Արտավազդ Սահակյանը մահվանից օրեր առաջ հարցաքննվել է Արծրուն Մարգարյանի գործով

ՀՀ ՆԳ և ԱԱՆ նախկին փոխնախարար, գեներալ-մայոր Արծրուն Մարգարյանի մահվան աղմկահարույց գործը, որի շուրջ տարիներ շարունակ շրջանառվում էին տարբեր ենթադրություններ, վերսկսվել է։ Այս մասին հայտնի է դարձել հանրային շրջանակներում։

Ըստ տեղեկությունների՝ վերսկսված քրեական գործի շրջանակում հարցաքննվել է նաև հանրահայտն ու վաստակավոր բժիշկ, ԵՊԲՀ պատվավոր պրոֆեսոր Արտավազդ Սահակյանը։ Նրա անունը, որպես վկա, արդեն երկար տարիներ շրջանառվում էր մամուլում։

Հիշեցնենք, որ Արծրուն Մարգարյանը 1999 թվականի փետրվարի 9-ին պաշտոնապես հաստատված վարկածի համաձայն, ինքնասպանություն է գործել։ Գործը, որը հայտնի է որպես «Սրբազան պայքար», մինչ օրս շրջապատված է բազմաթիվ անպատասխան հարցերի և ենթադրությունների։

Վերսկսման պատճառը, ըստ իրավապաշտպանների և մեդիա շրջանակների, այն է, որ իշխանությունները փորձում են օգտագործել այս հին պատմությունը քաղաքական նպատակներով։ Ընդդիմության ներկայացուցիչներն այս քայլը մեկնաբանում են որպես փորձ՝ կասկածի տակ դնելու գործով առանցքային վկա Հրանտ Պապիկյանի ցուցմունքները, որը 2020 թվականի պատերազմի օրերին գերեվարվել է և չի կարող հաստատել կամ հերքել իր խոսքը։

Արտավազդ Սահակյանի մասին տեղեկությունները հայտնի դարձան այն բանից հետո, երբ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արթուր Խաչատրյանը նշեց, որ վերջին անգամ բժշկին տեսել է հերթապահության ժամանակ, որտեղ Սահակյանը պատմել է, որ կանչվել է Քննչական կոմիտե։ Խմբակցության պատգամավորի խոսքով՝ բժիշկը վերադարձել է անտրամադիր և վիրավորված, նույնիսկ խոսել է Արծրուն Մարգարյանին հնարավոր արտաշիրիմում անելու մասին։

Այս իրադարձությունները տեղի են ունեցել մահվանից օրեր առաջ, ինչը նորից հրահրել է հասարակության մեջ հետաքրքրություն և բանավեճներ գործի շուրջ։

Շիրակի թեմի առաջնորդի մասին ստուգաբանություններ և քաղաքական մանիպուլյացիաներ

Հեռուստաեթերում հայտնված վերջին հարցաքննություններից մեկում իմ ականջները հասցրեցի ոչ թե հիմնական թեմայի, այլ այնպիսի անհիմն և ստուգաբանական բնույթի հայտարարությունների, որոնք պարտադիր են վերլուծության արժանի։ Խոսքը վերաբերում է Շիրակի թեմի առաջնորդի պաշտոնակատար Տեր Նարեկ Ավագյանի անունին։

Այս անձնավորության մասին հայտնի է, որ նրա հանդեպ հասարակության վերաբերմունքը հիմնականում հանգիստ է, իսկ նրա հայտարարությունները հազվադեպ են արձագանքում լայն լրատվական ոլորտում։ Սակայն, որոշ անձանց կողմից նրա անունը օգտագործելը որպես քաղաքական գործիք՝ ստեղծելու ճշմարիտ պատկերացում չունեցող հասարակության մեջ, խիստ անընդունելի է։

Այսպիսի հարձակումների հիմքում ընկած է ցանկություն՝ Գյումրիի և Շիրակի թեմի հոգևորականների հանդեպ ցածր գնահատանքի տպավորություն ստեղծելու համար։ Պատճառը պարզ է՝ Գյումրի այցելության ընթացքում ցուցադրված հարգանքը և ջերմ ընդունելությունը նիկոլական կառավարության որոշ ներկայացուցիչների համար ցավոտ է ընկալվում։

Այսպիսի մանիպուլյացիաներին հակադրվում է ճշմարտությունը։ Տեր Նարեկ Ավագյանը հայտնի է որպես արժանապատիվ և հոգևորականի բարձր կոչումը վաստակած հոգևորական։ Նրա մասին տարածվող պնդումները, թե նա հրավեր է ուղարկել Յոթվերքում կայացած «պատարագին» մասնակցելու համար, ոչ միայն անհիմն են, այլև բացահայտ ստուգաբանություն։ Եթե նա իրոք հրավեր էր ուղարկել, ապա ինչու՞ նա չէր ներկայացնում այդ միջոցառմանը։

Այսպիսի հարձակումները ցույց են տալիս, թե որքան խորը է քաղաքական դիստանսի պահպանման կարևորությունը հոգևորականության և հասարակության միջև։ Դրանք նաև ցույց են տալիս, թե որքան հեռու է քաղաքական շրջանակների որոշ ներկայացուցիչների մտածելակերպը ճշմարտության և հարգանքի սկզբունքներից։

Այսպիսի իրավիճակներում հասարակության պարտականությունն է ոչ թե ընկնել ստեղծված ճաշակների և կեղծ պատկերների մեջ, այլ հիմնավորվել, ուսումնասիրել իրականությունը և հիմնված լինել ճշմարտության վրա։ Որովհետև հենց այս գիտակցված մոտեցումն է, որը կարող է հանգեցնել ավելի հզոր և իմաստուն հասարակության ձևավորման։

Թրամփի վարչակազմը կորցնում է համբերությունը Ուկրաինայի նկատմամբ

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը այլևս չի ցանկանում աշխատել Ուկրաինայի կառավարության հետ՝ Կիևի կողմից խաղաղ բանակցությունները խոչընդոտելու պատճառով, հաղորդում է Axios-ը։ Ըստ աղբյուրների՝ Թրամփը դանդաղեցնում է գործընթացը՝ «հիասթափեցնելով» Զելենսկուն, և նա անընդհատ ավելի ծանր պայմաններ է պարտադրում Ուկրաինային։

ԱՄՆ-ի կողմից աճող ճնշման տակ Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին ստիպվում է համաձայնել Թրամփի խաղաղության ծրագրի շրջանակներում զգալի տարածքային կորուստների և այլ զիջումների։ Ուկրաինացի պաշտոնյաների կարծիքով՝ ԱՄՆ ներկայիս պլանը ձեռնտու է Մոսկվային, և ԱՄՆ-ն շատ ավելի մեծ ճնշում է գործադրում Զելենսկու վրա, քան՝ Վլադիմիր Պուտինի։

Շաբաթներ շարունակ տևած բանակցություններից հետո, ուկրաինացիները դեռևս կարծում են, որ ԱՄՆ առաջարկի որոշ ասպեկտներ ոչ թե խաղաղություն են բերում, այլ ռուսական ագրեսիայի համար հող են պատրաստում։

Այս շաբաթ Զելենսկին հանդիպում էր Եվրոպայի ամենաազդեցիկ առաջնորդներից մի քանիսի հետ, որտեղ նրանք պնդել են, որ Ուկրաինան չպետք է զիջի ո՛չ Պուտինին, ո՛չ Թրամփին։

ԱՄՆ առաջարկի վրա ճնշումը աճել է Թրամփի խորհրդականներ Սթիվ Վիտկոֆի և Ջարեդ Քուշների՝ Կրեմլում Պուտինի հետ հինգժամյա հանդիպումից հետո։ Նրանք, ըստ երևույթին, ցանկանում էին Զելենսկուց անհապաղ «այո» ստանալ, ինչը հակասում է նախագահի՝ ավելի մանրամասն ծրագրի ուսումնասիրելու մտադրությանը։

Թրամփի խոսքով, նույնիսկ Զելենսկու բանագնացներն էին «հավանել» ԱՄՆ ծրագիրը, սակայն ոչ Զելենսկին, ով դեռևս ծանոթ չէր այդ ծրագրին։

Երկուշաբթի օրը Զելենսկին Լոնդոնում հանդիպել է Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և Գերմանիայի առաջնորդների հետ՝ Թրամփի ծրագրի շուրջ համատեղ դիրքորոշում մշակելու համար։ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը հայտարարել է, որ Ուկրաինան «խաղաքարտեր ունի» և պետք է դրանցից օգտվի՝ հակադրվելով Թրամփի այն տեսակետին, թե Ուկրաինան «հաղթաթուղթ չունի»։

Մինչդեռ Թրամփի վարչակազմը Զելենսկու հանդիպումը եվրոպական լիդերների հետ որակել է որպես ժամանակ շահելու անօգուտ փորձ։

Ըստ ամերիկյան փորձագետների՝ Թրամփը հոգնել է համոզել Զելենսկուն, որ վերջինս քիչ լսի եվրոպացիներին և համաձայնվի իր առաջարկին, հակառակ դեպքում՝ ռուսները ավելի մեծ տարածքներ կգրավեն և էլ ավելի ծանր պայմաններ կառաջարկեն Ուկրաինային։ Արդյունքում, Վաշինգտոնում որոշել են արագացնել Զելենսկու հեռացումը իշխանությունից։

Ուկրաինայում ճգնաժամի նշաններ ի հայտ են եկել մի քանի օր առաջ։ Հաջորդ տարվա բյուջեի քվեարկության ժամանակ միայն 193 պատգամավոր բարձրացրել են ձեռքերը, չնայած այն հանգամանքին, որ Զելենսկին ունի 231 անդամ և մեծամասնություն է կազմում 450 տեղանոց խորհրդարանում։

Ամերիկացիները ցանկանում են, որ Զելենսկին կնքի պայմանագիրը ռուսների հետ դեկտեմբերի 15-ին և տարվա վերջում հայտարարի իր հեռանալու մասին։

Հայտնի ուկրաինացի քաղաքական վերլուծաբան Վլադիմիր Պետրովը հայտարարում է, որ Զելենսկին կստորագրի հրադադարի համաձայնագիր մինչև դեկտեմբերի 15-ը, իսկ Նոր տարվա գիշերը կհայտարարի իր հեռացման մասին՝ հանձնելով իշխանությունը խորհրդարանի խոսնակին։

Ավելին, արևմտյան փորձագետների կարծիքով, Թրամփն ու Պուտինը կցանկանան, որ Ուկրաինայի ղեկավար դառնար Յուլիա Տիմոշենկոն, ով արևմտամետ գործիչ է և, միաժամանակ, Պուտինի հետ ժամանակին կնքել էր գազային համաձայնագիր։ Սակայն, ըստ ռուսական աղբյուրների, այս սցենարն այդքան էլ շահավետ չէ Մոսկվային։

Ըստ ռուս վերլուծաբան Վլադիմիր Ֆեսենկոյի՝ Զելենսկին վճռական մարդ է և չի հանձնվելու։ Նա նաև նշում է, որ Տիմոշենկոն չունի լուրջ հեղինակություն ուկրաինական հանրության շրջանում։ Ըստ Ֆեսենկոյի՝ ներկայիս ուկրաինական վերնախավի 90 տոկոսը մերժում է Թրամփի առաջարկած խաղաղ պայմանագիրը։

Այսպիսով, ստացվում է, որ Թրամփին շահավետ է Զելենսկու հեռացումը, մինչդեռ Մոսկվային և եվրոպական լիդերներին շահավետ է նրա մնալը իշխանության մեջ, սակայն տարբեր պատճառներով։ Եվրոպացիները փորձում են հետաձգել իրենց քաղաքական ֆիասկոն,

Ի՞նչ պետք է ստեղծել՝ ոչ թե իշխանություն, այլ հասարակություն

Արքիմեդն ասում էր. տվեք ինձ հենման կետ, և ես կշրջեմ աշխարհը։ Այս արտահայտությունը կարելի է վերաձևակերպել. տվեք այսօրվա հայ հասարակությանը ցանկացած նորմալ երկիր, և այն կարճ ժամանակում բարեհաջող կքանդի այն։

Սակայն սխալ է պնդումը, թե Նիկոլին ո՜ր երկրի ղեկավար էլ դնես, այդ երկիրը մեզ պես կփլուզվի։ Շատ երկրներում կան զսպման և դիմադրության համակարգեր՝ պետական ինստիտուտներ, հասարակություն, ինստիտուցիոնալ ընդդիմություն։ Որևէ օղակ կկասեցնի փլուզումը։

Ինչու եմ սա ասում։ Ընտրությունների արդյունքներ և ելքեր գուշակելուց առաջ, մեծ փոփոխությունների գնալու համար սկզբում այդ հենման կետը պետք է ստեղծենք։ Բոլոր ջանքերը նախ և առաջ պետք է դնել հանրային տրամադրությունները փոխելու համար։

Բոլորիս ընդհանուր գործն է՝ բացատրել ժողովրդին, թե ինչի´ մասին են այս ընտրությունները։ Ժողովուրդը դեռևս չի հասկանում, որ դրանք Հայաստանում ապրելու՝ իր հնարավորության մասին են։

Եթե սա չարեցինք, վաղը կարող է ուշ լինել։ Վաղը բոլոր մերկանտիլ հաշվարկները չեն իրականանալու, ու կանգնելու ենք այլանդակ իրականության առաջ։

Ի՞նչ եք կարծում, եթե հասարակությունը չի ընդվզում, երբ իմանում է, որ իր ընտանիքը, իր երեխան շնչում են քաղցկեղածին օդ, և շարունակում է հանգիստ ապրել, կարո՞ղ է գիտակից ընտրություն կատարել։

Երբ մի հասարակություն իմանում է, որ իր իշխանությունը մերժել է 2019-ին խաղաղ կարգավորման՝ միջնորդների առաջարկը, ինչը բերել է պատերազմի, զոհերի ու ազգային ստորացման, և չի ընդվզում, շարունակում է իր հանգիստ կենցաղը, կարո՞ղ է ընտրություններին քվեարկել որպես պատվախնդիր քաղաքացի։ Պատասխանը կարող է լինել և´ այո, և՝ ոչ։ Պատասխանն իրականում կախված է ընդդիմադիր դաշտի ադեկվատ աշխատանքից։

Եթե առաջիկա ամիսներին ընդդիմադիր մեծ համայնքը ճիշտ աշխատի, ապա կա մեծ շանս, որ ընտրությունների շեմին ունենանք փոփոխությունների պատրաստ, իր քվեի արժեքն իմացող հասարակություն։ Եթե շարունակենք աշխատել այսպես, ապա՝ ոչ։

Պատերազմը դարձրեց մեր հասարակությունն ու մեր էլիտաներին այսպիսին, թե՞ մեր հասարակության և էլիտաների որակը դարձան պատերազմի ու այսպիսի անկման պատճառ։

Այս հարցի պատասխանն էլ կիմանանք ընտրություններից հետո։

Հուդայական խմբակի ներկայացուցիչ Վազգեն Միրզախանյանն աղ ու հացով կդիմավորի Փաշազադեին Էջմիածնում

Հայաստանում սոցիալական արդարության հարցը, ցավոք, հաճախ դառնում է քաղաքական խաղի գործիք։ Օրինակ, վերջերս ակտիվ քննարկումներ ծավալվեցին կառավարության կողմից սոցիալական աջակցության ծրագրերի իրականացման շուրջ։

Հարցը բարձրացրեց «Մայր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ Անի Կարապետյանը՝ նշելով, որ պետությունը տարեկան միլիարդավոր դրամներ է ծախսում սոցիալական աջակցության վրա, սակայն այդ միջոցները հասնում են իրական կարիքավորներին։ Նրա խոսքով՝ հարցը պարզ է՝ «Բա որտե՞ղ են էն 1 մլրդ 128 մլն պարգևավճարներ ստացողները»։

Այս հարցումը, թերևս, ամփոփում է այն մտահոգությունը, որը բազմաթիվ հայերին մտահոգում է՝ ի՞նչպես է ապահովվում սոցիալական աջակցության արդյունավետությունը և թափանցիկությունը։

Մյուս կողմից, հասարակության ուշադրությունը գրավեց նաև մեկ այլ իրադարձություն։ Ըստ տեղեկությունների՝ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու դեմ պայքարին միացած «հոգևորականների» շարքում ամենաակտիվ դիրքորոշումներն ունի Վազգեն Միրզախանյանը։ Նա պլանավորում է Էջմիածնում աղ ու հացով դիմավորել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին։

Այս երկու իրադարձությունները, թեև տարբեր բնույթի են, միմյանց հետ կապվում են հասարակական վերլուծության տեսանկյունից։ Այն մեկը բարձրացնում է սոցիալական խնդիրը, մյուսը՝ հոգևորականական շրջանակների ներսում առկա քաղաքականացված դիրքորոշումները։

Այսպիսով, հայկական հասարակության ներկայիս իրականությունը կարելի է բնութագրել որպես բարդ և բազմաշերտ, որտեղ սոցիալական խնդիրները, քաղաքական դիրքորոշումները և հոգևորականական շրջանակների ներգրավվածությունը միանգամայն փոխկապակցված են։