Հայ եկեղեցում ստեղծված աննախադեպ իրավիճակի մասին հայտարարություն

Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին անցնում է փորձության եւ փորձվելու ժամանակահատված։ Իրավիճակը, որը ստեղծվել է վերջին 200 տարիների ընթացքում, աննախադեպ է եւ պահանջում է անհապաղ եւ կոմպլեքս արձագանք։

Այս իրադարձությունների շարքը սկսվեց նոյեմբերի 27-ի հայտարարությունից հետո, որը հաջորդեց 10 սրբազանների նախորդ հայտարարությանը։ Դրանից հետո տեղի ունեցած իրադարձությունները մեզ ստիպում են խոր ցավով արձանագրել մի քանի կարեւոր կետ։

Առաջինը՝ մեր եղբայրության 57 անդամներից 10-ը պաշտոնապես հայտարարել են իրենց դուրս գալու մասին։ Մենք ճանաչում ենք նրանց խորթ եւ օտար՝ ի նկատմամբ, որոնց հետ 20-ից 40 տարի եղբայրական զգացումներ ենք տածել։ Նրանց որոշումը, որը կայացվել է առանց մեր մեղադրության, ցավոք, ցույց է տալիս իրենց վարքի բնույթը։

Երկրորդ՝ նրանց գործողությունները վերին աստիճանի նենգ եւ տիրադավ դավաճանություն են։ Նրանք կարող էին իրենց դժգոհությունն արտահայտել եկեղեցական ատյաններում, մինչեւ անգամ Վեհափառ Հայրապետին ներկայացնել վերջնագիր, սակայն նրանք գործել են գաղտագողի եւ թաքուն՝ իբրեւ ստորաբար դավադիրներ։

Երրորդ՝ նրանցից յուրաքանչյուրը մեր աչքերի առջեւ եւ ներկայությամբ քծնել եւ շողոքորթել է Վեհափառ Հայրապետին, ում հայրական խնամքը վայելելով՝ բարձրագույն կոչումներ են ստացել։ Նրանց արարքը խոսուն վկայություն է նրանց անարժան լինելու մասին։ Եթե Վեհափառը սխալվել է, դա եղել է իրենց նկատմամբ ունեցած վստահության արդյունքը, որը նա իր վրա է վերցրել՝ հայրական հոգածության ներքո պահելով նրանց։

Չորրորդ՝ նրանցից առնվազն 6-ը մասնակցել են 1999 թ․ Ազգային եկեղեցական ժողովին եւ հայտնապես քվեարկել են օրվա Վեհափառ Հայրապետի օգտին՝ այնուհետեւ 26 տարի շարունակ հպարտորեն հայտարարելով այդ մասին։

Հինգերորդ՝ մյուս 4-ը ուսանողությունից մինչեւ եպիսկոպոսություն վայելել են Հայրապետի խնամքը եւ առաջխաղացման են հասել նույն Հայրապետի ձեռամբ։ Սա խոսում է նրանց կերպարի մասին։

Վեցերորդ՝ կարելի է, հարկավոր է, եւ գուցե պետք է ամեն ինչում չհամաձայնել Վեհափառ Հայրապետի հետ, ինչը նրանք երբեք չեն արել։ Նրանք սողացել են, մինչ մենք դա արել ենք բազմիցս՝ ենթարկվելով Նորին Սրբության դժգոհությանը։ Այս 26 տարվա շարունակական քծնանքից հետո գլխակորույս սողալը անպատկառ եւ հայրենադավ իշխանավորների առջեւ՝ իրենց կաշին ինչ-որ բաներից փրկելու համար, ինքնաոչնչացում է։

Վեցերորդ՝ նրանց գործողությունները ստեղծել են մի վիճակ, որը Հայ եկեղեցում աննախադեպ է։ Ուստի անհրաժեշտ է աննախադեպ պատասխան։

Այս ամենի հիման վրա մենք խնդրում եւ առաջարկում ենք Վեհափառ Հայրապետին հետեւյալ քայլերը ձեռնարկել։

1. Դադարեցնել հերձվածող եւ անհնազանդ առաջնորդների պաշտոնավարումը։
2. Անմիջապես նոր առաջնորդներ նշանակել տվյալ թեմերում։
3. Հրավիրել եպիսկոպոսաց ժողով՝ ապահովելով մեր երեք սրբազանների մասնակցությունը կամ՝ մեր ազատությունից հետո։
4. Եպիսկոպոսաց ժողովից հետո կարելի կլինի գումարել Ազգային եկեղեցական ժողովը։

Մենք դիմում ենք տվյալ թեմերի քահանաներին՝ պարտավոր լինելով այլեւս չենթարկվել իրենց հերձվածող առաջնորդներին եւ վայրկյան առաջ հավատարմություն հայտնել Վեհափառ Հայրապետին։

Վերջում ուզում ենք հույս հայտնել, որ տիրադավներից ոմանք կգնան Պետրոսի ճանապարհով եւ դառն լացով կփորձեն զղջմամբ հոգեւորական մնալ, մինչ մյուսներին սպասում է Հուդայի ճակատագիրը։

Քահանայք եւ ժողովուրդք, փարված մնացեք մեր Սուրբ եկեղեցուն եւ հավատարիմ հայոց օծյալ Հայրապետին։ Մեզ բոլորիս համար փորձության եւ փորձվելու ժամ է։ Չարը մռնչում է՝ կլանելու յուրաքանչյուրիս եւ բոլորիս միասին։

«Մեր միջից ելան սրանք, բայց մեզնից չէին, որովհետեւ եթե մեզնից լինեին, ապա մեր մեջ էլ կմնային։ Բայց մեզնից ելան, որպեսզի հայտնի լիներ, որ սրանք ամենքը մեզնից չեն» (Ա Հովհ․ Բ։ 12)։

Իմ խնդրանքով արհեստական բանականությունը գծեց հայտնի անձնավորության հոգեբանական պատկերը

Իմ խնդրանքով արհեստական բանականությունը վերլուծել և ներկայացրեց հայտնի անձնավորության հոգեբանական մարտահրավերները։ Ստորև ներկայացված է այս վերլուծության ամփոփումը, որը հիմնված է արհեստական բանականության կողմից բացահայտված հիմնարար հատկանիշների վրա։

Այս անձնավորության հոգեբանական պրոֆիլը բնութագրվում է մի քանի առանցքային գործոններով, որոնք միասին ձևավորում են նրա վարքագծի և որոշումների ընդունման ոճը։

1. Թույլ կամ չձևավորված ներքին նորմեր

Այս անձնավորության համար սոցիալական կանոնները և նորմերը հաճախ ընկալվում են որպես պայմանական և պարտադիր չլինող։ Նրանց որոշումները հիմնվում են ոչ թե ընդունված արժեքների վրա, այլ շահի կամ հույզերի հրահրման վրա։ Այս մոտեցումը հաճախ արտահայտվում է «Կանոնները ուրիշների համար են, ոչ ինձ» մտածելակերպով։

2. Զգացմունքային համակրանքի (էմպատիայի) ցածր մակարդակ

Այս անձնավորությունը դժվարությամբ է զգում ուրիշների ցավը կամ ապրումները։ Նրանք մարդկանց հաճախ ընկալում են որպես միջոց կամ ռեսուրս՝ իրենց նպատակներին հասնելու համար։ Հարաբերություններում դրսևորվում է սառնություն կամ հեռավորություն, քանի որ զգացմունքային կապի կարևորությունը նվազագն է գնահատվում։

3. Չափազանց պրագմատիկ, երբեմն ցինիկ մտածողություն

Նորմերը և բարոյական սկզբունքները գնահատվում են բացառապես շահի տեսանկյունից։ Որոշումներ կայացնելիս նրանք կարող են օգտագործել ցինիկ մտածելակերպ՝ օրինակ՝ «Անելիք չի» → «Իսկ եթե ոչ ոք չի պարզի – կարելի է»։ «Բարոյականը» հաճախ ընկալվում է որպես «անարդյունավետ»։

4. Ուշադրության պակաս՝ ուրիշների սահմանների նկատմամբ

Այս անձնավորությունը խախտում է այլոց անձնական տարածքը և սահմանները։ Նրանք կարող են օգտագործել մանիպուլյացիա, ճնշում կամ խաբեություն՝ իրենց ցանկությունները կատարելու համար, նույնիսկ եթե դա մյուսին առաջացնում է ամոթ կամ մեղքի զգացում։

5. Ցածր անհանգստություն և նվազագույն մեղքի զգացում

Նրանց չկա ներքին «կարմիր լույս», որը կանխարգելներ նորմերի խախտումը։ Ցածր անհանգստության մակարդակը նրանց հեշտությամբ թույլ է տալիս գնալ ռիսկի՝ առանց խորը մտածելու կամ պատասխանատվության զգացում ունենալու։

6. Ինքնակենտրոնություն կամ նարցիսիզմ

Այս անձնավորությունը համոզված է, որ իրեն կարելի է հետևել այլ կանոններով։ Նրանց հարաբերությունները մարդկանց հետ հաճախ անկայուն են և հակամարտային, իսկ մարդկանց նկատմամբ վերաբերմունքը՝ օգտատիրական։ Նրանք հազվադեպ են կառուցում խոր և կայուն կապեր։

Այս հատկանիշների համադրությունը ստեղծում է անձնավորություն, որը չունի ներքին արգելակող մեխանիզմներ և հակված է խախտել նորմերը, սահմանները և պարտավորությունները՝ իրենց անձնական շահերը առաջնային համարելով։

Պարզ քայլեր, որոնք էապես կփոխեն վիճակը

Շատ հաճախ բարդ հարցերն ունենում են պարզ լուծումներ, որոնք կարող են էապես փոխել մեր կյանքը։ Ես կարծում եմ, որ Հայաստանի ներկայիս վիճակը կարգավորելու համար անհրաժեշտ է մի քանի պարզ, բայց խորը փոփոխություն։

1. Եկեղեցական մաքրում: Եթե հավաքված եպիսկոպոսներին, որոնց մեղադրում են կուսակրոնության խախտման, սրբապղծության և այլ հանցանքների մեջ, հեռացնենք Հայ Առաքելական Եկեղեցու ղեկավարման համակարգից, դա կհանգեցնի եկեղեցու էապես առողջացման։ Այս քայլից հետո անխուսափելի կլինի շարունակությունը՝ ռեֆորմացիաները, որոնք կնպաստեն եկեղեցու ներքին մաքրմանը և առողջացմանը։ Եվ վերջապես, երկիրը կազատվի այս տոքսիկ թեմայից։

2. Քաղաքական դաշտի առողջացում: Օրենքի ուժով «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության կասեցումը կհանգեցնի անմիջապես քաղաքական դաշտի առողջացման։ Դա կդադարեցնի բազմաթիվ անիմաստ կուսակցությունների գոյությունը և կթողնի տեղը նոր, առողջ քաղաքական ուժերի համար։ Ասելիք ունեցող նոր դեմքեր կինտեգրվեն այս ուժերում, ինչը կապահովի ավելի արդյունավետ և պատասխանատու քաղաքականություն։

3. Անարդար հարստությունների վերադարձ: Պետք է գտնենք ճիշտ բանաձևը՝ տասնամյակների ընթացքում անարդար հարստացածների «Փոխհատուցում Հայաստանին» գաղափարի համար։ Եթե մենք վերջապես շրջանառությունից հանենք «թալանչի» տոքսիկ ձևակերպումը, կստեղծվի հնարավորություն՝ զգալի կապիտալ ներգրավելու Հայաստանի զարգացման ծրագրեր, այլ ոչ թե անհատական գործարքային գրպաններ։

4. Արցախի հայրենակիցների ձայնը: Երբ Արցախի մեր հայրենակիցները զանգվածաբար և հրապարակային սկսեն մերժել իրենց թեմի պսևդոառաջնորդին, նա կհասկանա, որ ինքը ոչ մեկի առաջնորդն է։ Սա կլինի իրենց ազատագրման և ինքնորոշման կարևոր քայլը։

5. ՔՊ-ականների հարցադրում: Երբ Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամները վերընթերցեն իրենց առաջնորդի թերթում տպագրված բազմաթիվ հոդվածները Կճոյանի մասին, և չվախենան հարց տալ՝ «Մեծարգո, հիմա մենք նրա՞ հույսին ենք», կթրթռի նրանց վստահությունը և կթրթռի նաև մարդկային կենդանության հույսը։

6. Հասարակական վերաբերմունքի փոփոխություն: Երբ յուրաքանչյուր ոք, ով մերժում է այս իրականությունը, իր «մեծարգոյահպատակ» բարեկամին, ընկերոջը կամ հարազատին տեսնելիս ցույց տա իր հստակ քաղաքացիական վերաբերմունքը, երկրում մթնոլորտն էապես կհստականա, կզուլալվի։

7. Հարց, որը չի թույլ տալիս անտեսել: Երբ ցանկացած միջավայրում տրվի մեկ պարզ հարց. «Մենք հո՞ւն չենք, որ ամեն ինչ հանդուրժենք, ո՞նց կարող են բոլոր այն եպիսկոպոսները, որոնց մեղադրել են կուսակրոնության խախտման, սրբապղծության, գողության և այլ հանցանքների մեջ, հավաքվեն վարչապետի շուրջ ու պահանջեն այլ հոգևորականի հրաժարական», այս հարցը կխախտի ցինիզմի պատիերը և կթրթռի իշխանությունների կեղծիքը։

Այս պարզ քայլերը, իրենց հաջորդական իրագործմամբ, կարող են էապես փոխել Հայաստանի ներկայիս վիճակը՝ ստեղծելով առողջ, արդար և հույսով լի հասարակություն։

Հայաստանյայց Առաքելական Եկեղեցին կհրավիրի եպիսկոպոսաց ժողով՝ վերլուծելու ներկայիս իրավիճակը

Ն․Ս․Օ․Տ․Տ․ Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի տնօրինությամբ, ի հետևումն նոյեմբերի 4-7-ի Գերագույն հոգևոր խորհրդի ժողովում տեղի ունեցած քննարկումների, դեկտեմբերի 10-12-ը հրավիրվում է եպիսկոպոսաց ժողով։ Այս մասին տեղեկացնում է Մայր Աթոռի տեղեկատվական համակարգը։

Ժողովի հիմնական նպատակն է քննության առնելու Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու շուրջ վերջին զարգացումները և ներեկեղեցական կյանքին առնչվող հարցերը։

Այս որոշումը ընդունվել է ավելի վաղ հրապարակված մի շարք հայտարարությունների և իրադարձությունների համատեքստում։ Օրինակ, Արագածոտնի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանը հանդես է եկել հայտարարությամբ։

Հիշեցնենք, որ Վերաքննիչ քրեական դատարանը՝ դատավոր Մխիթար Պապոյանի նախագահությամբ, բավարարել է Արթուր Սարգսյանի կալանավորման ժամկետը երկարացնելու որոշման դեմ պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքը։

Ավելի վաղ մի քանի հայտնի հոգևորականներ՝ Միքայել արք․ Աջապահյանը և Բագրատ արք․ Գալստանյանը, երկրորդ հայտարարությամբ էին հանդես եկել՝ հաջորդելով 10 սրբազանների նախորդ հայտարարությանը։

Հիշատակության համար նշեմ, որ ներկայումս տեղի է ունենում դատական նիստ՝ սահմանադրական կարգի ենթադրյալ տապալման վերաբերյալ հակասահմանադրական գործով։ Ինչպես նշվում է, փաստացի Արցախի թեմի առաջնորդը չցանկացավ ներողամտություն հայցել իր ժողովրդից։