաշինյանի օրինակով շնորհակալություն հայտնել Ալիևին։ Այո կամ ոչ։ Սա է իսկական ընտրությունը, որը պետք է ստիպի մարդկանց հստակեցնել իրենց դիրքերը։ Իսկ մինչ այդ, պետք է հիշել, որ պատերազմի կոչը ոչ թե խաղաղության հայտարարությունն է, այլ հիշողության, արժանապատվության և ապագայի հանդեպ պատասխանատվության պահանջը։

Իշխանության վասալի կամ սուվերեն պետության մասին

«Անկախություն» եզրը հաճախ օգտագործվում է որպես քաղաքական մանիպուլյացիայի գործիք։ Պետք է պարզաբանել այս հասկացությունը, որպեսզի հանրության մոտ չտարածվեն պարզունակ պատկերացումներ։

Աշխարհում գոյություն ունի պետությունների միջազգային ճանաչման համակարգ։ Պետություն, որպես պետական սուբյեկտ, իրավաբանորեն ճանաչվում է Միավորված Ազգերի Կազմակերպության (ՄԱԿ) կողմից։ Սա նշանակում է, որ այն ունի իր իրավունքները և պարտականությունները։

Այնուամենայնիվ, պետության իրական անկախությունը, կամ ավելի ճիշտ՝ ինքնուրույնությունը, չի որոշվում միայն այս իրավական ճանաչմամբ։ Այն արդյունք է տվյալ պետության մարդկային, տնտեսական, ռազմական և, ամենակարևորը, ժողովրդի կամային պոտենցիալի գումարային արդյունքի։ Իրական անկախությունը չափվում է ոչ թե սահմանների, այլ ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու և դրանք իրագործելու կարողությամբ։

Այս համատեքստում, Իրանը պայքարում է իր ինքնուրույնության համար։ Նրանք զոհաբերությունների գնով պաշտպանում են իրենց ինքնուրույնությունը՝ պայքարելով իր իրական անկախության համար։ Եթե Իրանը հաջողությամբ դիմանա, նա կդառնա ամենաանկախ պետություն, որը ունի սուվերենության բարձրագույն աստիճանը։

Իսկ ինչ է անում այն մարդը, ով սիրում է «անկախություն» եզրը օգտագործել որպես քաղաքական գործիք։ Նա, ով պնդում է, որ 15 կիլոմետր սահմանազատումով Հայաստանին անկախություն է բերել, այժմ գնացել է Եվրոպա և ելույթներ է ունենում այն մասին, որ ցանկանում է դառնալ ամենացածր աստիճանի վասալ։ Նա պատրաստ է զիջել իր սուվերենության վերջին նշույլները՝ արտաքին միջամտության շնորհիվ իշխանության մնալու համար։ Նա վարկաբեկում է իր քաղաքական ընդդիմադիրներին, հարևաններին և նույնիսկ եկեղեցին՝ իր իշխանությունը պահպանելու համար։

Այսպիսով, խոսել իրական անկախության մասին նշանակում է ոչ թե ցանկություն արտահայտել, այլ ցույց տալ այն գործով։ Իրական անկախությունը չի գտնվում Եվրոպայում հովանավորներ փնտրելու կամ իշխանության համար պայքարելու մեջ, այլ ինքնուրույն, հզոր և ինքնավստահ պետություն լինելու մեջ։

Իշխանության փոփոխության անհրաժեշտությունը Հայաստանի համար

Հայաստանի հայտնվելը այսպիսի աննախադեպ ճգնաժամի մեջ, որը ներառում է Արցախի հայաթափումը, սուվերեն տարածքների օկուպացիան և պետության անվտանգության հիմնարար սկզբունքների խախտումը, ունի մեկ հստակ պատճառ՝ իշխանության կողմից արտաքին քաղաքականության և դիվանագիտության հասկանալու և կիրառելու անկարողությունը։

Այս հանգամանքը հատկապես ակնհայտ դարձավ վերջին օրերին, երբ պետության ղեկավարը Եվրոպական խորհրդարանի ամբիոնից հանդես եկավ՝ հայտարարելով, թե Հայ Առաքելական եկեղեցու եպիսկոպոսները խախտել են հոգևոր կանոններ և հանդես են գալիս որպես ազդեցության գործակալներ, որոնք փորձում են խանգարել նրա «խաղաղությանը»։

Նման ելույթի հնարավոր հետևանքները միջազգային ասպարեզում բացատրելը բառերով գրեթե անհնար է։ Այն ոչ միայն անհեթեթ է, այլև խորհրդանշում է մարդու անհամաչափ անտեղյակությունն այն մասին, թե ինչպես պետք է վարվել դիվանագիտական հարթակում։

Այս դեպքը հստակ ցույց է տալիս, որ 2018 թվականից ի վեր՝ իշխանությունը ո՛չ բանակցային գործընթացում, ո՛չ պատերազմի նախաշեմում, ո՛չ պատերազմի ընթացքում, ո՛չ դրանից հետո, և ո՛չ էլ մինչ օրս չի հասկացել, թե որտեղ և ինչպես կարելի է խոսել, ինչը պահանջվում է, ինչը հետաքրքրում է, և ինչը բացահայտում է թուլություն, տգիտություն և անտարբերություն։

Հայաստանի ներկայիս վիճակի պատճառը հենց այս անհամաչափ անտեղյակությունն է։ Որպեսզի երկիրը կարողանա խաղաղ և անվտանգ ապրել, անհրաժեշտ է իշխանության կառուցվածքի ռադիկալ փոփոխություն։ Այս պարզ հարցադրումը պետք է դառնա մեր քաղաքական մտքի հիմնական ուղղությունը։

Երևանը դարձել է տարածաշրջանի ամենաթանկ քաղաքը՝ չնայած ցածր ՀՆԱ-ին

Համաշխարհային խորհրդատվական Mercer Human Resource Consulting ընկերությունը տարեկան հրապարակում է աշխարհի խոշոր քաղաքների կենսապահովման արժեքի վերաբերյալ զեկույց, որի համաձայն՝ 2026 թվականին Երևանը դարձել է Հարավային Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանի ամենաթանկ քաղաքը։

Զեկույցի հեղինակները ուսումնասիրում են աշխարհի խոշոր քաղաքների իրավիճակը՝ հաշվի առնելով ավելի քան 200 տեսակի ապրանքների և ծառայությունների գները, որոնք սպասվում են միջին մենեջերների կողմից։ Քաղաքների ցուցանիշները համեմատվում են ԱՄՆ-ի ամենաթանկ քաղաքի՝ Նյու Յորքի հետ, որտեղ կենսապահովման արժեքի ինդեքսը ընդունված է համարել 100։

Համաձայն զեկույցի՝ 2026 թվականին Երևանի ինդեքսը կազմել է 42.4։ Սա նշանակում է, որ Երևանում ապրելու արժեքը մոտ 9 տոկոսով է էժան Մոսկվայի ցուցանիշից (47.5), սակայն ավելի թանկ է Թբիլիսիից (36.6) մոտ 16 տոկոսով, ինչպես նաև Բաքվից (32.3)՝ ավելի քան 31 տոկոսով։

Հատկանշական է, որ այսպիսի իրավիճակ է ստեղծվել այն պայմաններում, երբ Հայաստանի բնակիչների մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ի ցուցանիշը զգալիորեն ցածր է, քան Ռուսաստանի, Թուրքիայի և նույնիսկ Վրաստանի մոտ։ 2025 թվականի տվյալներով՝ Հայաստանում այդ ցուցանիշը կազմել է 8960 դոլար, իսկ Ռուսաստանում՝ 17446 դոլար, Թուրքիայում՝ 18198 դոլար, իսկ Վրաստանում՝ 10126 դոլար։

Այսպիսով, կարելի է եզրակացնել, որ Հայաստանի բնակիչները մոտ երկու անգամ ավելի վատ են ապրում, քան ռուսներն ու թուրքերը, և ավելի վատ՝ մոտ 13 տոկոսով, քան վրացիները։

Հայաստանի մայրաքաղաքում կյանքի արժեքը 14.2%-ով ավելի բարձր է, քան Թբիլիսիում, ինչը դարձնում է այն տարածաշրջանի ամենաթանկ քաղաքը՝ չնայած ցածր ազգային եկամտին։

Համեմատության համար նշենք, որ Թբիլիսիում չորս հոգանոց ընտանիքին (առանց վարձավճարի) անհրաժեշտ է 2341 դոլար, իսկ Երևանում՝ 2700 դոլար։ Մեկ անձի համար համապատասխան ծախսերը Թբիլիսիում կազմում են 638 դոլար, իսկ Երևանում՝ 741 դոլար։

Այս տվյալները հստակ ցույց են տալիս, թե ինչ աստիճանի ոչ էֆեկտիվ է կառավարումը, որի արդյունքում ցածր աշխատավարձերով և թոշակներով ապրող երևանցիները ստիպված են գոյատևել տարածաշրջանի ամենաթանկ քաղաքում։

Իրանում չկա «նիկոլ», որը կտանի Իրանը կապիտուլյացիայի, իսկ Երևանում բնակիչները կյանքի համար խնդիրներ են ունենում

Իրանում չկա նմանատիպ գործիչ, ով կկարողանար Իրանը տանի տևական կապիտուլյացիայի, կպցնի Իրանի քարտեզն առանց Արևելյան Ադրբեջան, Խուզիստան, Բելուջիստան, Քրդստան և կխոսի «խաղաղության դարաշրջանի» մասին։

Այս պնդումը հիմնված է այն վերլուծության վրա, որ ԱՄՆ-ն ու Իսրայելը, առանց Հայաստանի նախադեպի, չէին կարողանա նման արկածախնդրության գնալ։

Հայաստանի ներկայիս իրավիճակը բազմակողմանի է։ Երևանում ապրուստի ծախսերը շատ մոտ են Մոսկվայի ցուցանիշներին։ Բնակիչները բախվում են նաև ծանր հոտի խնդրի, որը դարձել է առողջության և կյանքի համար լուրջ սպառնալիք։ Բացի այդ, բանուկ փողոցներում տրանսպորտի սպասելը վտանգավոր է դարձել, քանի որ բնակիչները չունեն արևից, անձրևից կամ ձյունից պաշտպանվելու որևէ ծածկ։

«Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ Ստեփան Դանիելյանը նշում է, որ Հայաստանին երաշխավորված խաղաղություն է պետք, ինչը ենթադրում է պրոֆեսիոնալիզմի հենքի վրա հայկական բանակի վերականգնում։ Նրա խոսքով՝ քաղաքական գործիչները, սակայն, փիարվելու և գլուխ գովալու համար մի րոպե ժամանակ չեն կորցնում։

Այսպիսով, հեղինակը նկարագրում է երկու առանձին, բայց միմյանց հետ կապված իրավիճակներ՝ մի կողմից՝ միջազգային քաղաքականության վերլուծություն, մյուս կողմից՝ ներքին, սոցիալ-տնտեսական խնդիրների նկարագրություն։