Հայաստանի ապագան՝ համախմբման և վստահության վրա

Վերջին շաբաթներին նկատելի է դարձել, որ «Առաջարկ Հայաստանին» նախագծի հիմնարար սկզբունքները՝ երաշխավորված խաղաղության և ներքին համերաշխության գաղափարները, ակտիվորեն ընդունվել և օգտագործվում են այլ քաղաքական ուժերի կողմից՝ դրանք ներառելով իրենց հանրային ելույթներում։ Սա խոսում է համագործակցության և առողջ ուժերի միավորման իրական հնարավորության մասին, ինչը, իմ կարծիքով, շատ կարևոր է նախընտրական շրջանում։

«Առաջարկ Հայաստանին» նախագիծը, որը մեկ ամսվա կամ մեկ ընտրության հասկացություն չէ, այլ ազգային-պետական վերականգնման համակարգված մոտեցում է, իմ համար հետաքրքրություն է ներկայացնում հենց իր ամբողջականությամբ։ Այն առաջարկում է ոչ թե պարզապես լուծումներ, այլ հայեցակարգ՝ հաշվի առնելով հետպատերազմյան Հայաստանի բոլոր մարտահրավերները։

Այս պայմաններում առավել կարևոր է միջընտրազանգվածային երկխոսությունը և հանրային մթնոլորտի փոփոխությանն ուղղված ռազմավարական քայլերը։ Դա բեկումնային պահ է, որը կարող է դառնալ միասնական գաղափար, եթե ընդդիմադիր ուժերը կենտրոնանան ոչ թե մեկը մյուսին ոչնչացնելու, այլ համախմբելու իրենց ռեսուրսները։

Մենք պետք է հաշվարկենք հնարավոր սցենարները՝ ոչ թե հիմնվելով այս կամ այն ուժի հնարավոր իշխանական բռնաճնշումների վրա, այլ՝ ստեղծելով սեփական, դրական հաշվարկներ։ Իրական նպատակը պետք է լինի նոր, սոլիդ իշխանության ձևավորումը՝ սահուն սահմանադրական ընթացակարգերի միջոցով։

Այս գործընթացում շատ կարևոր է հրաժարվել հայկական էգոցենտրիզմի որակներից։ Ոչ մի անհատ, ոչ մի կուսակցություն, ոչ մի առանձին ուժ չի կարող միայնակ լուծել երկրի խնդիրները։ Սոլիդ իշխանությունը նշանակում է միասին աշխատելու, համակեցության և համագործակցության իրական կարողություն։

Սա նշանակում է նաև սոլիդ նախընտրական պայքար։ Ընտրողին ուղղված ազդակը ոչ թե ընդդիմադիր ուժերի միմյանց նկատմամբ վիրավորանքն է, այլ՝ նրանց համախմբված ուժը, որը վստահություն է ներշնչում։ Հանրությունը պետք է տեսնի լուրջ, գրագետ թիմեր, որոնք ունակ են ձևավորել ամուր, վստահելի իշխանականություն։ Երբ ընդդիմադիր ուժերը ցույց են տալիս, որ կարող են համագործակցել, նրանք ավելի վստահելի են դառնում ընտրողի համար։

Իրանի պատերազմի նախօրեին՝ Թրամփին սխալ տեղեկացրել են Վիթկոֆը և Քուշները

Ըստ ամերիկյան Responsible Statecraft պարբերականի՝ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի որոշումը Իրանի դեմ ռազմական գործողություն սկսելու մասին հիմնված էր սխալ տեղեկատվության վրա, որը նրան տրամադրել են Թրամփի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական Սթիվ Վիթկոֆը և նրա փեսան՝ Ջարեդ Քուշները։

Այս եզրակացությանը հասել են մի քանի դիվանագետներ և անկախ փորձագետներ, որոնց վկայությունները հրապարակվել են պարբերականի կողմից։ Ըստ վերլուծաբան Բրանկո Մարչետիչի՝ Վիթկոֆը և Քուշները Սպիտակ տանը ներկայացրել են Թեհրանի մտադրությունների մասին սխալ պատկեր, ինչը զգալիորեն ազդել է Թրամփի վրա՝ ռազմական գործողություններ սկսելու որոշման հարցում։

Հակամարտության սկսվելուց յոթ օր առաջ Վիթկոֆը լրագրողներին հայտարարել էր, թե Իրանը պարծենում է ունենալով 60%-ով հարստացված ուրան, որը բավարար է 11 միջուկային ռումբի համար։ Նա նաև հայտնել էր, որ իրանցի պաշտոնյաները նրան և Քուշներին ասել են․ «Մենք ձեզ դիվանագիտորեն չենք տալու այն, ինչ դուք չեք կարող վերցնել ռազմական ճանապարհով»։

Ավելի ուշ, մոտ մեկ շաբաթ առաջ, Վիտկոֆը CNBC-ին հարցազրույցում նշել էր, որ Իրանը մոտ չէ միջուկային ռումբ ստեղծելուն, սակայն Թրամփի վարչակազմի որոշումը հիմնված էր այն համոզմունքի վրա, որ Իրանը պարզապես օգտագործում է բանակցությունները ժամանակ շահելու համար։ Այս եզրակացությունը, որը հայտնի է դարձել առնվազն երեք անանուն աղբյուրների հիման վրա, ուղղակիորեն ազդել է Թրամփի՝ ռազմական գործողություններ սկսելու որոշման վրա։

Պատերազմ սկսելուց մի քանի օր անց ինքը՝ Թրամփը, հրապարակավ հայտարարեց, որ Վիթկոֆն ու Քուշները համոզել են իրեն պատերազմ սկսել։ Այս որոշումը կայացվել է Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի կողմից ամիսներ շարունակ ճնշում գործադրելուց հետո, որը համաձայնեցված էր Թրամփի պատերազմամետ դաշնակից սենատոր Լինդսի Գրեհեմի հետ։

Վիթկոֆի հայտարարությունները զարմանք առաջացրին ոչ միայն իրենց ռազմատենչ բնույթի պատճառով, այլև նրանց անտեղյակության պատճառով՝ հարցի տեխնիկական կողմերի վերաբերյալ։ Օմանի արտաքին գործերի նախարար Բադր բին Համադ ալ Բուսաիդը, որը բանակցող էր, անսովոր քայլ ձեռնարկեց՝ բանակցություններից հետո շտապելով Վաշինգտոն՝ Սպիտակ տան պաշտոնյաներին տեղեկացնելու համար, որ Իրանը զիջումների է գնացել, որոնք շատ ավելի լայն են, քան 2015 թվականի միջուկային համաձայնագիրը։

Ինքը՝ Վիտկոֆը, սխալ է մեկնաբանել Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության (ՄԱԳԱՏԷ) տնօրեն Ռաֆայել Գրոսիի հայտարարությունը՝ պնդելով, որ Իրանը հարստացնում է ուրան Թեհրանի միջուկային հետազոտությունների ռեակտորում, այլ ոչ թե մշակում է ռադիոիզոտոպներ։ Այս պնդումը, ըստ դիվանագետի, «սխալ» է և հիմնված է Վիթկոֆի կողմից «ամբողջովին համատեքստից կտրված» զրույցի վրա։

Այս ամենը կարելի է բացատրել Վիթկոֆի և Քուշների սերտ կապերով Իսրայելի հետ։ Վիտկոֆը, որը ազգությամբ հրեա է, հայտնի է որպես Իսրայելի վաղեմի կողմնակից։ Նա իսրայելամետ մեգադոնոր Միրիամ Ադելսոնին համարում է «սիրելի ընկեր» և կրում է Նեթանյահուի և Մոսադի բարձրաստիճան պաշտոնյաների կողմից նրան տրված հատուկ փեյջեր։ Իսկ Ջարեդ Քուշները իր ողջ կյանքի ընթացքում սերտորեն կապված է եղել իսրայելամետ համայնքի հետ՝ Նեթանյահուին համարելով ընտանիքի ընկեր։