Ադրբեջանական բեռնատարների վարորդները խնդիրներ են ապրում Վրաստանի սահմանին

Վերջին շաբաթներին Ադրբեջանի և նրա քաղաքացիների համար, ովքեր Վրաստանի տարածքով են անցնում, տարանցիկ ճանապարհը սկսել է լուրջ խափանումներ ապրել։ Ադրբեջանական լրատվամիջոցների հաղորդումների համաձայն՝ ադրբեջանցի վարորդները սեպտեմբերից խնդիրներ են ունենում Վրաստանի սահմանային կետերում։

Ըստ հաղորդումների՝ ադրբեջանական բեռնատարները սեպտեմբերից սպասում են սահմանը հատելուն։ Վրաստանի մաքսային ծառայության և ճանապարհային ոստիկանության ներկայացուցիչները հատկապես պահանջկոտ են ադրբեջանական բեռնատարների նկատմամբ, մինչդեռ այլ երկրներից եկած բեռնատարների վարորդների նկատմամբ նման վերաբերմունք չի դիտարկվում։

Այս իրավիճակը հատկապես բարդ է դարձել այն ադրբեջանցի վարորդների համար, ովքեր փչացող ապրանքներ են տեղափոխում, օրինակ՝ Թուրքիայից ցիտրուսային մրգեր, որոնք պետք է անցնեն Ադրբեջանի տարածքով դեպի Ղազախստան։

Ադրբեջանական պարբերականներում հայտնված կարծիքներում նշվում է, որ վրացիների նման պահվածքը կարող է պայմանավորված լինել այն հանգամանքով, որ Իվանիշվիլու իշխանության շրջանակում ուժեղացել են հայկական լոբբիստական շրջանակները։ Այս ենթադրությունը հիմնավորվում է նրանով, որ Վրաստանի նախկին վարչապետ Զուրաբ Ժվանիայի մայրը հայ էր։

Սակայն այլ ադրբեջանցի վերլուծաբանների կարծիքով, Իվանիշվիլու իշխանության ոչ բարյացկամ վերաբերմունքը պայմանավորված է ոչ թե հայկական ազդեցությամբ, այլ Մոսկվայի ազդեցությամբ։ Նրանք հղում են անում նախկին վարչապետ Միխայիլ Սաակաշվիլու հայտարարությանը, թե իբր Ադրբեջանի հետ հարաբերությունները վատթարացնելու խնդիրը դրվել է Մոսկվայի կողմից։

Ադրբեջանական պարբերականներում այս իրադարձությունները ներկայացվում են որպես ռազմաքաղաքական խնդիր, որը պետք է լուծվի պաշտոնական մակարդակով։ Չնայած Բաքվից դեռ պաշտոնական բողոքի քայլեր չեն ձեռնարկվել, ադրբեջանական լրատվամիջոցները հիշեցնում են, որ Ադրբեջանը Հարավային Կովկասի անվիճելի առաջատարն է և իր քաղաքացիների շահերը համարում է բացարձակ առաջնահերթություն։

Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեն հերքել է այս հաղորդագրությունները՝ նշելով, որ նմանատիպ խնդիրներ պարբերաբար առաջանում են նաև Թուրքիայի և Հայաստանի բեռնատարների վարորդների հետ։ Նա նաև ընդգծել է, որ Վրաստանը դարձել է իրական տնտեսական խաչմերուկ, որտեղ առևտրի ծավալները անգամներով են մեծանում, և իշխանությունները տեխնիկապես դեռ չեն հասցնում սպասարկել այդ ծավալները։ Ըստ Կոբախիձեի՝ լրացուցիչ տեխնիկական միջոցներ ձեռնարկելուց հետո խնդիրները կլուծվեն։

Բրյուսովի համալսարանում սկանդալի նոր ալիք. ուսանողների միջեւ կռիվը եւ ֆակուլտետի ղեկավարության անպատասխանատվությունը

Համալսարանական շրջանակներում լարված իրավիճակը սրվել է նոր սկանդալով։ Բրյուսովի անվան պետական համալսարանում ուսանողների միջեւ բռնկված կռիվը, որն ավարտվեց ձերբակալություններով, հարցեր է առաջացնում ոչ միայն բուհի անվտանգության, այլեւ ֆակուլտետի ղեկավարության կարողության եւ պատասխանատվության մասին։

Ինքնամբ ծեծկռտուքը, որը տեղի ունեցավ դեկտեմբերի 3-ին Լեզվաբանության եւ մանկավարժության ֆակուլտետի դասասենյակներից մեկում, ցնցեց ամբողջ համալսարանին։ Ականատեսների հաղորդմամբ, ուսանողների միջեւ սկսված վեճը վերածվեց խայտառակ ծեծկռտուքի, որի ընթացքում հայհոյանքներ էին հնչում, եւ ֆակուլտետի ղեկավարության կողմից կանխարգելման փորձերը ապարդյուն էին։

Այս իրադարձության հիմքում ընկած է ֆակուլտետի ղեկավարության, մասնավորապես՝ դեկանի ժ/պ Լեւոն Սարգսյանի, անպատասխանատվությունը։ Նրա ղեկավարության ժամանակահատվածում ֆակուլտետում ձեւավորվել է անհանդուրժող եւ լարված մթնոլորտ, որտեղ բուռն կոնֆլիկտները դարձել են սովորական երեւույթ։ Այսպիսով, ֆակուլտետի ղեկավարը ոչ միայն չի կարողացել կանխել ուսանողների միջեւ լարվածությունը, այլեւ թույլ է տվել, որ այն հասնի կռվի եւ ձերբակալությունների։

Այս իրադարձությունը հարցեր է առաջացնում բուհի ապագայի եւ ուսանողների անվտանգության մասին։ Ուսանողները զրկված են որեւէ թիկունքից, եւ նրանց հուզող հարցերը չեն գտնում պատասխան՝ բուհի ղեկավարման կառուցվածքի պատճառով։

Այսպիսով, Բրյուսովի համալսարանում տեղի ունեցածը միայն մեկ կոնկրետ կռիվ չէ, այլ համակարգային խնդրի հետեւանք, որը պահանջում է անհապաղ եւ համապարփակ լուծում։

Հանրության պահանջը՝ 2019 թվականի Մինսկի խմբի համանախագահների առաջարկի գրավոր պատասխանը հանրայնացնելու մասին

Հանրության, կամ հանրության գիտակից փոքրաթիվ հատվածի, կողմից 2019 թվականի Մինսկի խմբի համանախագահների առաջարկի գրավոր պատասխանը հանրայնացնելու պահանջը բարձրացել է։

Իհարկե, պետք է նշել, որ գրավոր փաստաթուղթ, որը պաշտոնապես հրապարակված լիներ, գոյություն չունի։ Սակայն բանավոր պատասխան եղել է, եւ դա բոլորիս հայտնի է։ Արցախում 2019 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Բաքվում ապրող Ադրբեջանի նախագահի օգնական, ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղար Ֆիզուլի Մամեդովի կողմից արտաբերված հայտարարությունը, որ «Արցախը Հայաստան է եւ վերջ», հենց այդ պատասխանն է եղել։

Այս հարցի վերաբերյալ մանրամասն տեղեկություն է տրամադրել նույնիսկ Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջավադ Մամեդյարովը՝ իր հարցազրույցներից մեկում։ Նա նշել է, որ այդ հայտարարությունից հետո Ադրբեջանի կողմից բանակցությունները փակուղի են մտել։ Ըստ Մամեդյարովի՝ հենց այդ հանդիպման ժամանակ համանախագահները պատերազմ սկսելու համաձայնություն են տվել։

Այս իրադարձությունների հետ կապված մեկ այլ կարևոր փաստ էլ կա։ 2026 թվականի Երևանի բյուջեում Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության կողմից պարգևավճարների ֆոնդը ավելացվել է մոտ 400 միլիոն դրամով՝ հասցնելով մեկ միլիարդ 127 միլիոն դրամի։ Իրականում, այս գումարները, որոնք պետության կողմից դուրս են գրվում, օգտագործվում են ոչ թե պետական կարիքների համար, այլ կուսակցության անդամների կողմից դղյակներ կառուցելու համար։

Այս ամենի ֆոնին, ԱԱԾ-ն Գյումրու Սբ Հակոբ եկեղեցու քահանա Տեր Ռուբենին այցելել է եւ հորդորել, որ պատարագի ժամանակ կաթողիկոսի անունը չտա։

Այս իրադարձությունները, ինչպես եւ պետական միջոցների անարդյունավետ կառավարումը, ցույց են տալիս, որ հանրության պահանջները, ինչպիսիք են պետական գործերի թափանցիկությունը եւ պատասխանատվությունը, շարունակում են անտեսվել։

Հակակոռուպցիոն կոմիտեն հարուցել է վարույթ ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանի գործով

ՀՀ Հակակոռուպցիոն կոմիտեն դատարանի պարտադրանքով հարուցել է քրեական վարույթ ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանի առերեւույթ կոռուպցիոն գործարքների վերաբերյալ։ Այս մասին տեղեկացնում է «Ժողովուրդ» օրաթերթը։

Վարույթը սկսվել է այն բանից հետո, երբ 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին փաստաբան Արա Զոհրաբյանը, որը ներկայացնում է նախաձեռնող խումբ, Գլխավոր դատախազություն էր ներկայացրել հաղորդում հանցագործության մասին։ Իրավապահ մարմինները սկզբում հրաժարվել էին վարույթի շրջանակում քննել այդ հաղորդումը, սակայն փաստաբան Արա Զոհրաբյանը դիմել է դատարան, որը պարտադրել է հարուցել վարույթը։

Հաղորդման մեջ ներկայացված են մի քանի էպիզոդներ, որոնք, ըստ «Ժողովուրդ» օրաթերթի, հիմք են հանդիսանում վարույթի համար։

1. Անտոկոս փոխառություն և «Կարիտաս Իտալիանա» ՓԲԸ-ի գործարք։ 2021 թվականին Վահե Հովհաննիսյանը հայտնել է, որ ստացել է 1 մլն ԱՄՆ դոլար անտոկոս փոխառություն, ինչից հետո ձեռք է բերել «Կարիտաս Իտալիանա» ՓԲԸ-ն՝ 1.050.000 դոլարով։

2. «Ջի Կոդեր» ՍՊԸ-ի գործարքներ։ Ընկերությունը վերակազմավորվելուց հետո բաժնեմասերը վաճառվել են նախարարի հարազատին։ 2023 թվականին այդ նույն «Ջի Կոդեր» ՍՊԸ-ին Կառավարությունը տրամադրել է 1,8 մլրդ դրամի ներմուծման մաքսատուրքի արտոնություն, որի արդյունքում ազատվել է 118 մլն դրամի մաքսատուրքից։ Նույն տարվա դրությամբ Հովհաննիսյանը ընկերության նկատմամբ ունեցել է 52.614.000 դրամի փոխառության պահանջի իրավունք։

3. Հյուրատան վարձակալություն առանց մրցույթի։ Նախարարին պատկանող հյուրատունը վարձակալության է տրվել «Վարդենի» ՍՊԸ-ին, որին մեկ միլիոն դրամից բարձր գումար է վճարվել ֆինանսների նախարարության աշխատակիցների համար խաղ-վարժանքների կազմակերպման նպատակով։ «Վարդենի» ՍՊԸ-ն 2019 թվականին հիմնադրվել է հենց Վահե Հովհաննիսյանի կողմից և հետագայում փոխանցվել է նրա ընկերոջը։

4. Հայտարարագրերի անհամապատասխանություններ։ Ըստ հաղորդման՝ վերջին երեք տարիների հայտարարագրերում կան էական շեղումներ, այդ թվում՝ 2006 թվականին 25 մլն դրամով վաճառված «Տոյոտա» ավտոմեքենայի նշումը։

«Ժողովուրդ» օրաթերթին հայտնի է դարձել, որ արդեն հարցաքննության են հրավիրվել Հովհաննիսյանի մտերիմ մարդիկ, սակայն նախարարին՝ դեռ ոչ։ Հարց է առաջանում, թե արդյոք Հակակոռուպցիոն կոմիտեի ղեկավար Արթուր Նահապետյանը «կհասնի՞» նախարարին, թե՞ սահմանափակվելու է շրջապատի հարցաքննությամբ՝ գործը հերթական անգամ «քնեցնելով»։

ՀՀ 2026 թվականի պետական բյուջեի վերլուծություն

ՀՀ 2026 թվականի պետական բյուջեի նախագիծը պարունակում է մի քանի մտահոգիչ միտումներ, որոնք կարող են բացասաբար ազդել երկրի տնտեսական կայունության վրա։

Տնտեսական աճի կանխատեսումներ

Այս տարվա սկզբին ցուցադրված բարձր տնտեսական աճի տեմպերը, որոնք պայմանավորված էին արտաքին դրական գործոններով (մարդկանց և կապիտալի ներհոսք, վերաարտահանում), այժմ զգալիորեն դանդաղում են։ Կառավարության կողմից կանխատեսվող 5.4% աճը, թեև համապատասխանում է միջազգային կառույցների կանխատեսումներին, չի համապատասխանում կառավարության ծրագրով սահմանված 9.0% տնտեսական աճի թիրախին։ Բյուջեի հեղինակները փորձում են բացատրել այս տարբերությունը՝ նշելով, որ 7.0% տնտեսական աճի միջին ցուցանիշը ձևավորվել է 2023-2024 թվականների բարձր աճի շնորհիվ։ Սակայն, այս տեսանկյունից դիտարկելով, պետք է հստակեցնել, որ 2023-2024 թվականների աճը պայմանավորված էր հենց ՀՀ-ի համար դրական զարգացումներով, ուստի այն պետք է դիտարկել 9.0% տնտեսական աճի թիրախին համապատասխանող որպես։

Հարկային քաղաքականություն և բյուջետային պակասուրդ

Հարկեր/ՀՆԱ հարաբերակցության բարելավման կանխատեսումները, որոնք կրկին ներառված են բյուջեում, հարցականի տակ են։ 2021-2024 թվականներին փաստացի բարելավումը կազմել է ընդամենը 0.5 տոկոսային կետ, իսկ բյուջեները յուրաքանչյուր տարվա համար նախատեսում էին ավելի բարձր ցուցանիշներ։ Նման հավակնոտ կանխատեսումները, որոնք չեն իրականացվել, մեծ ռիսկ են կրում։

Բյուջեի պակասուրդը մնում է բարձր մակարդակի՝ 2025 թվականին կազմելով ՀՆԱ-ի 5.5%, որը 2026 թվականին կնվազի մինչև 4.5%։ Չնայած նվազմանը՝ այն շարունակում է չափազանց մեծ լինել։ Պակասուրդի նվազեցումը, բացի ծախսային կարիքներից, հանգեցնում է նաև տնտեսության վրա հարկաբյուջետային քաղաքականության զսպող ազդեցության, ինչը կարող է բացասաբար ազդել հետագա տնտեսական աճի վրա։

Պետական պարտքի աճ

Այս պահի ամենամտահոգիչ ցուցանիշը կառավարության պարտքի աճն է։ 2017 թվականի վերջի համեմատ 2025 թվականի վերջում պարտքը կաճի 82.3%-ով, իսկ 2026 թվականի բյուջեով ակնկալվող պարտքի մեծությունը կգերազանցի 2017 թվականի տարեվերջի մեծությունը 111.2%-ով կամ շուրջ 3,321.9 մլրդ դրամով։ Պարտքի բեռին զուգահեռ աճում են նաև պարտքի սպասարկման ծախսերը, որոնք 2026 թվականին կկազմեն 419.9 մլրդ դրամ՝ 2025 թվականի բյուջեով պլանավորվածի համեմատ աճելով 6.5%-ով։

Պարտք/ՀՆԱ հարաբերակցությունը ունի աճի միտում, ինչը պետական ֆինանսական կայունության տեսանկյունից մտահոգիչ է։ 2025 թվականին այն կհասնի ՀՆԱ-ի 49.5%-ի, իսկ 2026-2027 թվականներին՝ 53.7%։ Այս աճող դինամիկայի պլանավորումը հանդիսանում է պարտքի կայունության վտանգների առաջնային ախտանիշներից, ինչը կարող է բացասական ազդակ հաղորդել ներդրողներին։

Ծախսերի կառուցվածք

Կապիտալ ծախսերի պլանավորումն աչքի է ընկնում անիրատեսական բարձր աճերով։ 2019-2024 թվականներին կապիտալ ծախսերի միջին կատարողականը եղել է ընդամենը 87.7%, իսկ 2024-2025 թվականների ինն ամիսներին՝ շուրջ 70-71%։ Այս պայմաններում ՀՆԱ-ի մոտ 6% կապիտալ ծախսերի թիրախավորումը 2026-2028 թվականների համար ցանկալի, բայց ոչ իրատեսական սցենար է։

Այսպիսով, ծախսերի կառուցվածքում նկատվում է միտում, երբ «ընդհանուր բնույթի հանրային ծառայությունների» ծախսերը (պարտքի սպասարկում, պետական կառավարման ապարատի պահպանում) առաջանցիկ են դառնում բոլոր մյուս ծախսերի համեմատ՝ 2017 թվականի մակարդակի համեմատ աճելով շուրջ 3.1 անգամ։ Սա ցույց է տալիս ծախսերի ոչ համաչափ վերաբաշխում դեպի կառավարման համակարգեր՝ ճնշում առաջացնելով սոցիալական և տնտեսական առաջնահերթությունների նկատմամբ։

Այս վերլուծությունը հստակ ցույց է տալիս, որ ՀՀ 2026 թվականի պետական բյուջեի նախագիծը պարունակում է մի քանի մտահոգիչ միտումներ, որոնք պահանջում են ուշադիր վերլուծություն և հնարավոր ռիսկերի գնահատում։