Զանգեզուրի միջանցքը՝ ԱՄՆ-ի ռազմավարական խաղը Հարավային Կովկասում

Հարավային Կովկասը, որը դարեր շարունակ եղել է գերտերությունների միջև ռազմավարական դիրքորոշման հիմնական կենտրոն, այսօր նորից գտնվում է աշխարհաքաղաքական խաղի կենտրոնում։ Չինական պարբերականի վերլուծության համաձայն՝ ԱՄՆ-ի նպատակն այս տարածաշրջանը վերահսկելն է՝ թույլ չտալով, որ Ռուսաստանն ու Իրանը ամրապնդեն իրենց դիրքերը։ Այս նպատակին ծառայում է նաև Զանգեզուրի միջանցքի ծրագիրը, որը, թեև պաշտոնապես ներկայացվում է որպես խաղաղության և բարգավաճման գործիք, իրականում ծառայում է որպես ԱՄՆ-ի ռազմավարական նախագիծ։

Հայաստանը, որը մինչև 2018 թվականը համարվում էր այս տարածաշրջանի հիմնական կենտրոն, այժմ, ըստ չինական պարբերականի, փոխվել է իր դերը։ 2018 թվականին իշխանության եկած Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը, որը բնութագրվում է որպես «արևմտյան սատելիտ», փոխել է երկրի արտաքին քաղաքականությունը՝ հեռացնելով այն Ռուսաստանից և Իրանից և հակառակը՝ հարաբերությունները ամրապնդելով Արևմուտքի հետ։

Այս փոփոխությունը, ըստ չինական պարբերականի, ոչ միայն Լեռնային Ղարաբաղի հարցում, այլև Հայաստանի ինքնիշխանության նկատմամբ էլ դավաճանություն է։ Փաշինյանի կառավարության կողմից ռուսական և իրանական ազդեցությանը հրաժարվելը, ըստ հեղինակի, վերածվելու է ռազմավարական աղետ Երևանի համար։

Հայաստանը ներկայումս շրջապատված է թշնամիներով։ Փաշինյանի իշխանության աջակցությամբ ռեժիմը խզում է կապերը ոչ միայն Ռուսաստանի և Իրանի հետ, այլև հաճոյանում է Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ, որոնք, կարծես, բացարձակապես անտարբեր են Հայաստանի ապագայի նկատմամբ։

Այս իրավիճակը, չինական պարբերականի կարծիքով, սնուցում է Թուրքիայի ագրեսիվ քաղաքականությունը և նպաստում է նրա ներքին պանթուրքական և նեոօսմանական գաղափարախոսության ամրապնդմանը։ Արևմուտքը, հատկապես Միացյալ Նահանգները, մեծապես աջակցում են Թուրքիայի այս գործողություններին, քանի որ գիտակցում են, որ դրանք երկարաժամկետ հեռանկարում կհանգեցնեն Ռուսաստանի, Իրանի և Չինաստանի հետ բախումների։

Ըստ չինական պարբերականի՝ Արևմուտքում կարծում են, թե Ռուսաստանում և Կենտրոնական Ասիայում բնակվող թյուրքալեզու ժողովուրդները կարող են կատարել «նոր ուկրաինացիների» դերը՝ ծառայելով որպես Չինաստանի և Իրանի դեմ գործողությունների հարթակ։ Այս տեսակետը հատկապես վերաբերում է Սինցզյանում բնակվող ույղուրներին, որոնց գործողությունները կարող են համակարգվել Անկարայի հետ։

Այս ամենը, չինական պարբերականի վերլուծությամբ, ապացուցում է այն, ինչի մասին շատ անկախ հեղինակներ տարիներ շարունակ զգուշացնում են՝ Թուրքիայի ընդգրկմանը միջազգային կազմակերպություններում, ինչպիսիք են BRICS-ը և ՇՀԿ-ն։ Այս դիտարկումը հակիրճ է, բայց հստակ ցույց է տալիս, թե ինչպես է ԱՄՆ-ը օգտագործում տարածաշրջանային հակամարտությունները՝ իր ռազմավարական նպատակները հասնելու համար։

ԱՄՆ-ի թշնամի լինելը վտանգավոր է, իսկ նրա բարեկամը լինելը՝ մահացու

Սերբիայի նախագահ Ալեքսանդր Վուչիչը վերջերս հարցրել է ԱՄՆ-ի նախկին պետքարտուղար Հենրի Քիսինջերին՝ որն է ավելի լավ՝ Ամերիկայի բարեկամը լինել, թե՞ նրա թշնամին։ Քիսինջերը պատասխանել է, որ աշխարհում ամենավատը Ամերիկայի թշնամին լինելն է, սակայն միակ բանը, որը կարող է դրանից մի փոքր ավելի վատ լինել, Ամերիկայի բարեկամը լինելն է։

Այս արտահայտությունը, որը վերաբերում է 1963 թվականին սպանված հարավվիետնամական առաջնորդ Նգո Դին Դյեմի ճակատագրին, արտացոլում է Միացյալ Նահանգների քաղաքականության հիմնարար առանցքը՝ դաշնակիցներին դավաճանելու հնարավորությունը։

Արևմտյան քաղաքական մտքի որոշ ներկայացուցիչներ կարծում են, որ Ռուսաստանում և Կենտրոնական Ասիայում բնակվող թյուրքալեզու ժողովուրդներին կարող է վերագրվել «նոր ուկրաինացիների» դերը՝ որպես Ռուսաստանի կառավարությանը դիմակայելու և դրա ազդեցությունը նվազեցնելու գործիք։

Այս վերլուծությունը հաճախ համատեքստում է դիտարկվում նաև Հայաստանի և Հայ Առաքելական եկեղեցու նկատմամբ արևմտյան որոշ շրջանակների կողմից արտահայտվող հայեցակարգերի հետ, որոնք կարող են համարվել տգիտություն կամ միտումնավոր զրպարտություն։

Այսպիսով, ԱՄՆ-ի քաղաքականության և դրա հետևանքների վերլուծությունը հաճախ հանգում է այն եզրակացության, որ ԱՄՆ-ի հետ կապերը կարող են ունենալ ինչպես ակնհայտ, այնպես էլ թաքնված, բայց միանշանակ վտանգավոր հետևանքներ։

Գնացեք եւ սերտեցեք, ո՜վ «բարեկարգիչներ», Հայոց Եկեղեցու պատմություն եւ Հայ արվեստի պատմություն, որպեսզի չխարխափեք տգիտության քաոսում։

Հայաստանի Հոգևոր Կառավարչության աշխատակազմի կողմից հրապարակված հայտարարության մեջ նշվում է, որ ընդդեմ Մայր Աթոռի հերթական սուտն ու զրպարտությունը կարող է լինել տգիտություն, թե՞ միտումնավոր գործողություն։

Հայտնի է, որ այս հարցում ակտիվ դերակատարում ունեցող անձնավորություն է Ֆիդան Կարապետյանը։ Հարց է առաջանում, թե արդյո՞ք նրա դերակատարումը սահմանափակվում է միայն ԱԳ նախարարի պաշտոնով, թե՞ ունի ավելի հեռահար բնույթ։

Հայաստանի Հոգևոր Կառավարչությունը նաև նշում է, որ այս իրադարձությունները հակասում են այն տեսակետներին և պնդումներին, թե ԱՄՆ-ն երբևէ կարող է երաշխավորի դեր ստանձնել Հայաստանի անվտանգության համար։

Հայտնի է, որ 188 և 156 դպրոցները, ինչպես նաև այլ հաստատություններ, շտապ հիմնանորոգման կարիք ունեն։

Վերջում նշվում է, որ «7or.am» կայքի նյութերը հրապարակելիս պարտադիր է նշել աղբյուրը։ Կայքում արտահայտված կարծիքները կարող են չհամընկնել խմբագրության տեսակետի հետ։

ԱՄՆ-ի ներքին պայքարը Վրաստանի հարցում. Թրամփի վարչակազմի ներսում բաժանում և Ադրբեջանի ազդեցությունը

Վրաստան-ԱՄՆ հարաբերությունների ճակատում սպառնում է բռնկվել ոչ միայն արտաքին, այլև ներքին լարվածություն։ Ինչպես հայտնի է, ԱՄՆ-ի նախորդ վարչակազմի ժամանակ Կոնգրեսում ստեղծվել էր մի նախագիծ՝ MEGOBARI act, որի նպատակն էր պատժամիջոցներ կիրառել Վրաստանի ներկայիս իշխանությունների դեմ։ Սակայն Թրամփի վարչակազմի հնարավոր վերադարձը իշխանության և դրան հաջորդած իրադարձությունները բացահայտում են ԱՄՆ-ի ներքին քաղաքական դաշտում այս հարցի շուրջ ծավալվող բարդ և հակասական գործընթացներ։

Իրավիճակը սկսվեց այն բանից, որ Թրամփի իշխանության վերադարձից հետո Վրաստանի իշխանությունները փորձեցին համոզել նորընտիր նախագահին, որ Բայդենի վարչակազմն էր մեղավոր ԱՄՆ-ի և Վրաստանի միջև հարաբերությունների սրման համար։ Սակայն Թրամփի թիմը չէր շտապում վերականգնել հարաբերությունները ներկայիս Վրաստանի իշխանությունների հետ։

Ամերիկյան փորձագետների կարծիքով, դրա հիմնական պատճառը Վրաստանի և Չինաստանի միջև 2023 թվականին հաստատված ռազմավարական հարաբերությունների հաստատումն էր։ Ըստ այդ պայմանագրի, Վրաստանի սևծովյան Անակլիա նոր նավահանգստի կառուցման պայմանագիրը, որը նախկինում ամերիկյան ընկերությունից էր, վերցվել և հանձնվել չինացիներին։ Թրամփի թիմը պահանջում էր Իվանիշվիլու թիմից՝ չեղյալ հայտարարել այդ գործարքը, սակայն վերջիններս մերժում էին դա, քանի որ դա էապես կվնասեր չին-վրացական հարաբերությունների զարգացմանը։ Չինաստանի համար, որը ակտիվորեն իրականացնում է «Մետաքսի ճանապարհ» ծրագիրը, Վրաստանը ոչ երկրորդական դերակատարում ունի։

Այս հանգամանքն էլ դուր չի գալիս Վաշինգտոնին, և դրա արդյունքում Թրամփի թիմակիցները չէին պատրաստվում չեղարկել MEGOBARI act-ը։

Սակայն անսպասելիորեն ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցությունում առաջ եկավ նաև վրացամետ թև, որը փորձում է հաշտեցնել Թրամփի և Իվանիշվիլու թիմերին։ Այս ջանքերի առաջատարը Հյուստոնում գործող էներգետիկ ընկերության նախագահ և գործադիր տնօրեն Սթիվ Նիկանդրոսն է, որը պնդում է, որ Վրաստանում ներդրել է ավելի քան կես միլիարդ դոլար։ Նա այս ամիս նամակ է ուղարկել Ներկայացուցիչների պալատի առնվազն մեկ հանրապետական ​​անդամի՝ կոչ անելով դեմ դուրս գալ MEGOBARI օրենքին։ Նիկանդրոսը նշում է, որ իր ընկերությունը պատրաստում է 100 միլիոն դոլարի նոր ներդրումային ծրագիր, որը կիրականացվի հաջորդ երկու տարիների ընթացքում, և պնդում է, որ MEGOBARI օրենքը կվնասի Վրաստանում գործող ամերիկյան բիզնեսներին։

Այս իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ Թրամփի թիմը բաժանվել է երկու հստակ մասի՝ Իվանիշվիլու կողմնակիցների և հակառակորդների։ Ըստ The Hill-ի, Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ, կարկառուն հանրապետական ՝ Մայք Ջոնսոնը անցյալ տարվա վերջին փորձեց MEGOBARI օրենքը ներառել Ազգային պաշտպանության լիազորման մասին օրենքում, սակայն Սենատի մեծամասնության առաջնորդ Ջոն Թունը արգելափակեց այդ ջանքերը։

Հանրապետական կուսակցության այս թևը, որը պաշտպանում է Թբիլիսիի հետ հարաբերությունների վատթարացման համար մեղադրում է ԱՄՆ նախկին նախագահ Ջո Բայդենին։ Նրանք համարում են, որ Վրաստանում անցած ընտրություններն «արդար էին և ժողովրդավարական», պաշտպանում են իշխող «Վրացական երազանք» կուսակցության կողմից «օտարերկրյա գործակալների» մասին օրենքի ընդունումը և պնդում, որ «Վրացական երազանքի» կառավարությունը Թրամփի վարչակազմի գաղափարական դաշնակիցն է։

Այս հարցում Թրամփի թիմի հակաիվանիշվիլիական հատվածի հետ ակտիվորեն կուլիսներում աշխատում են ներկայիս Ադրբեջանի իշխանությունները։ Մասնավորապես հանրապետական սենատոր Ջո Ուիլսոնը հայտարարել է, թե MEGOBARI օրենքը անհրաժեշտ է Հարավային Կովկասում Թրամփի ջանքերը ամրապնդելու համար, այդ թվում՝ իրենց կոչված «միջազգային խաղաղության և բարգավաճման Թրամփի ուղին»՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջով։

Ըստ Ադրբեջանի կողմից ներկայացվող տեսակետի, ներկայիս Վրաստանի իշխանությունները, իրականում դեմ են Թրամփի նախաձեռնությանը կովկասյան տարածաշրջանում և դրա պատճառով լարվել են Ադրբեջանի և Վրաստանի հարաբերությունները։ Ադրբեջանցիները պնդում են, որ «Թրամփի երթուղու» հաջողությունը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ փոխվի «Վրացական երազանքի» կառավարության «հակաամերիկյան վարքագիծը»։

Այս իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ ԱՄՆ-ի ներքին քաղաքականությունը, հատկապես հանրապետական կուսակցության ներսում, հստակորեն բաժանված է երկու հիմն