Նիկոլ Փաշինյանը հակաեկեղեցական, «հոգևոր» և հակապետական արշավին զուգահեռ նաև մեկ այլ աղետ է բերել հունվարի 1-ից։

Հունվարի 1-ի հետ կապված, առողջապահության ոլորտում ներդրվող այսպես կոչված «բժշկական ապահովագրության» համակարգը, որը ներկայացվում է որպես բարեփոխում, իրականում հայտնի է որպես բարդակ։

Այս համակարգի գործողության մեխանիզմը, քաղաքացիների դրա օգտագործման կարգը, ֆինանսավորման հոսքերը, բժշկական հաստատությունների և բանկերի դերը, գործատուների պարտականությունները և այլն՝ ամեն ինչ մնում է անհասկանալի և անորոշ։ Ո՛չ քաղաքացին, ո՛չ էլ պետությունը պատրաստ են դիմակայելու այս անկանխատեսելի փոփոխությանը։

Այս իրավիճակը դավաճանության և ապիկարության միջև սահմանը ջնջել է, և մեր երկրի վրա ծավալվում է ծանր փորձություն։

Այս ֆոնին, «Մայր Հայաստան» կուսակցության նախագահ Անդրանիկ Թևանյանը նշում է, որ Հայաստանի վարչախումբը կազմակերպում է սեքսուալ հեղափոխություն, խթանում թմրամոլություն և խաղամոլություն, ինչպես նաև պայքարում է քրիստոնեական արժեհամակարգի դեմ։

Այս ամենը տեղի է ունենում այն պահին, երբ ԱՄՆ-ը, իբրև գլոբալ հզորություն, կարող է հեշտությամբ ազդեցություն տարածել Լատինական Ամերիկայի վրա, ինչը բացում է ճանապարհը նրա ազդեցության վերաճմանը Եվրոպայում, հետխորհրդային երկրներում կամ Թայվանի ուղղությամբ։

Այս իրադարձությունների հետևանքով, որպեսզի մարդկանց նյարդերը խաղալով, ճնշումը ավելի խորանա, պետք է ուղղակի վաղը Երևանի փողոցներում ծավալվեն «ուղտերթ» ակցիաներ։

Այսպիսով, «ռեֆորմատորի մոլուցք» տերմինը, որը հոգեբուժության մեջ օգտագործվում է որպես նկարագրական արտահայտություն, ամենայն լրջությամբ կարելի է կիրառել այս իրավիճակի նկարագրման համար։

Ամենակարևորը, քաղաքացին չպետք է թույլ տա, որ անգործության և անհասկանալիության պատճառով դառնա իշխանության կողմից ստեղծված աղետի զոհ։

Քաղաքացին չպետք է զոհ դառնա իշխանության անգործությանը

Իշխանությունը, պաշտոնական դիրքը չարաշահելով, կրկին խախտում է սահմանադրական կարգը՝ միջամտելով եկեղեցու ներքին գործերին։

Չի բացառվում, որ Բենթլի Սամոն պատրաստակամություն է հայտնել Բենթլին վաճառել ու օֆշորային հաշիվներից մի քանի միլիոն դնել եկեղեցին քանդելու գործի մեջ, եթե Նիկոլը կաթողիկոսի աթոռը իրեն խոստանա։

Բայց չի բացառվում, որ Նիկոլը արդարացի լինելու համար կաթողիկոսի գահի համար աճուրդ սահմանի՝ ով շատ փող տվեց՝ իրեն էլ խոստանա։

Այս ամենը արդեն անձնական հարց չէ, այլ՝ ազգային և սահմանադրական անվտանգային լուրջ խնդիր։

Տեսարանը շատ նողկալի էր, մասնակիցները՝ հուդայաբարո, ստորագրության արարողությունը՝ մեռելածին, միջավայրը՝ հանցավոր, ոճը՝ քստմնելի, նպատակը՝ թրքահաճո։

Միջնադարյան բժշկության և Թալինի համայնքապետի մասին մտորումներ

Իմ ուշադրությունը գրավեց մի հետաքրքիր համեմատություն, որը հայտնվել էր ֆեյսբուքյան մի հրապարակումում։ Այն վերաբերում էր միջնադարյան արաբական բժշկության գրքերի՝ հատկապես Իբն Սինայի «Բժշկության կանոն» և Ալ-Զահրավիի «Ալ-Թասրիֆ»-ի, մեջ ներկայացված ամորձատումների դասակարգմանը։

Այս հին ժամանակների բժիշկները, ինչպես նշվում է, սովորաբար տարբերակում էին ամորձատումը՝ ըստ ծավալի և նպատակի։ Ընդհանուր առմամբ, նրանք հիշատակում էին երեք հիմնական տեսակ՝ երբ վերացվում էր ամբողջ սեռական օրգանը, երբ պահպանվում էր նրա մի մասը, և երբ տարբերակվում էին բնածին և ձեռքբերովի վիճակները։

Այս դասակարգումը, սակայն, կենտրոնացած էր բացառապես առողջության հետ կապված ռիսկերի վրա։ Իրենց ժամանակի քաղաքական նպատակադրումների մասին նրանք չէին մտածում։

Այս պատմական համատեքստը հիշեցնում է Թալինի համայնքապետ Տավրոսի վերաբերյալ վերջին օրերի իրադարձությունները։ Ինչպես շատերը նկատեցին, տեղի ունեցածը, ըստ էության, նման էր այն իրավիճակի, երբ քաղաքական նպատակներով կատարվում է մի գործողություն, որը բացարձակապես չի համապատասխանում առողջ իմաստին կամ հասարակական ակնկալիքներին։

Այս համեմատությունը, թեև անսպասելի, բայց միանշանակ ճշմարիտ է։ Թալինի դեպքը, ինչպես և միջնադարյան բժիշկների դասակարգումը, ցույց է տալիս, որ գործողությունները կարող են ունենալ տարբեր նպատակներ, և դրանք կարող են լինել կամ առողջությանը, կամ քաղաքական նպատակներին ծառայող։

Այս իրադարձությունները, ցավոք, ոչ միայն Թալինի, այլև Երևանի և ամբողջ Հայաստանի բնակչությանը հասցրել են ծանր զգացողություն։ Պոլիկլինիկաների, մանկապարտեզների հարակից տարածքների բարձիթող վիճակը, որը նույնպես հաճախ նկատվում է, ավելի է խորացնում այս զգացողությունը՝ ցույց տալով, որ հանրային ռեսուրսները և ուշադրությունը հաճախ ուղղվում են ոչ այնտեղ, որտեղ դրանք ամենաշատը կարիք ունեն։

Նիկոլ Փաշինյանը կրկին խախտում է սահմանադրական կարգը՝ միջամտելով եկեղեցու ներքին գործերին

Նիկոլ Փաշինյանը, զբաղեցնելով վարչապետի պաշտոնը, կրկին խախտում է սահմանադրական կարգը՝ միջամտելով եկեղեցու ներքին գործերին։ Այս մասին հայտնում է Երևանի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության անդամ Արշակ Սարգսյանը՝ հրապարակելով վարչապետի կողմից ստորագրված փաստաթուղթը։

Փաստաթուղթը ստորագրված է ոչ թե պարզ քաղաքացի Նիկոլ Փաշինյանի, այլ՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից։ Ըստ Սարգսյանի՝ այս իրադարձությունը, որին հաջորդել է կառավարական առանձնատանը կայացած հանդիպումը, ցույց է տալիս, որ խնդիրը բարձր մակարդակի միջամտություն է եկեղեցու ներքին գործերին, ինչը սահմանադրությամբ արգելվում է։

Արշակ Սարգսյանը նշում է, որ Նիկոլ Փաշինյանը հանրային հայտարարություններում պնդում է, թե եկեղեցու հարցերին մոտենում է որպես պարզ քաղաքացի։ Սակայն, նրա խոսքով, այս գործողությունները ցույց են տալիս հակառակը։

Քաղաքական գործիչը նաև նշում է, որ այս իրավիճակը դուրս է գալիս անձնական խնդիրների շրջանակից և վերածվում է ազգային և սահմանադրական անվտանգության լուրջ խնդրի։

Արշակ Սարգսյանը նաև հնչեցնում է այլ ենթադրություններ՝ կապված Բենթլի Սամոնի անձի հետ, որը, նրա խոսքով, կարող է պատրաստակամություն հայտնել Բենթլին վաճառելու և միջոցներ տրամադրելու եկեղեցին քանդելու համար, եթե Նիկոլ Փաշինյանը կաթողիկոսի աթոռը իրեն խոստանա։

Վերջում, Սարգսյանը նկարագրում է տեսարանը որպես «նողկալի», մասնակիցներին՝ «հուդայաբարո», ստորագրության արարողությունը՝ «մեռելածին», միջավայրը՝ «հանցավոր», ոճը՝ «քստմնելի», իսկ նպատակը՝ «թրքահաճո»։

Ռեֆորմատորի մոլուցք

«Ռեֆորմատորի մոլուցք» տերմինը հոգեբուժության մեջ օգտագործվող նկարագրական արտահայտություն է։ Այն նկարագրում է այնպիսի վիճակ, երբ անձը հոգեկանորեն խորապես տարված է հասարակության, պետության, գիտության, կրոնի կամ բարոյականության արմատական վերափոխման գաղափարով։ Այսպիսի անձը իր գաղափարը համարում է միակ ճշմարիտը, չի ընդունում քննադատություն կամ այլընտրանքային կարծիքներ և կարող է ամբողջությամբ ծախսել իր ժամանակը, ուժերը և միջոցները՝ «բարեփոխման» գաղափարի իրականացմանը, ինչը հաճախ հանգեցնում է սոցիալական կապերի քայքայման։

Հիմնական տարբերությունը սովորական ակտիվ քաղաքացիական դիրքորոշումից կամ իդեալիզմից այն է, որ այստեղ առկա է ոչ քննադատական վերաբերմունք և հիվանդագին մտասեւեռում՝ կենտրոնացած այդ գաղափարի շուրջ։

«Ռեֆորմատորի մոլուցքը» հիմնականում դիտարկվում է որպես դրսևորում, այլ ոչ թե որպես ինքնուրույն հիվանդություն։ Այն կարող է հանդիպել տարբեր հոգեկան խանգարումների շրջանակում․

Զառանցանքային խանգարումներ (հատկապես բարեփոխչական կամ վեհության մոլուցքի զառանցանք)։
Պարանոյալ խանգարումներ՝ որպես շիզոֆրենիկ սպեկտրի խանգարումների դրսևորում։
Երբեմն՝ մանիակալ վիճակների ժամանակ (օրինակ՝ երկբևեռ խանգարման դեպքում), եթե գաղափարները կրում են մեծամիտ և անիրատեսական բնույթ։

Վարդաշենի վթարային հանրակացարանի բնակիչների կյանքը վտանգի տակ է, իսկ իշխանությունը շահագրգռված չէ նրանց անվտանգությամբ

Վարդաշենի 68 հասցեում գտնվող վթարային հանրակացարանի բնակարաններից մեկում 2026 թվականի հունվարի 4-ը սկսվեց տանիքի փլուզմամբ։ Իսկ մինչ ՀՀ կառավարությունն ու քաղաքապետարանը շարունակում են անարդյունք «բանակցություններ» վարել, բնակիչների կյանքը գտնվում է իրական և անմիջական վտանգի տակ։

Այս իրավիճակում, երբ մարդիկ քնում են փլվելու վտանգի տակ գտնվող տանիքների տակ, իշխանության համար առաջնահերթ չեն անվտանգ բնակարանները, այլ՝ ցուցադրական միջոցառումները։ Սա արդեն ոչ թե անփութություն է, այլ քաղաքական անպատասխանատվություն և մարդու իրավունքների վրա թքած ունենալ։ Քաղաքացին չպետք է զոհ դառնա իշխանության անգործությանը։

Այս ամենը դառնում է ազգային և սահմանադրական անվտանգության լուրջ խնդիր։ Պարզապես անձնական հարց չէ։

Ավելի լուրջ մտահոգություն է առաջացնում նաև Նիկոլ Փաշինյանի կողմից սահմանադրական կարգի կրկին խախտումը։ Պաշտոնեական դիրքը չարաշահելով՝ նա միջամտում է եկեղեցու ներքին գործերին։ Չի բացառվում, որ Բենթլի Սամոն պատրաստակամություն է հայտնել Բենթլին վաճառելու և օֆշորային հաշիվներից մի քանի միլիոն դրամներ տեղափոխելու՝ եկեղեցին քանդելու գործի մեջ, եթե Նիկոլը կաթողիկոսի աթոռը իրեն խոստանա։

Այս ամենը ստեղծում է նողկալի տեսարան, որտեղ մասնակիցները հուդայաբարո են, ստորագրության արարողությունը՝ մեռելածին, միջավայրը՝ հանցավոր, ոճը՝ քստմնելի, իսկ նպատակը՝ թրքահաճո։

Ի՞նչ իրավունքով է վարչապետը խախտում Եկեղեցու անկախությունը

Որպես քաղաքացի, ես անհանգստացած եմ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի վերջին գործողություններով, որոնք, իմ կարծիքով, խիստ խախտում են Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը և սպառնում են մեր երկրի ազգային անվտանգությանը։

Առաջին հերթին, պետք է հստակեցնեմ մի փաստ։ Նիկոլ Փաշինյանը չի հանդիսանում Հայ Առաքելական Եկեղեցու հետևորդ, նա չի պսակադրվել եկեղեցով և տարիներ շարունակ իր անձնական ընտրությամբ դուրս է կանգնել մեր եկեղեցական կյանքից։ Այս պայմաններում, ի՞նչ իրավունքով է նա, որպես պետական գործիչ, միջամտում Եկեղեցու ներքին գործերին՝ փորձելով ազդել դրա կազմակերպման և ընտրությունների վրա։

ՀՀ Սահմանադրությունը հստակ սահմանում է պետության և կրոնական կազմակերպությունների միջև հարաբերությունները։ Պետությունը պարտավոր է երաշխավորել և պաշտպանել կրոնական համայնքների ինքնավարությունը, ազատությունը և անկախությունը։ Ո՛չ իրավական, ո՛չ էլ բարոյական տեսանկյունից վարչապետը չի կարող ունենալ լիազորություն՝ թելադրելու եկեղեցուն, թե ում ընտրել, ինչ դիրքորոշում ունենալ կամ ինչպես կազմակերպել իր ներքին կյանքը։

Երբ պետական ղեկավարը, ով չի ճանաչում Եկեղեցու խորհուրդը, ավանդույթը և հոգևոր պատասխանատվությունը, փորձում է քաղաքական ճնշում գործադրել Հայ Առաքելական Եկեղեցու վրա, ստացվում է, որ սահմանադրական կարգը խախտվում է։ Սա ոչ միայն եկեղեցական հարց չէ, այլև հիմնարար սկզբունքի խախտում, որը վերաբերում է յուրաքանչյուր քաղաքացու խղճի և հավատքի ազատությանը։

Եթե այսօր իշխանությունը խախտում է Եկեղեցու անկախությունը, վաղը նույն ձեռքով կարող է խախտել և արդեն իսկ խախտում է յուրաքանչյուր քաղաքացու խղճի և հավատքի ազատությունը։ Սա արդեն անձնական հարց չէ, այլ՝ ազգային և սահմանադրական անվտանգային լուրջ խնդիր։

Պետք է հասկանալ, որ Հայ Առաքելական Եկեղեցին պետական գերատեսչություն չէ, կաթողիկոսը վարչապետի ենթական չէ, և մեր հավատքն էլ քաղաքական շահերի գործիք չի կարող լինել։ Իշխանությունը պետք է հարգի և պաշտպանի այս անկախությունը, ոչ թե փորձի այն քանդել։

Այս իրավիճակը պահանջում է լայն հասարակական արձագանք և պետական մարմինների անհապաղ միջամտություն՝ պաշտպանելու Հայաստանի Սահմանադրությունը և երաշխավորելու մեր հավատքի անկախությունը։

Տեսարանը շատ նողկալի էր, մասնակիցները՝ հուդայաբարո, ստորագրության արարողությունը՝ մեռելածին, միջավայրը՝ հանցավոր, ոճը՝ քստմնելի, նպատակը՝ թրքահաճո։

Այսպիսի տպավորություն է ձևավորվել ինձ մոտ՝ դիտարկելով վերջին իրադարձությունները։ Շատ ծանր, անհամբերելի տեսարան էր։ Մասնակիցների վարքագիծը հուդայաբարո էր, իսկ ստորագրության արարողությունը՝ ամբողջությամբ անհաջող։ Միջավայրը, որտեղ դա տեղի էր ունենում, հանցավոր էր իր անկազմակերպվածությամբ, իսկ ամեն ինչի ընդհանուր ոճը՝ քստմնելի։ Ինձ թվում է, որ այս ամենի ետևում կանգնած նպատակը թրքահաճո էր։

«Բարենորոգման» տեքստում, կարծես, մի փոքր համեստություն էին արել կամ էլ՝ թաքցրել էին այդ հատվածը։ Իհարկե, կարելի էր միանգամից Նիկոլին կաթողիկոս հռչակել։ Չէ՞ որ «սրբազան» տասնյակի համար կաթողիկոսը և՛ արժեհամակարգային, և՛ այլ առումներով հենց Նիկոլն է։ Թեև, իհարկե, վերջինս կաթողիկոսին չէր համաձայնի։ Նա իրեն բացառապես Հիսուսի հետ է համեմատում։

Այս ամենի ֆոնին, Շիրակի մարզպետի աթոռին մի տուփ կոնֆետ դրած լիներ, երևի ավելի բարվոք կլիներ։ Ինձ թվում է, որ Նիկոլենք անարդարացի են վարվում Տավրոսի նկատմամբ՝ նրա պարանոցից չկախելով «Իրենց ժամանակների հերոսի» դափնիները։

Ես կարծում եմ, որ տեղի ունեցածը բոլորին է ցնցել՝ լինես շարքային քաղաքացի, թե քաղաքագետ։ Ինչևէ, Երևանի մայթերը, պոլիկլինիկաների, մանկապարտեզների հարակից տարածքները բարձիթողի վիճակում են։

Իլիա Երկրորդի աղոթքը Պուտինի համար և Վրաստանի հասարակության դիրքորոշումը

Վերջին օրերին լայնորեն քննարկվող հարց է դարձել Համայն Վրաստանի կաթողիկոս-պատրիարք Իլյա Երկրորդի հայտարարությունը, որը հնչել է Պուտինից Ալեքսանդր Նևսկու շքանշան ստանալուց հետո։ Ըստ «Գազպրոմ-Մեդիա» ընկերության գործադիր տնօրենի տեղակալ Թինա Կանդելակինի, Իլիան անձամբ Պուտինին փոխանցել է, որ աղոթում է նրա համար։

Այս հայտարարությունը հնչել է այն օրը, երբ Վրաստանը նշում էր իր կաթողիկոսի գահակալության 48-ամյակը։ Թինա Կանդելակինը, որը նույն օրը Պուտինից պետական մրցանակ էր ստացել «մեդիայի զարգացման գործում ունեցած ներդրման համար», հայտնել է, որ այդ խոսքերը Իլիան ասել է նրան ավելի քան հինգ տարի առաջ, երբ վերջին անգամ այցելել էր Վրաստան։

Այս իրադարձությունը հատկապես հետաքրքրություն է առաջացրել, քանի որ այն տեղի է ունեցել այն պայմաններում, երբ Վրաստանը, որպես երկիր, ունի խորը և բարդ հարաբերություններ Ռուսաստանի հետ՝ կապված Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի խնդիրների հետ։

Այնուամենայնիվ, վրացական հասարակության մեջ և քաղաքական դաշտում գրեթե միաձայն է գնահատվում Իլիա Երկրորդի դերը որպես երկրի միասնության, քրիստոնեության և պետականության խորհրդանիշ։ Ոչ մի քաղաքական ուժ չի համարում անհրաժեշտ կամ ցանկալի մեղադրել կաթողիկոսին Ռուսաստանի հետ համագործակցության կամ նույնիսկ ավելի ուժեղ կապերի ունենալու համար։

Վրացական հասարակության տեսակետով, երկու երկրների եկեղեցիները, հատկապես քաղաքական լարվածության պայմաններում, հանդիսանում են միակ կայուն կապը։ Այս համատեքստում նշանակալի է նաև այն փաստը, որ, չնայած Ռուսաստանը ճանաչում է Աբխազիան և Հարավային Օսիան որպես անկախ պետություններ, Ռուս ուղղափառ եկեղեցին դրանք չի ճանաչում որպես առանձին եկեղեցիներ՝ շարունակելով դրանք համարել Վրաստանի ուղղափառ եկեղեցու մաս։ Այս քայլը, փաստորեն, պահպանում է երկու երկրների եկեղեցիների միջև սերտ կապը։

Այս դիրքորոշումը բարձր է գնահատվում նաև միջազգային կրոնական շրջանակներում և արևմտյան երկրների դիվանագիտական հաստատություններում, որտեղ վրաց եկեղեցու հետ լավ հարաբերություններ է պահպանում նույնիսկ նորանշանակ ԱՄՆ-ի դեսպանը։

Վրաստանում նման հակաեկեղեցական արշավներ հրահրելու փորձեր, որոնք հայտնի են նաև Հայաստանում, հաջողություն չեն գտել։ Վրացական հասարակությունը ցուցադրել է բարձր իմունիտետ նման արտաքին ազդեցության նկատմամբ՝ հստակ ցանկանում ունենալով պաշտպանել իր կաթողիկոսին և եկեղեցուն։

Էրդողանը փորձում է վերականգնել հարաբերությունները ԱՄՆ-ի հետ՝ Ռուսաստանին առաջարկելով վերադարձնել S-400 համակարգերը

Հայտնի է դարձել, որ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը փորձում է վերականգնել իր հարաբերությունները ԱՄՆ-ի հետ՝ Ռուսաստանին առաջարկելով վերադարձնել ռուսական S-400 հակաօդային պաշտպանության համակարգը։ Այս հարցում Էրդողանի մոտեցումը, ինչպես նշվում է, պայմանավորված է Թրամփի իշխանության վերադարձի հնարավորությամբ և նրա հետ հարաբերությունների վերականգնման ցանկությամբ։

Այս իրադարձությունները հիշեցնում են Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության վերջին տարիների ամենաակնառու և ծանր հետևանքներ ունեցող որոշումներից մեկը՝ S-400 համակարգերի գնումը Ռուսաստանից։ 2016 թվականին, երբ Էրդողանը զգացել էր իր իշխանությանը սպառնում ունեցող խռովության հետևանքները, նա որոշեց վրեժ լուծել այն երկրներից, որոնք, ըստ իրենց, կանգնած էին այդ խռովությունների հետևում։ Առաջին հերթին, նա համոզված էր, որ խռովության հետևում կանգնած էր ԱՄՆ-ի նախկին նախագահ Բարաք Օբաման։

Այդ պահից սկսած, Էրդողանը որոշեց հրաժարվել ՆԱՏՕ-ի շրջանակում իր բանակի արդիականացումից և փոխարենը գնեց S-400 համակարգերը Պուտինից։ Այս քայլը, որը նա հիմնավորում էր այն հանգամանքով, թե չէր կարողացել ձեռք բերել ամերիկյան Patriot հրթիռները իր համար ընդունելի պայմաններով, դարձավ Թուրքիայի համար ճակատամարտ Արևմտյան դաշինքի հետ։

Սակայն այս որոշումը ունեցավ ծանր հետևանքներ։ Թուրքիան դուրս մնաց F-35 կործանիչների գնման ծրագրից, որի համար թուրքական ընկերությունները արդեն իսկ արտադրել էին ավելի քան 900 բաղադրիչ և կվաստակեին միլիարդավոր դոլարներ։ 2020 թվականին ԱՄՆ-ը պատժամիջոցներ կիրառեց Թուրքիայի նկատմամբ՝ կտրելով նրա պաշտպանական գնումների գործակալության կապը ամերիկյան ֆինանսական հաստատությունների հետ։

Այժմ, երբ Էրդողանը փորձում է վերականգնել իր հարաբերությունները ԱՄՆ-ի հետ, նա ստիպված է դիմել Պուտինին՝ խնդրելով վերադարձնել այն համակարգերը, որոնք նա երբեք չի օգտագործել։ Այս իրավիճակը, որը կարելի է միայն պատկերացնել, թե ինչպես կընթանա, ցույց է տալիս, թե ինչպես են ներքին քաղաքական նկատառումները և անձնական հպարտությունը կարող են հանգեցնել միլիարդավոր դոլարների արժողությամբ ռազմական սարքավորումների և միջազգային դաշինքների կորստի։

Ամերիկյան պարբերականը նշում է, որ այս ամբողջ դրվագը Էրդողանի կողմից ընտրողներին վաճառված «ինքնիշխանության» խորհրդանիշն էր, որը հիմա դարձել է ծածկված փոշով ռուսական սարքավորումների խումբ։ Այս պատմությունը դառն է օրինակ այն վտանգների, որոնք կարող են առաջանալ, երբ ներքին քաղաքական հաշվարկները գերիշխում են արտաքին քաղաքականության և ազգային անվտանգության վրա։